I SAB/Wa 96/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P.K., A. K., E. C., M.M., B. G., A.K., J. M., W. M., E.K. i P.G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip. [...](część [...]) - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących P. K., A. K., E.C., M.M., B. G., A. K., J. M., W. M., E. K. i P.G. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. K., A. K., E. C., M. M., B. G., A. K., J. M., W. M., E. K. i P. G. - działając przez profesjonalnego pełnomocnika - pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] (część północna). Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczenie terminu, w którym organ zobowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg postępowania podkreślając m.in., że w 1948 r. byli właściciele nieruchomości złożyli wnioski o przyznanie im własności czasowej. Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z dnia [...] października 1970 r. odmówiło ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdziło w części nieważność w/w decyzji oraz w części wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Skarżący podkreślili, że mimo wielu interwencji wnioski dekretowe nadal nie są rozpatrzone, postępowanie prowadzone jest nierzetelnie, akta są nieuporządkowane i niekompletne. Wskazali ponadto, że pismem z dnia 12 stycznia 2018 r. wniesione zostało zażalenie na bezczynność organu. Mimo to sprawa nie została załatwiona. Prezydent nie wyznaczył też terminu jej rozstrzygnięcia. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał m.in., że opóźnienie w rozpoznaniu wniosku dekretowego spowodowane było bardzo dużą ilością prowadzonych postępowań, trwającą od 8 lipca 2016 r. reorganizacją komórki prowadzącej sprawę oraz koniecznością rozpoznania w pierwszej kolejności pism organów ścigania, pism sądowych oraz spraw kierowanych z Komisji Weryfikacyjnej do spraw reprywatyzacji. Organ zaznaczył, że sprawy dotyczące nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, a ich złożoność oraz okoliczności jakie powinny być ustalone nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów ich załatwienia. Prezydent wskazał ponadto, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 30 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych przekazanych do Sądu wraz ze skargą na bezczynność wskazuje, że sprawa z wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości była już przedmiotem orzekania organów administracji publicznej oraz sądów administracyjnych. Jak wynika z akt sprawy Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] października 1970 r. nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], stwierdziło nieważność w/w decyzji w części oraz w części stwierdziło wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 241/10 oddalił skargę na w/w decyzję SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 872/11 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. Oceniając czy Prezydent [...] pozostaje w stanie bezczynności, Sąd miał więc na uwadze stan sprawy po wydaniu w/w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r. Przedmiotowy wyrok wraz z uzasadnieniem wpłynął do Urzędu [...] w dniu 12 września 2012 r. We wrześniu 2012 r. zwrócone też zostały przez Sąd pierwszej instancji akta administracyjne sprawy. W grudniu 2012 r. Prezydent [...] podjął natomiast czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Jak wynika z analizy akt pismami z dnia 17 grudnia 2012 r. zwrócono się do Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] oraz do Sądu Rejonowego dla [...] o nadesłanie koniecznych dokumentów. Kolejne działania w sprawie podjęte następnie zostały w styczniu 2013 r. (pisma z dnia 18 stycznia 2013 r. skierowane do Delegatury Biura Geodezji i Katastru oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...]). Po uzyskaniu zaś stosownych odpowiedzi, co miało miejsce w styczniu i lutym 2013 r. Prezydent [...] nie podejmował w istocie czynności zmierzających do wyjaśnienia i rozpoznania sprawy. Organ nie informował też stron o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia. Z powyższego jednoznacznie więc wynika, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Wobec podejmowania zaś przez Prezydenta [...] jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już od wielu lat i od 2013 r. organ nie podejmował czynności w sprawie, Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Podkreślić przy tym trzeba, że powoływane w odpowiedzi na skargę okoliczności takie jak reorganizacja komórki prowadzącej sprawę, duża ilość prowadzonych postępowań, czy też konieczność rozpoznawania pism kierowanych do organu przez inne podmioty, w żaden sposób nie usprawiedliwiają bezczynności Prezydenta. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).