I SAB/Wa 77/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie J. S. sprawy ze skargi A. P., B. R., K. D., K. W., M. K., J. K., M. O., S. N., A. B., J. K., H. M., Z. R., K. K., H. K., J. R., I. R., H. T., M. S., J. R., I. T., M. S., R. R., B. O., M. R. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. P. z dnia 19 lipca 2000r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] zobowiązuje Ministra Infrastruktury do rozpatrzenia wniosku A. P. z dnia 19 lipca 2000r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. I SAB/Wa 77/05 UZASADNIENIE W dniu 31 marca 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga A. P., B. R., B. O., K. D., A. P., K. W., M. K., J. K., M. O., I. R., B. R., E. K., A. N., Z. R., K. K., H. K., H. T., J. R., M. R., M. S., J. R., I. T., M. S., R. R., A. H., C. W. i R. W. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. P. z dnia 19 lipca 2000 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] orzekającego o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako część parceli nr [...] zapisanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. W uzasadnieniu skargi A. P. podniósł, że w 1994 r. wniósł do ówczesnego Ministra Budownictwa podania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych wydanych przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z naruszeniem przepisów prawa powodującym nieważność wydanych decyzji. Skarżący wskazał, że mimo upływu jedenastu lat wskazane sprawy nie zostały rozpoznane. Podniósł również, że wielokrotnie monitował Ministerstwo z prośbą o przyśpieszenie załatwienia spraw, z uwagi na podeszły wiek większości zainteresowanych - pisma z dnia 8 maja 2000 r., 15 października 2001 r., 6 sierpnia 2004 r. - jednakże bez skutku. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...], Ministerstwo Infrastruktury pismem z dnia 12 kwietnia 2005 r. wystąpiło do Urzędu Miasta G. – Wydziału Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie informacji, czy uległ zmianie stan prawny przedmiotowej nieruchomości opisany w piśmie Prezydenta Miasta G. z dnia 25 września 2002 r. Organ podniósł, że powyższe informacje są niezbędne w celu ustalenia kręgu osób uprawnionych do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony - zgodnie z art. 28 kpa. Informacji tych dotychczas nie otrzymano. Ponadto organ wskazał, że w okresie od dnia 22 września 2004 r. do dnia 8 listopada 2004 r. Minister Infrastruktury nie był właściwy do wydawania rozstrzygnięć. Organ podkreślił też, że po ustaleniu aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości strony postępowania zostaną - zgodnie z art. 10 kpa - powiadomione o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie oraz o możliwości ewentualnego uzupełnienia materiału lub wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Natomiast rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostanie wydane po upływie terminu wyznaczonego przez organ dla stron postępowania na zapoznanie się z aktami sprawy. Stan faktyczny sprawy, wynikający z akt administracyjnych, przedstawia się następująco: Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa – [...] Dyrekcji [...] w G. części nieruchomości o powierzchni [...] m2 wpisanej w księdze wieczystej KW Nr [...], część parceli nr [...]. Pismem z dnia 12 lipca 2000 r. (data wpływu do organu – 19 lipca 2000 r.) A. P. złożył do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa w/w orzeczenia z dnia [...] grudnia 1960 r. W dniu 4 sierpnia 2000 r. organ wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy. Wezwanie zostało ponowione pismem z dnia 13 września 2000 r. W odpowiedzi pismem z dnia 29 września 2000 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] poinformował, że w archiwum urzędu nie ma akt o nr [...]. Pismem z dnia 31 października 2000 r. organ ponownie wystąpił do Wojewody [...] o niezwłoczne nadesłanie akt wywłaszczeniowych dotyczących orzeczenia z dnia [...] grudnia 1960 r., zaś pismem z dnia 21 grudnia 2000 r. poinformował A. P., że nie jest możliwe rozpatrzenie jego wniosku z dnia 19 lipca 2000 r. w terminie określonym w art. 35 kpa - z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy. Następnie w dniu 25 października 2001 r. (data prezentaty) [...] Urząd Wojewódzki w G. poinformował Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, że akta zostały mu przesłane dnia 14 grudnia 2000 r., ponadto poinformował, że obecnie nie ma możliwości ponownego przesłania powyższych akt, gdyż dokumenty archiwalne kategorii A są w trakcie przekazywania z Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego do Archiwum Państwowego w G. Pismem z dnia 31 października 2001 r. (data prezentaty) A. P. wystosował zażalenie na bezczynność Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W dniu 9 stycznia 2002 r. [...] Urząd Wojewódzki w G. przesłał archiwalne akta wywłaszczeniowe nr [...]. Pismami z dnia 21 stycznia 2002 r., 26 lutego 2002 r., 9 maja 2002 r. organ ponownie występował o nadesłanie całości akt sprawy. W dniu 22 sierpnia 2002 r. do stron postępowania organ wystosował zawiadomienie informujące, że z wniosku A. P. jest prowadzone postępowanie w trybie nadzoru w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] oraz poinformował, że zgodnie z art. 10 § 1 kpa strony mogą uzupełnić zebrany materiał dowodowy w sprawie, zapoznać się z nim oraz składać ewentualne pisemne wyjaśnienia i dokumenty. W dniu 31 października 2002 r. organ wystosował kolejne zawiadomienie - w związku z przekazaniem przez Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty, aktualnego wypisu z rejestru ewidencji gruntów, z którego wynikał obecny stan prawny przedmiotowej nieruchomości. Zaś 16 grudnia 2002 r. (data prezentaty) organ zwrócił się ponownie do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o wskazanie aktualnych adresów osób ujawnionych jako właściciele lokali - będących stronami postępowania nadzorczego. W dniu 24 lutego 2003 r. (data prezentaty) Prezydent Miasta G. przesłał odpisy ksiąg wieczystych. W dniu 7 marca 2003 r. organ po raz kolejny wystąpił