II SA 4056/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska, Sędziowie : WSA Ewa Frąckiewicz, Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), , Protokolant Jan Czarnacki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004 r. sprawy ze skargi D.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. P. H. "[...]" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę W dniu [...] czerwca 2003r. przeprowadzono kontrolę pojazdu samochodowego [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W toku kontroli stwierdzono, że kierujący pojazdem p. R.R. nie posiadał dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne oraz wykresówki w tachografie za bieżący dzień. W toku postępowania strona D.P. – P.P.H. "[...]" przedłożyła wymagane zaświadczenie. W wyniku dokonanych ustaleń, w dniu [...] lipca 2003r. wydano decyzję nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł. za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe opłaty za przejazd po drogach krajowych, [...] zł. za nieokazanie wykresówki z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju oraz [...] zł. za wykonywanie przejazdu w ramach przewozu na potrzeby własne bez posiadania przy sobie przez kierowcę wymaganego wypisu z zaświadczenia. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. W odwołaniu strona podniosła, że nie korzysta z dróg krajowych, a kierowca wjechał na taką drogę samowolnie i on ponosi z tego tytułu wszelką odpowiedzialność. To samo dotyczy wykresówki, którą do tachografu obowiązany był włożyć kierowca. Odnośnie braku zaświadczenia strona stwierdziła, że w toku postępowania zostało ono przedłożone, a więc i w tym zakresie kara nie powinna być nałożona. Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji zauważył, iż zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z zasadami wskazanymi w § 5. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi jedyny dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie kontrolującego dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym karze podlega przejazd po drogach krajowych pojazdem służącym do wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia tej opłaty. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym - za brak dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wymierza się karę w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354 ze zm.) kierowca, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli, przedstawia zapisy z urządzenia kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd. Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi zapisy z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. W myśl art. 92 ust. 1 pkt 10 tej ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju podlega karze. Konsekwencją tego rozwiązania jest lp. 10.8. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm.), zgodnie z którym karze podlega nieokazanie wykresówek z urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne - w wysokości [...] zł. za każdą wykresówkę. W myśl art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy, podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zaświadczenie lub wypis z zaświadczenia, o którym mowa w art. 33. W toku postępowania ustalono, że strona posiada stosowne zaświadczenie, wobec czego nałożono karę pieniężną w wysokości [...] zł. Od powyższej decyzji strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze strona – zwana dalej skarżącym domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu podniosła między innymi, że skarżący podlegałby karom z art. 92 ust. 1 tejże ustawy tylko w przypadku stwierdzenia, że przejazd jego pojazdu w czasie kontroli, w tym zwłaszcza przejazd bez opłaty po drodze krajowej, odbywał się w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Na tej podstawie przedsiębiorca może ponosić odpowiedzialność tylko za działania swojego przedsiębiorstwa, a nie za samowolne czynności pracowników dokonywane przy okazji korzystania z jego środków transportowych i niepozostające w związku z wykonywaniem transportu lub przewozu. Analogiczna zasada wynika z art. 120 § 1 k.p.a., zgodnie z którym odpowiedzialność pracodawcy jest ograniczona tylko co do działań pracownika związanych z wykonywaną przez niego pracą, a wyłączona dla działań podjętych jedynie przy okazji świadczenia pracy. Bezspornym jest, iż kierowca skarżącego został zatrzymany na drodze krajowej - obwodnicy T., którą poruszał się pomimo niewykupienia opłaty. W toku postępowania administracyjnego skarżący podnosił jednak, iż zadaniem kierowcy było dokonanie przewozu towaru w obrębie G. z ulicy M. na ulicę W.. Odcinek ten kierowca miał obowiązek - zgodnie z poleceniem pracodawcy (skarżącego) - pokonać drogami wojewódzkimi bez wyjeżdżania na drogę krajową. Kierowca nie zastosował się jednak do poleceń skarżącego. Zdaniem zaś skarżącego, sytuacja taka nie miała miejsca. Działania kierowcy nie pozostawały bowiem w związku z jego obowiązkami pracowniczymi, a tym samym z działalnością przedsiębiorstwa skarżącego - obowiązkiem kierowcy był przewóz towaru po ściśle określonej trasie. Kierowca tego obowiązku nie zachował, co mogło być wynikiem podjęcia przez niego czynności niezwiązanych z pracą. Tym samym stwierdzenie, iż nastąpiło zerwanie przez kierowcę związku jego działań z obowiązkami pracowniczymi, prowadzić powinno do przyjęcia, że przejazd drogą krajową nr [...] nie stanowił przewozu na potrzeby własne skarżącego ani nie był wykonywaniem transportu drogowego. W świetle bowiem art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym karze podlega wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne przedsiębiorcy w sposób niedozwolony. Karom przewidzianym w tym przepisie nie podlegają natomiast inne rodzaje przewozu, w tym zwłaszcza przejazd związany z potrzebami kierowcy a nie przedsiębiorcy. Organy obydwóch instancji, pomimo podniesienia przez skarżącego zarzutu, że przejazd drogą krajową przez jego kierowcę był samowolny, nie zbadały czy podczas kontroli kierowca skarżącego wykonywał transport lub przewóz na potrzeby skarżącego. W tej sytuacji należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 