I SAB/Wa 95/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] lutego 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury (dalej jako "minister/organ") postępowania w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] stycznia 2015 r. nr [...], którą uchylono decyzje z [...] listopada 2011 r. nr [...] w całości i odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1960 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomości położonej w [...], jako parcela nr [...] o pow. [...] stanowiącej współwłasność [...] małż. [...], a faktycznie ich spadkobierców: [...] Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wyznaczenia terminu zakończenia sprawy z zobowiązaniem do uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z treścią dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz o zasądzenie na jej rzecz kwoty równej wartości pięciomiesięcznego wynagrodzenia ustalonego przez GUS za 2018 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z 20 czerwca 2018 r. w sprawie o sygn. IV SA/Wa 3208/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] na decyzje Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] stycznia 2015 r. Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że powyższa decyzja zawiera w istocie dwa odrębne rozstrzygnięcia. Pierwsze z nich o charakterze formalnym – w wyniku rozpatrzenia wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2011 r. Nr [...] umarzającą postępowanie nadzorcze, uchylono ww. decyzję z [...] listopada 2011 r.. Rozstrzygnięcie to nie było przedmiotem skargi z [...] lutego 2015 r. Drugie rozstrzygnięcie zaś stanowiło decyzję merytoryczną wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej - z uwagi na śmierć strony – [...] i niemożność wezwania do udziału w postępowaniu jego spadkobierców. Organ podkreślił, że ww. okoliczność istniała już w dniu 10 października 2018 r. obiektywnie uniemożliwiając wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Organ wskazał, ze tym samym bieg terminów przewidzianych w kpa został wstrzymany w dniu 19 lutego 2019 r., zaś od 10 października 2018 r. do 18 lutego 2019 r. zachodziła obiektywna przeszkoda do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a tym samym do terminu wskazanego w art. 35 § 3 kpa nie należy wliczać ww. okresu jako opóźnienia zaistniałego z przyczyn niezależnych od organu w rozumieniu art. 35 § 5 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania, Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie organ do 13 lutego 2019 r. od chwili powzięcia informacji o śmierci strony nie podjął czynności w sprawie. Informacja o śmierci strony po raz pierwszy została zamieszczona przez doręczyciela na korespondencji przy której doręczano stronom omawianą decyzję z [...] stycznia 2015 r. Organ zaś pierwsze czynności podjął w 2019 r. W dniu [...] lutego 2019 r. ustalono w Sądzie Rejonowym w [...], że nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po [...], który zmarł [...] września 2013 r. oraz dokonano kwerendy w Rejestrze Spadkowym PL prowadzonym w wersji elektronicznej przez Krajową Radę Notarialną i ustalono, że nie została zaewidencjonowana okoliczność wydania prawomocnego postanowienia sądu albo sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia po [...]. Następnie postanowieniem z [...] lutego 2019 Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił z urzędu niniejsze postępowanie, a więc 4 lata po uzyskaniu informacji o śmierci strony. Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaistniała przewlekłość w okresie od daty powzięcia informacji o śmierci strony do daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania i miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie we wskazanym wyżej okresie. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 ppsa do której odwołuje się także art. 149 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej "sankcji" organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W sprawie istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca obecnie zakończenie postępowania w sprawie. Z tej też przyczyny Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do zakończenia postępowania. Podjęcie zawieszonego postępowania i jego merytoryczne rozstrzygnięcie będzie możliwe dopiero po ustaleniu następców prawnych zmarłej strony. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku zapadło na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, a w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 151 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa, który to przepis dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.