II SA 4592/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Asesor WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Bronisław Szydło, Protokolant Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] września 2003 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) rozwiązano z p. E. P. – kuratorem zawodowym dla dorosłych Sądu Rejonowego w W. – stosunek pracy za wypowiedzeniem ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji podano, iż podstawą decyzji była dwukrotna negatywna ocena pracy wyżej wymienionej potwierdzona protokołami z kontroli pracy przeprowadzonej przez zastępcę kuratora okręgowego w S. W złożonym odwołaniu p. E. P. zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in.: ─ naruszenie obowiązku konsultacji zamiaru wypowiedzenia z właściwym związkiem zawodowym, którego jest członkiem, tj. z Ogólnopolskim Akademickim Związkiem Zawodowym w W., ─ naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o kuratorach sądowych wobec braku spełnienia przesłanek tego przepisu, ─ brak konkretnych faktów uzasadniających wypowiedzenie, ─ oparcie się na "protokołach z kontroli" nieznanych pracownikowi, bez powiadomienia o przedmiocie kontroli, jej miejscu i czasie oraz wynikach. Organ odwoławczy ustalił co następuje: Na polecenie p. A. B. kuratora okręgowego w S. z dnia 12 marca 2003 r. zastępca kuratora okręgowego p. E. Z. dokonała dwukrotnej oceny jakości i efektywności wykonywanych przez skarżącą czynności i obowiązków służbowych. Pierwszą kontrolę pracy skarżącej przeprowadzono w dniach 17-21 marca 2003 r. Na podstawie protokołu kontroli z dnia 4 kwietnia 2003 r. zastępca kuratora okręgowego stwierdziła nieprawidłowe wykonywanie przez skarżącą obowiązków służbowych, polegające m.in. na braku opinii środowiskowych, źródeł uzyskania informacji o podopiecznych, bezczynności skarżącej w przedmiocie składania wniosków do sądu, powierzanie dozorów nad skazanymi kuratorom społecznym w sprawach, w których dozór był już wykonywany przez kuratora społecznego, nieterminowym składaniu sprawozdań z wywiadów środowiskowych, niechęć skarżącej do współpracy z kuratorami i współpracownikami Zespołu Kuratorskiego Służby Sądowej do wykonywania orzeczeń w sprawach karnych. W konsekwencji kontrolująca negatywnie oceniła pracę skarżącej. W dniu 4 kwietnia 2003 r. kurator okręgowy p. A. B. wydała zalecenia pokontrolne do wykonania przez skarżącą. Prezes Sądu Okręgowego w S. pismem z dnia 8 kwietnia 2003 r. przesłał Prezesowi Sądu Rejonowego w W. protokół z wizytacji pracy p. E. P. polecając zapoznać ją z jego treścią. W dniach 26 maja 2003 r. i 2 czerwca 2003 r. skarżąca odmówiła przyjęcia protokołu i zapoznania się z jej wynikami. Kurator okręgowy p. A. B. zarządzeniem z dnia 17 września 2003 r. poleciła p. E. Z. – zastępcy kuratora okręgowego rekontrolę pracy skarżącej w terminie do dnia 26 września 2003 r. W dniu 18 września 2003 r. skarżąca odmówiła udostępnienia akt do kontroli. W związku z powyższym, na polecenie zastępcy kuratora okręgowego oraz kierownika Zespołu Kuratorskiego Służby Sądowej do Wykonywania Orzeczeń w Sprawach Karnych, powołano komisję składającą się z kuratorów zawodowych dla dorosłych w celu sporządzenia wykazu akt znajdujących się w posiadaniu skarżącej i przekazaniu ich kontrolującej. Skarżąca nie przedstawiła komisji kart prowadzonych dozorów, kart czynności zleconych wywiadów środowiskowych oraz kopii wniosków. Druga kontrola miała miejsce w dniach 18-22 września 2003 r. W jej wyniku, na podstawie protokołu kontroli z dnia 23 września 2003 r. oraz opinii p. K. S. kierownika Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej do Wykonywania Orzeczeń w Sprawach Karnych, stwierdzono uchybienia polegające na błędach formalnych oraz merytorycznych w dokumentacji prowadzonej przez skarżącą, liczne przypadki bezczynności w składaniu wniosków do sądu, brak ustaleń w urzędach i instytucjach, nieznajomość podstawowych przepisów prawa karnego oraz prawa karnego wykonawczego. Ponadto stwierdzono niewykonanie przez skarżącą zaleceń pokontrolnych z kontroli przeprowadzonej w dniach 