k.p.a. polegającym na niewyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy w sposób umożliwiający stwierdzenie istnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącego z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że skarżący wskazuje, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 120 Kodeksu Pracy, więc odpowiedzialność pracodawcy jest wykluczona. Zauważyć jednak należy, że przepis ten dotyczy odpowiedzialności pracodawcy za szkodę wyrządzoną przez pracownika osobie trzeciej, a w rozważanej sprawie szkoda taka nie miała miejsca. Dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia pozostaje czy kierowca wbrew poleceniu służbowemu wjechał na drogę krajową i wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie włożył wykresówki do tachografu. Za całość działalności przedsiębiorstwa odpowiada podmiot, który je prowadzi, a okoliczność skutków jakie dla pracodawcy generuje naruszenie przepisów przez pracownika pozostaje w sferze stosunków prawnych pomiędzy tymi podmiotami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie bezspornym jest, co przyznaje sam skarżący, że kierowca skarżącego został zatrzymany na drodze krajowej – obwodnica T., którą poruszał się pomimo niewykupienia karty opłaty drogowej. Skarżący przyznał również, że kierowca nie włożył do tachometru wykresówki. Bezspornym jest również fakt, że kserokopia wypisu zaświadczenia o użytkowaniu pojazdu na potrzeby własne została dołączona dopiero do odwołania, gdyż w chwili kontroli kierowca jej nie posiadał. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu skarżącego, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 120 kodeksu pracy. Odpowiedzialność z art. 92 ust. 1 pkt 6, 10 i 12 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371) jest odpowiedzialnością niezależną – nie związana z odpowiedzialnością pracowniczą. Decyzje administracyjne w powyższej sprawie adresowane są do przedsiębiorcy wykonującego przewóz na potrzeby własne, gdyż to właśnie on obarczony jest odpowiedzialnością za przestrzeganie przepisów powyższej ustawy. Oświadczenie kierowcy R.R. (załączone do akt administracyjnych) o pełnej odpowiedzialności materialnej z tytułu nieprzestrzegania kodeksu drogowego i innych przepisów o ruchu drogowym, nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności w powyższej sprawie. W oparciu o powyższe oświadczenie skarżący może mieć jedynie roszczenie regresowe do kierowcy za ewentualną szkodę. Roszczenie to nie może być jednak przedmiotem rozważań sądu administracyjnego, gdyż należy do właściwości sądów powszechnych. Organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji w sposób prawidłowy zastosowały, w odniesieniu do ujawnionego w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2003r. stanu faktycznego, odpowiednie przepisy prawne. W chwili kontroli skarżący wykonywał przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Świadczą chociażby o tym załączone do protokołu kontroli faktury oraz pismo skarżącego z dnia [...] czerwca 2002r do Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, z którego wynika, że w momencie kontroli samochód przewoził piwo zakupione w firmie "A." a sprzedane firmie "P." (pismo znajduje się w aktach administracyjnych). Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 87 ust. 2 w/w ustawy podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne przedsiębiorcy, kierowca pojazdu samochodowego (...) jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, zaświadczenie lub wypis z zaświadczenia o którym mowa w art. 3 3 ustawy. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy kto wykonuje (...) przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia podlega karze pieniężnej. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż strona posiada wymagany przepisami prawa wypis z zaświadczenia na przewóz drogowy na potrzeby własne wydany dnia [...] października 2002r. Kierowca nie posiadał go jednak przy sobie w chwili kontroli. Strona dopuściła się zatem naruszenia uzasadniającego nałożenie kary w wysokości [...] zł. Zgodnie z lp. 12.4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999 ze zm.) karę w wysokości 200 (dwustu) złotych stosuje się w przypadku wykonywania przejazdu w ramach przewozu na potrzeby własne bez posiadania przy sobie przez kierowcę wymaganego wypisu z zaświadczenia. Zgodnie z art. 42 ust 1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej (...) przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tej opłaty. Zgodnie z art. 92 ust 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym karze podlega przejazd po drogach krajowych pojazdem służącym do wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia tej opłaty. Art. 87 ust 1 cytowanej ustawy zobowiązuje kierowcę do tego aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia należności za korzystanie z dróg krajowych. Ponieważ kierowca nie posiadał dowodu uiszczenia opłaty – nie wykupił go, dlatego też nałożono powyższą karę. Artykuł 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 200lr. o czasie pracy kierowców zobowiązuje kierowcę do przedstawienia, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzania kontroli, zapisów z przyrządu kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd. Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli (...) zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Zgodnie z art. 92 ust. l pkt 10 w/w ustawy kto wykonuje transport drogowy, lub przewóz na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i czas postoju podlega karze. Konsekwencją tego rozwiązania jest przepis lp. 10.8 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym, zgodnie z którym karze podlega nieokazanie wykresówek z urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne- w wysokości [...] zł. za każdą wykresówkę. Z protokołu kontroli wynika, iż kierowca Pan R.R. nie okazał podczas kontroli (tj. [...] czerwca 2003r.) wykresówki z dnia kontroli dokumentującej prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. Słusznie zatem nałożona została kara pieniężna w wysokości [...] złotych. Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak na wstępie.