do WAM o nadesłanie wyjaśnień. Następnie pismem z dnia 26 sierpnia 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ponownie poinformował A. P., że nie jest możliwe rozpoznanie jego wniosku w terminie określonym w art. 35 kpa - z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy. Poinformował go jednocześnie, iż przedmiotowy wniosek zostanie rozpoznany w terminie dwóch miesięcy od zgromadzenia całości materiału dowodowego. Pismo tej samej treści zostało przesłane skarżącemu w dniu 27 listopada 2003 r. Kolejna informacja o rozpatrzeniu wniosku w terminie miesiąca od dnia zgromadzenia całości materiału dowodowego została przesłana przez Ministra Infrastruktury pismem z dnia 6 maja 2005 r. W dniu 31 marca 2005 r. A. P. - działając w swoim imieniu oraz w imieniu pozostałych spadkobierców - wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie składając skargę na bezczynność organu. Po jego śmierci do sprawy wstąpiły spadkobierczynie: A. P. i M. P. Zaś w dniu 28 czerwca 2007 r. swój udział w niniejszym postępowaniu zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej w W., który przyłączył się do skargi i wnosił o jej uwzględnienie. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. H., C. W., R. W., A. P., B. R. i E. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art.149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami). Obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w drodze decyzji wynika z art.104 § 1 kpa, który to przepis stanowi, iż organ administracji publicznej załatwia sprawy przez wydanie decyzji. Terminy załatwienia sprawy w formie decyzji określa przepis art.35 § 3 kpa. Z treści powołanego przepisu prawa wynika jednoznacznie, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. Organ, który nie załatwił sprawy w terminie, obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (termin wyznaczony). Obowiązek sygnalizowania stronom o nie załatwieniu sprawy w terminie ustawowym ciąży na organie administracyjnym również wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 kpa.). Wprawdzie przepisy nie dają żadnych wskazówek co do tego, jaki termin może być potrzebny do załatwienia sprawy, jednakże termin ten musi być wyraźnie oznaczony (w dniach, tygodniach, miesiącach). Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa – [...] Dyrekcji [...] w G. części nieruchomości o powierzchni [...] m2 wpisanej w księdze wieczystej KW Nr [...], część parceli nr [...]. Pismem z dnia 12 lipca 2000 r. (data wpływu do organu – 19 lipca 2000 r.) A. P. złożył do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa w/w orzeczenia z dnia [...] grudnia 1960 r. Organ od dnia wpłynięcia wniosku, nie podjął żadnych istotnych czynności w niniejszej sprawie. Jedynymi podejmowanymi przez niego działaniami było zwracanie się do poszczególnych urzędów ([...] Urzędu Wojewódzkiego w G. i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej) o nadesłanie lub uzupełnienie akt administracyjnych sprawy. Od dnia złożenia wniosku organ zajmował się jedynie kompletowaniem akt sprawy, kilkakrotnie informując skarżącego, że nie jest możliwe rozpoznanie wniosku w terminie określonym w art. 35 kpa z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy. Organ trzy razy wyznaczał terminy na rozpatrzenie wniosku - uzależnione od skompletowania całości akt administracyjnych. Ponadto, organ w ogóle nie ustosunkował się do pisma A. P. z dnia 31 października 2001 r. - będącego zażaleniem na bezczynność Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Organ nie wskazał również konkretnego terminu załatwienia sprawy. W swoich pismach z dnia 26 sierpnia 2003 r., 27 listopada 2003 r. i 6 maja 2005 r. wyznaczał jedynie terminy dwumiesięczne lub miesięczne - uzależnione od zebrania całości akt. Tymczasem termin powinien być wyraźnie przez organ oznaczony - nie przy pomocy pojęć niedookreślonych. Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 1996 r., w sprawie sygn. akt I SAB 28/96 : "Nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 kpa, jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy zgodnie z art. 57 kpa (tj. w dniach, tygodniach lub miesiącach) i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 kpa." Wprawdzie termin w niniejszej sprawie był kilkakrotnie oznaczany przez organ w miesiącach, lecz nie zostało konkretnie wskazane - od kiedy termin powinien zacząć swój bieg. Wymogom z art. 12 i art. 35 kpa nie odpowiada sformułowanie, że wniosek zostanie rozpoznany w terminie dwóch miesięcy od zgromadzenia całości materiału dowodowego. Organ miał obowiązek merytorycznego rozpatrzenia wniosku A. P. i jeżeli nie dysponował całością materiału dowodowego, to powinien podjąć wszechstronne i skuteczne działania, aby go uzyskać w jak najkrótszym terminie. Art. 12 kpa wyraźnie stanowi, że organy administracji powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W niniejszej sprawie organ nie działał w taki sposób, nie dołożył należytych starań, aby sprawę szybko załatwić. Takie postępowanie organu świadczy o tym, że pozostaje on w zwłoce w załatwieniu sprawy z wniosku A. P. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 ( LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : " Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Również w sprawie sygn. akt I SAB 155/99 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że : "Brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnymi (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu." W ocenie Sądu postępowanie organu w niniejszej sprawie w pełni uzasadnia przyjęcie, iż skarga jest zasadna. Wniosek z dnia 19 lipca 2000 r. nie został jeszcze przez Ministra Infrastruktury rozpoznany - mimo upływu ośmiu lat. Zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko - kilkokrotnie podejmował te same czynności i to z dużym opóźnieniem, nie dokładając tym samym należytych starań, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i szybko załatwić sprawę. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art.149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.