II SA 3103/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , asesor WSA Janusz Walawski, asesor WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Michał Sułkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2004 r. sprawy ze skargi M. S. - przedstawicielki ustawowej małoletnich S., D. i P. S. oraz P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenie w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w części dotyczącej P. S.; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja w części określonej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę w pozostałej części. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2003 r. M. S. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla swoich dzieci P., S., D. i P. S., po zmarłym ojcu dzieci S. S., powołując się na brak środków utrzymania oraz swój stan zdrowia. Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] Prezes ZUS, w oparciu o przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), odmówił przyznania świadczenia, wskazując w uzasadnieniu, że nie wystąpiły szczególne okoliczności, wskutek których zmarły nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Stwierdził, iż ojciec dzieci na przestrzeni 44 lat życia udowodnił łączny okres ubezpieczenia wynoszący 6 lat 2 miesiące i 26 dni, w okresie zatrudnienia wystąpiły liczne przerwy, a całkowita niezdolność do pracy powstała po upływie 23 miesięcy od ostatniego udowodnionego okresu zatrudnienia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. powtórzyła argumenty wskazane we wniosku z dn. 27 lutego 2003 r., które w jej opinii winny przemawiać za przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2003 r. W uzasadnieniu stwierdził, że przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS powinny być spełnione łącznie, a renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dopatrzył się spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności, wskutek których zmarły nie nabył prawa do świadczenia w drodze ustawowej. Podniósł, że staż ubezpieczeniowy zmarłego jest nieadekwatny do jego wieku, wynoszącego w chwili śmierci 44 lata, a trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającym uzasadnieniem przyznania świadczenia w drodze wyjątku, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym według potrzeb. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję M. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie całości dokumentacji przez sąd wskazując, że krótki staż ubezpieczeniowy męża oraz przerwy w zatrudnieniu spowodowane były jego stanem zdrowia. Ponownie odwołała się również do trudnej sytuacji materialnej rodziny. Wezwana przez Sąd do udzielenia informacji, czy skargę wniosła jako przedstawicielka ustawowa małoletnich dzieci, czy także jako pełnomocnik pełnoletniego syna P. poinformowała, że skargę wnosi również jako pełnomocnik syna P., nadsyłając stosowne pełnomocnictwo. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując się w uzasadnieniu na ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie natomiast z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z akt sprawy wynika, że M. S. złożyła w dniu 27 lutego 2003 r. wniosek o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz dzieci: P., S., D. i P. S. po zmarłym ojcu dzieci S. S., działając jako ich przedstawiciel ustawowy. Jednakże syn P. urodzony [...] lutego 1985 r. w dniu składania wniosku był już osobą pełnoletnią. Zgodnie z art. 92 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską, natomiast w myśl art. 98 § 1 kro rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Bezspornym jest więc, że P. S. mógł być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), jako osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych w rozumieniu art. 11 kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r, Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) w zw. z art. 30 § 1 kpa. Mając na względzie przepis art. 116 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, iż postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, należy stwierdzić, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując sprawę w stosunku do pełnoletniego P. S. bez jego wniosku, dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z tych powodów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej P. S.. Sąd podzielił stanowisko Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że brak było podstaw do przyznania małoletnim dzieciom zmarłego renty rodzinnej w drodze wyjątku i w tym zakresie skargę oddalił. Wobec braku wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w tym zakresie, stosownie do art. 141 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odstąpił od uzasadnienia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części dotyczącej P. S. Sąd orzekł na podstawie art. 152 ww. ustawy.