II SA 4067/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del) Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie asesorzy WSA Joanna Kube (spr.), Andrzej Kołodziej, Protokolant Paweł Groński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Rady Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odwołania wiceprzewodniczącego rady gminy i powołania wiceprzewodniczącego rady gminy 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Rady Gminy G. kwotę 255 zł (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Rada Gminy G. w dniu [...] sierpnia 2003 r. na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) podjęła uchwałę nr [...] o odwołaniu dotychczasowego wiceprzewodniczącego Rady Gminy G. i uchwałę nr [...] o powołaniu nowego wiceprzewodniczącego. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] września 2003 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 91 w związku z art. 85 i 86 ustawy o samorządzie gminnym, Wojewoda [...] stwierdził nieważność tych uchwał. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że wymóg art. 19 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym – bezwzględnej większości głosów nie został zachowany, ponieważ karty do głosowania nie zawierały stwierdzenia "wstrzymuję się od głosowania" oraz przy głosowaniu przy wyborze wiceprzewodniczącego głosowano na dwóch kandydatów na jednej karcie do głosowania. Jako argumentację, powołano wykładnię bezwzględnej większości głosów dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20 września 1995 r. (Dz. U. Nr 114, poz. 596), która oznacza o jeden głos więcej od sumy pozostałych ważnie oddanych głosów tj. przeciwnych i wstrzymujących się. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] pełnomocnik Gminy wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów zastępstwa przed sądem według norm przewidzianych. W uzasadnieniu skargi wysunięto zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez przyjęcie, że podczas głosowania nad odwołaniem i powołaniem wiceprzewodniczącego nie zachowano trybu określonego w tym przepisie, a także art. 91 ust. 3 tej ustawy poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz błędne pouczenie. Stwierdzono, że podczas głosowania spełniono rygory art. 19 ust. 1 powołanej ustawy, a także art. 12 ust. 2 i 3 Statutu Gminy. Głosowanie było tajne, przy obecności 14 radnych – biorących udział w głosowaniu. Za odwołaniem dotychczasowego wiceprzewodniczącego było - 10 radnych, 4 - przeciw. Przy wyborze nowego wiceprzewodniczącego 10 radnych głosowało za wyborem M. W., a 4 radnych - za wyborem E. Z. Przed głosowaniem przewodniczący komisji skrutacyjnej pouczył radnych o sposobie głosowania. Zdaniem skarżącej Rady Gminy, z powołanej uchwały Trybunału Konstytucyjnego, nie da się wyinterpretować, że brak na karcie do głosowania opcji "wstrzymuję się" jest rażącym naruszeniem art. 19 ustawy o samorządzie gminnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto organ stwierdził, że nie ma możliwości ustalenia bezwzględnej większości głosów jeżeli nie dano głosującym możliwości skorzystania z opcji "wstrzymuję się". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Wojewody [...] – art. 13 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia mu uchwały. Należy przy tym podkreślić, że ustawa o samorządzie gminnym nie wylicza rodzajów naruszeń prawa, które są podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały. Nie oznacza to jednak swobody działania organu nadzoru. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego organ obowiązany jest wykazać naruszenie prawa, zawierając w jego uzasadnieniu prawnym wykładnię przepisu prawa i jego zastosowanie do rozwiązania przyjętego w uchwale organu gminy. Dokonana według kryterium legalności kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. Stosownie do art. 19 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym odwołanie przewodniczącego i wiceprzewodniczącego następuje na wniosek co najmniej ¼ ustawowego składu rady gminy bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu Rady, w głosowaniu tajnym. Powtórzenie tych warunków znajduje się w art. 5 ust. 5 Statutu Gminy G. ([...] 03.191.4829). Powołany wyżej Statut Gminy w przepisie art. 12 stanowi, że głosowanie tajne odbywa się przy użyciu kart do głosowania, opatrzonych pieczątką Rady, ustalonych każdorazowo dla danego głosowania. Za oddane głosy uznaje się karty, na których radni głosowali w sposób zgodny z ustalonymi na danej sesji zasadami. Jak wynika z wyciągu z protokołu obrad XII sesji Rady odbytych w dniu [...] sierpnia 2003 r., przed głosowaniem zasad tych nie ustalono jednakże przed przystąpieniem do głosowania przewodniczący wybranej komisji skrutacyjnej przedstawił sposób głosowania za i przeciw odwołaniu, zaznaczając, że postawienie znaku X poza kratką lub w innym miejscu do tego nieprzeznaczonym świadczy o głosie nieważnym. Wobec braku ustalenia zarówno w statucie jak i przez samych radnych reguł głosowania nad odwołaniem i powołaniem wiceprzewodniczącego Rady Gminy na podstawie art. 19 ust. 4 o samorządzie gminnym, należy odwołać się do ogólnie przyjętych w tym względzie reguł głosowania. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, sposób ustalania większości bezwzględnej musi prowadzić zawsze do rozstrzygnięć zgodnych z językowym znaczeniem takiej większości. Oznacza ona, że za wnioskiem opowiada się więcej osób, niż ci, którzy go nie popierają, to znaczy są jemu przeciwni i wstrzymują się od głosu (por. uchwałę TK z dnia 20 września 1995 r. OTK 1995/1/7). W sprawie niesporne jest, że w wyniku tajnego głosowania Rada Gminy odwołała dotychczasowego wiceprzewodniczącego Rady 10 głosami (przeciw jego odwołaniu głosowało 4 radnych). Nowy wiceprzewodniczący Rady uzyskał 10 głosów na 14 głosujących. Niewątpliwie wyniki przeprowadzonych głosowań nie dają możliwości odróżnienia głosów wstrzymujących się od przeciwnych. Jednakże, zdaniem Sądu fakt ten nie naruszył reguł głosowania, określonych w art. 19 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, z tego względu, że nie miał wpływu na prawidłowość obliczenia bezwzględnej większości głosów w tych głosowaniach. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 148 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.