I SAB/Wa 761/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. W. i R. W. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku K. W. i R. W. z dnia 18 listopada 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 1972 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K. W. i R. W. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 2 października 2015 r. R. W. i K. W., reprezentowani przez radcę prawnego M. T., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozpoznaniu wniosku z dnia 18 listopada 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – [...] z dnia [...] czerwca 1972 r. nr [...]. Skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku i wydania decyzji; 2) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności; 3) ukarania dyscyplinarnego organu dopuszczającego się bezczynności, w tym zgodnie z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości do połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a W uzasadnieniu skargi strony wskazały, że w dniu 18 listopada 2013 r. złożyły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji. W dniu [...] grudnia 2013 r. przedmiotowy wniosek został przez Kolegium przekazany do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przy czym od daty przekazania sprawy do rozpoznania Ministrowi przez Wojewodę [...] minęło 16 miesięcy, a organ nadal pozostaje bezczynny. Minister nie podjął żadnych czynności w sprawie oraz nie poinformował wnioskodawców o terminie załatwienia sprawy. Bez odpowiedzi pozostały również wezwania skarżących do usunięcia naruszenia prawa i pisma ponaglające. Skarżący podnieśli, że w świetle powyższych okoliczności skarga jest zasadna, a organ naruszył art. 35 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że wpływające do Ministerstwa wnioski są rozpatrywane według kolejności wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. skarżący podtrzymali złożoną skargę w całości, wskazując, iż stanowisko przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności, sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi od dnia [...] maja 2014 r., tj. przekazania przez Wojewodę [...] przedmiotowego wniosku nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania tego wniosku. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem nie poinformował stron o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i nie wskazał nowego terminu zakończenia postępowania. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Minister nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a więc koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania opisanego wniosku skarżących z dnia 18 listopada 2013 r. Jednocześnie w przedstawionych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosków skarżących o zasądzenie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej w określonej wysokości i w tym zakresie skargę oddalił. Zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) oraz na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.