I SAB/Wa 97/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi L.K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L.K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2016 r. L.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] stycznia 2011 r. (wpływ do organu w dniu 10 stycznia 2011 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], działka nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wobec nierozpoznania wniosku o ustalenia odszkodowania w ustawowym terminie, pismem z dnia [...] czerwca 2016 r., wniosła do Wojewody [...] zażalenie w tym zakresie, zaś powyższą skargą z dnia [...] października 2016 r. wniosła o wyznaczenie Prezydentowi [...] jednomiesięcznego terminu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie odszkodowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że aktualnie brak jest możliwości prowadzenia postępowania odszkodowawczego do wyżej opisanej nieruchomości, z uwagi na trwające przed Ministrem Infrastruktury i Budownictwa nadzwyczajne postępowanie dotyczące oceny decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1965 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...], którym Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości hipotecznej nr [...], działka nr [...]. Następnie, pismem z dnia [...] lutego 2017 r., Prezydent poinformował Sąd, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r,. nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1965 r. W konsekwencji, organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowienia z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania odszkodowawczego za przedmiotową nieruchomość do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1965 r. - orzekanie zgodnie z żądaniem skargi o zobowiązaniu organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy do czasu podjęcia przez organ zawieszonego postępowania administracyjnego. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd, w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu, oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem zastosowania przez organ norm prawa procesowego w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest nieuprawnione. Z tych też względów, mając na uwadze wydane w sprawie postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji (postanowienia) po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do aktualnego art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając skargę w tym zakresie uznać należy, że zasadnie skarżąca zarzuciła organowi bezczynność (co wskazał także Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...]). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpoznawanej sprawie Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa. Z analizy akt sprawy wynika, że od dnia [...] stycznia 2011 r. (data wpływu wniosku do organu) do dnia zawieszenia postępowania administracyjnego organ nie podjął skutecznie czynności zmierzających do rozpoznania sprawy. W marcu 2011 r. organ wystąpił do Delegatur Biura Geodezji i Katastru oraz Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o przesłanie kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic obecnych działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz wypisów z rejestrów gruntów obejmujących przedmiotową nieruchomość. Ponadto, w dacie tej, wystąpił także do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej nr [...]. Pomimo otrzymania odpowiedzi w powyższych sprawach oraz uzyskania informacji od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w maju 2013 r. i Ministra Infrastruktury w sierpniu 2015 r. o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1965 r., nr [...] – organ nie podjął żadnych czynności. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność ma charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że Prezydent pozostawał w bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne bądź formalne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 1 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).