I SAB/Wa 72/20

Sygn. akt I SAB/Wa 72/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Durzyńska Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o uchylenie zarządzenia lub zmianę decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku J. M. z [...] lutego 2019 r. o uchylenie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1948 r. w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej [...] lub zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] lutego 1993 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1948 r. - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. M. (dalej jako skarżący) pismem z dnia [...] lutego 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 2019 r. o uchylenie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1948 r. w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej [...] lub zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1993 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1948 r. Skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego podkreślając zasadność skargi i wskazał, że organ znacząco przekroczył termin do załatwienia sprawy. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismami z [...] kwietnia 2019 r. i [...] stycznia 2020 r. informował o kolejnych przewidywanych terminach rozpoznania wniosku. Ponadto wskazał na dużą liczbę spraw pozostających do załatwienia w zakresie jego obowiązków oraz konieczność rozpatrywania ich według kolejności wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a, organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność organu (przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ) ma natomiast na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...] lutego 2019 r. wystąpił do organu z wnioskiem o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Ponadto skarżący K. M. pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. wystąpił do organu z ponagleniem w trybie w art. 37 k.p.a. Tym samym skarżący wyczerpał wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Wskazać należy, że z bezczynnością (przewlekłością) organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność (przewlekłość) ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności (przewlekłości) organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność (przewlekłość) została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność (przewlekłość) miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] lutego 2019 r. o uchylenie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1948 r. w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej [...] lub zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1993 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1948 r. i nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia. Z tego względu Sąd zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia powyższego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyznaczony termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem wystarczającym do jego rozpoznania. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego jednocześnie rozstrzyga o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Analizując akta sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie organu naruszyło określoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Sąd, dokonując takiej oceny, miał na względzie datę wpływu do organu przedmiotowego wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a., podejmowane opieszale przez organ w trakcie prowadzonego postępowania czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i ustalenie stron postępowania. Podkreślić również należy, że nawet złożenie przez stronę wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz wniesienie do Sądu przedmiotowej skargi na bezczynność nie skłoniło organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywą zawartą w art. 7 k.p.a. zobowiązującym organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.