II SA 2806/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie NSA (del.) Jan Bała (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant Krzysztof Dytczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty odprawy rentowej oddala skargę Okręgowy Inspektor Pracy w W. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję - nakaz Inspektora Pracy z dnia [...] maja 2003 r., którą to decyzją - wydaną na podstawie art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 276 ze zm.), art. 94 pkt 5 kp oraz § 18 pkt 1 zakładowego regulaminu wynagrodzenia - nakazano dyrektorowi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. wypłacenie p. B. O. należnej odprawy rentowej w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że pracodawca nie wypłacił zainteresowanej odprawy rentowej w związku z nabyciem z dniem [...] marca 2002 r. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wprawdzie z zainteresowaną p. B. O. stosunek pracy rozwiązano na podstawie art. 53 kp, a następnie pobierała ona świadczenia rehabilitacyjne do dnia 14 marca 2002 r., lecz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1993 r., sygn. akt I PRN 111/93 (OSN CP, 1994 r., z. 12, poz. 243) przewidziany w art. 921 § 1 kp związek między rozwiązaniem stosunku pracy, a nabyciem prawa do renty inwalidzkiej może mieć nie tylko charakter przyczynowy lub czasowy, ale także funkcjonalny. Ten ostatni związek występuje, gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje przed spełnieniem warunków do renty inwalidzkiej, ale nabycie prawa do renty i przyznanie jej po ustaniu zatrudnienia jest konsekwencją sytuacji bezpośrednio poprzedzającej rozwiązanie stosunku pracy. Wyrażenie "w związku" jest szersze od wyrażenia "z powodu" i pozwala objąć prawem do odprawy sytuacje, w których rozwiązanie stosunku pracy nie zbiega się ściśle z nabyciem przez pracownika praw do emerytury lub renty inwalidzkiej. Strona miała zapewniony udział w postępowaniu kontrolnym, została zapoznana z treścią protokołu z dnia 26 maja 2003 r. i mogła kwestionować ustalenia pokontrolne inspektora pracy. Nie można więc podzielić zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, 10 i 77 kpa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. domagał się uchylenia powyższych decyzji, bądź stwierdzenia ich nieważności zarzucając, iż decyzje te naruszają art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 10 i 75 Konstytucji RP oraz art. 7, 10 i 77 kpa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż dyrektor SPZOZ w S. podpisał i otrzymał protokół w dniu 30 maja 2003 r., a wskazana data - 26 maja 2003 r. była tylko ostatnim okresem kontroli wykonywanej przez inspektora. Oznacza to, że wydanie nakazu w dniu 30 maja odbyło się z rażącym naruszeniem art. 7, 10 i 77 kpa. Nakaz został wydany z naruszeniem art. 9 pkt 2a ustawy o PIP, gdyż nie dotyczy on wynagrodzeń i innych świadczeń, gdy co do zasadności ich wypłaty istnieje spór pomiędzy pracodawcą i pracownikiem. Art. 9 pkt 2a tej ustawy wyraźnie mówi o należnym wynagrodzeniu lub świadczeniu, tj. takim, co do którego nie ma sporu. Przeciwna wykładnia prowadziłaby do rozstrzygania przez PIP sporów pracowniczych, które w świetle Konstytucji RP należą do sądowego wymiaru sprawiedliwości. Nic nie stało na przeszkodzie, aby p. B. O. dochodziła wypłaty odprawy rentowej przed sądem pracy. Okręgowy Inspektor Pracy w W., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (jedn. tekst Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 ze zm.) w razie stwierdzenia naruszenia prawa właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy upoważnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. W przedmiotowej sprawie organy obydwu instytucji trafnie stwierdziły, iż odmowa wypłaty odprawy rentowej narusza art. 921 § 1 kp w związku z § 18 pkt 1 zakładowego regulaminu wynagrodzenia. W myśl art. . 921 § 1 kp pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, przysługuje odprawa pieniężna. W sprawie było bezsporne, że z zainteresowaną rozwiązano stosunek pracy z dniem [...] września 2001 r. na podstawie art. 53 kp w związku z tym, iż była niezdolna do pracy dłużej niż okres pobierania zasiłku chorobowego. Po ustaniu stosunku pracy zainteresowana nie była zatrudniona, w okresie od 16 września 2001 r. do 14 marca 2002 r. pobierała świadczenia rehabilitacyjne a od dnia 15 marca 2002 r. uzyskała rentę z tytułu niezdolności do pracy. W tej sytuacji trafnie przyjęto, iż "stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę" (art. 921 § 1 kp) oraz, że pracownik ten "przeszedł na rentę z tytułu niezdolności do pracy" (§ 18 ust. 1 zakładowego regulaminu wynagrodzenia). Dokonana przez organy PIP wykładnia powyższych przepisów nie jest interpretacją dowolną, gdyż znajduje potwierdzenie w dotychczasowym, jednoznacznym orzecznictwie Sądu Najwyższego (bliżej przytoczonym w decyzji organu I instancji), w którym Sąd Najwyższy uznał, że prawo do odprawy przysługuje pracownikowi także wówczas, gdy rozwiązanie stosunku pracy nie zbiega się ściśle z nabyciem przez pracownika prawa do renty inwalidzkiej. W świetle tegoż orzecznictwa Sądu Najwyższego organy PIP mogły przyjąć, iż w sprawie chodziło o przysługujące pracownikowi świadczenie należne w rozumieniu art. 9 pkt 2a ustawy o PIP. Uprawnienia organów PIP znajdują umocowanie w ustawie, która w myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji RP stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa, a Sąd w przedmiotowej sprawie nie dopatrzył się w postępowaniu organów PIP sprawowania wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu art. 10 i 175 Konstytucji RP, skoro organy te nie rozstrzygały o sprawach spornych, lecz nakazały pracodawcy wypłatę pracownikowi należnego mu świadczenia. Zauważyć przy tym należy, że naruszenie obowiązku w tym zakresie stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, które w świetle art. 282 § 1 pkt 1 kp podlega karze grzywny. Nie można też podzielić zarzutu strony skarżącej, iż była pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa), skoro z protokołu kontroli wynika, iż kontrolę poprowadzono w obecności kierownika Działu Służb Pracowniczych oraz Dyrektora SP ZOZ w S.. Jeżeli zaś chodzi o kwestię dotyczącą daty doręczenia protokołu kontroli, a mianowicie czy doręczenie to miało miejsce 26 maja 2003 r., czy też dopiero w dniu podpisania protokołu, tj. 30 maja 2003 r., to stwierdzić należy, że pracodawca został pouczony o prawie zgłoszenia przed podpisaniem protokołu umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole i z prawa tego nie skorzystał ani przed podpisaniem protokołu, ani też w ciągu 7 dni od jego podpisania. Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. w 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. w 153, poz. 1271 ze zm.).