17-21 marca 2003 r. Skarżącą uznano za osobę konfliktową, niechętną do współpracy i niedyspozycyjną, niewykonującą obowiązków służbowych, ignorującą polecenia przełożonych. W konsekwencji pracę skarżącej oceniono negatywnie. Kurator okręgowy Sądu Okręgowego w S. w dniu 23 września 2003 r. skierował do Prezesa tegoż Sądu wniosek o rozwiązanie ze skarżącą stosunku pracy za wypowiedzeniem oraz zwolnienie jej w tym okresie z pełnienia obowiązków. Podstawę tego wniosku stanowiło otrzymanie przez skarżącą w dwóch kontrolach ocen negatywnych. Wypełniając obowiązek określony w art. 38 § 1 kodeksu pracy Prezes Sądu Okręgowego w S. pismem z dnia 24 września 2003 r. zawiadomił Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej w P., członka OPZZ o zamiarze rozwiązania ze skarżącą stosunku pracy za wypowiedzeniem i wskazał przyczynę uzasadniającą to wypowiedzenie. W dniu [...] września 2003 r. ww. organizacja związkowa, zawiadomiła Prezesa Sądu Okręgowego w S., że skarżąca jest członkiem jej związku i podejmuje się on obrony jej interesów. Następnie Prezes Sądu Okręgowego w S. skorzystał z możliwości rozwiązania ze skarżącą stosunku pracy na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o kuratorach sądowych. Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż dokonana w toku postępowania odwoławczego analiza protokołów pokontrolnych potwierdziła dwukrotną negatywną ocenę pracy skarżącej. Skarżąca dwukrotnie była powiadomiona przez kontrolującą o miejscu, czasie i zakresie kontroli jej pracy. Jednakże skarżąca odmawiała udostępnienia dokumentacji i akt do kontroli oraz zapoznania się z protokołami z kontroli jej pracy oraz wydanymi przy pierwszej kontroli zaleceniami pokontrolnymi, w celu złożenia ewentualnych wyjaśnień. Ogólnopolski Akademicki Związek Zawodowy w W. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił naruszenie: art. 56 Konstytucji RP w sferze praw i wolności związkowych kurator E. P., art. 38 § 1 kp, art. 107 § 3 kpa oraz art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o kuratorach sądowych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż organy orzekające w tej sprawie przyjęły, że wymóg konsultacji zamiaru rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy ze związkami zawodowymi został spełniony, skoro przeprowadzono konsultację z NSZZ Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości RP w P. Nie został natomiast przez Ministra uwzględniony podniesiony w odwołaniu zarzut, iż Prezes Sądu Okręgowego w S. naruszył obowiązek konsultacji zamiaru rozwiązania stosunku pracy z właściwym – ze względu na znane Prezesowi członkostwo pracownika – związkiem zawodowym. Pani E. P. pismem z dnia 10 czerwca 2003 r. oświadczyła temuż Prezesowi Sądu, że od dnia 24 maja 2002 r. łączy ją stosunek członkostwa z Ogólnopolskim Akademickim Związkiem Zawodowym, co potwierdziła stosownym zaświadczeniem. Zdaniem skarżącego nastąpiło naruszenie obowiązku konsultacji a pracodawca był bezwzględnie obowiązany respektować wybór i przynależność pracownika do związku zawodowego. Skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja nie wyjaśnia niezasadności tego zarzutu odwołania, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że nie jest on zasadny. Zarzucił także, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano konkretnych rzeczywistych faktów (ustaleń) nieprawidłowości pracy p. E. P., a oparto się jedynie na ogólnikowych stwierdzeniach. Brak jest także w sprawie dowodu na doręczenie skarżącej pisma z dnia 4 kwietnia 2003 r. (zalecenia pokontrolne). Nie uwzględniono faktu, iż w okresie od 18 lutego 2003 r. do 30 kwietnia 2003 r. p. E. P. nie świadczyła pracy z powodu czasowej niezdolności spowodowanej chorobą. Do pracy mogła ona zostać dopuszczona dopiero w dniu 5 maja 2003 r. po badaniach kontrolnych. Następnie w okresie od 28 lipca do 12 września 2003 r. nie świadczyła pracy, gdyż korzystała ze zwolnienia lekarskiego. Skarżący podkreślił, iż przepis art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o kuratorach sądowych wymaga otrzymania przez kuratora negatywnej oceny. Oznacza to obowiązek pracodawcy sporządzenia oceny oraz doręczenia jej pracownikowi za potwierdzeniem. Prawidłowość tych ocen musi być badana przez sąd (por. wyrok SN z dnia 28 kwietnia 1997 r. IPKN 116/97). Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w skardze stwierdził, iż nie są one zasadne. Wymóg określony w art. 38 § 1 kp został spełniony, gdyż o zamiarze rozwiązania stosunku pracy z p. E. P. za wypowiedzeniem zawiadomiono Niezależny Samorządowy Związek Zawodowy Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej, którego jest ona członkiem. Decyzja w sprawie rozwiązania umowy o pracę została podjęta po upływie terminu określonego w art. 38 § 2 kp i po uzyskaniu stanowiska organizacji związkowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołano się do protokołów kontroli przeprowadzonych w dniach 17-21 marca 2003 r. i 18-22 września 2003 r., w których opisano szczegółowo sprawy, w których p. E. P. dopuściła się uchybień i określono, na czym one polegały. Zatem przytaczanie tych samych faktów w uzasadnieniu decyzji nie było celowe. Wyjaśniono, że kwestia zwolnień lekarskich p. E. P. nie miała znaczenia dla podjęcia decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy. Wskazano, iż z protokołu kontroli z dnia 4 kwietnia 2003 r. wynika, że w dniu 17 marca 2003 r. p. E. P. potwierdziła odbiór 42 akt spraw, a zatem wbrew twierdzeniom skargi nie korzystała ze zwolnienia lekarskiego. Podkreślono, iż przeprowadzone kontrole były rzetelne a więc brak podstaw do twierdzenia, że ocena pracy p. E. P. była dowolna. Skarżący pominął fakt niewykonania przez p. E. P. po pierwszej kontroli żadnego z zadań pokontrolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić stronom, iż między wniesieniem skargi w tej sprawie a jej rozpoznaniem zmianie uległ stan prawny. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze. zm.) od decyzji w sprawach wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy z kuratorem zawodowym, przeniesienia na inne stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiązków, kurator może w terminie 7 dni wnieść odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Od decyzji Ministra Sprawiedliwości w sprawach określonych w ust. 1 kuratorowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 30 ust. 2 ustawy). Przepis art. 30 ust. 2 ustawy został skreślony przez art. 77 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 1 stycznia 2004 r. Oznacza to, iż skarga na decyzje wydane w wyżej wymienionej kategorii spraw do sądu administracyjnego nie przysługuje. Jednakże, zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba organu, którego decyzja została zaskarżona – art. 13 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 14 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wojewódzki sąd administracyjny, właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do zakończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy chyba, że przepis skreślony stanowi inaczej. Momentem decydującym o ustaleniu właściwości sądu administracyjnego jest data wniesienia skargi. Oznacza to, iż sąd właściwy w tej chwili nie traci swojej właściwości także w przypadku zmiany w toku postępowania podstaw prawnych, które przesądzały o jego właściwości w dacie wniesienia skargi. Z tych względów sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zasady organizacji służby kuratorskiej, wykonywania obowiązków przez kuratorów sądowych oraz ich status prawny określa ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. Nr 98, poz. 1071). Uprawnienia i obowiązki kuratorów zawodowych dla dorosłych i kuratorów rodzinnych określają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych (Dz. U. Nr 112, poz. 1064), a standardy obciążenia pracą kuratorów ustala rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2003 r. w sprawie standardów obciążenia pracą kuratora zawodowego (Dz. U. Nr 116, poz. 1100). W świetle art. 4 i 5 ustawy o kuratorach sądowych aktem kreującym stosunek pracy z kuratorem zawodowym jest mianowanie. Stosownie do art. 105 powołanej wyżej ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do kuratorów zawodowych stosuje się przepisy ustawy Kodeks pracy. Przepis art. 38 Kodeksu pracy wprowadza obowiązek konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z zakładową organizacją związkową. W sprawie jest niesporne, iż p. E. P. jest członkiem Naczelnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Wymiaru Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej w P. oraz Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego w W. Przede wszystkim jednak wskazać należy, iż była ona pracownikiem mianowanym a nie pracownikiem umownym. W związku z powyższym, przy rozwiązywaniu z nią stosunku pracy z mianowania, przepis art. 38 Kodeksu pracy nie miał zastosowania. Prezes Sądu Okręgowego w S. nie był zatem zobowiązany do konsultacji zamiaru rozwiązania z nią stosunku pracy z mianowania za wypowiedzeniem z zakładową organizacją związkową. Z tych względów jako nietrafny ocenić należy zarzut skarżącego o naruszeniu w tej sprawie art. 38 Kodeksu pracy. Ubocznie należy zauważyć, że przewidziany w art. 38 kp obowiązek pracodawcy konsultacji zamiaru wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony zachodzi tylko w odniesieniu do zakładowej organizacji związkowej. Ogólnopolski Akademicki Związek Zawodowy w W. nie jest zakładową organizacją związkową, o której mowa w tym przepisie. Podstawę materialnoprawną decyzji o rozwiązaniu z p. E. P. stosunku pracy z mianowania stanowił przepis art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o kuratorach sądowych. Zgodnie z tym przepisem rozwiązanie stosunku pracy z kuratorem zawodowym może nastąpić w drodze wypowiedzenia, w razie otrzymania negatywnej oceny pracy, potwierdzonej ponowną taką oceną, która nie może być dokonana wcześniej niż po upływie 4 miesięcy. Z akt osobowych skarżącej wynika, że jej praca została poddana kontroli w dniach 17-21 marca 2003 r. i 18-22 września 2003 r. Uzyskane przez skarżącą oceny jej pracy były negatywne. Spełnione zostały zatem przesłanki wskazanego przepisu uzasadniające wypowiedzenie jej stosunku pracy z mianowania. Jako nietrafny ocenić należy zarzut skargi, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera ogólniki, a nie wskazuje konkretnych faktów (ustaleń) dotyczących nieprawidłowego wykonywania powierzonych jej zadań. W protokołach kontroli dokonano szczegółowego opisu spraw oraz wskazano, na czym polegały uchybienia w pracy p. E. P. Prawidłowo zatem uznano, iż przytaczanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ponownie dokładnego określenia faktów, które złożyły się na negatywną ocenę pracy wyżej wymienionej, było niecelowe. Jako chybione ocenić należy zarzuty skarżącego dotyczące wadliwej oceny pracy p. E. P. Wywody skargi ograniczają się do polemiki z oceną dowodów dokonaną w zaskarżonej decyzji, przy czym polemika ta zasadza się na analizie części zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazać należy, iż przepis art. 107 § 3 kpa określa zasadę wyłącznego i samodzielnego dokonywania przez organ orzekający oceny dowodów. Z jednej strony nakłada on obowiązek ich przytoczenia, z drugiej strony wskazania przyczyn dokonania takiej, a nie innej oceny tych dowodów. Jest to zastrzeżona dla organów orzekających zasada swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, iż ocena ta podlega kontroli instancyjnej, a także ocenie sądu przy rozpatrywaniu skargi na ostateczną decyzję z punktu widzenia jej legalności, a więc zgodności z prawem. Jeżeli organ w ramach dokonanej swobodnej oceny dowodów nie naruszył zasad logicznego rozumowania i wnioskowania, to podważenie tej oceny w toku postępowania przed sądem administracyjnym nie może być skuteczne. W niniejszej sprawie zarzut skargi, podważający ocenę dowodów dokonaną w zaskarżonej decyzji, nie wskazuje naruszenia zasad logicznego rozumowania, a w konsekwencji i legalności zaskarżonej decyzji. Nie mógł on zatem odnieść zamierzonego skutku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji prawa nie naruszają i na mocy art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.