II SA 4868/03
WyrokWSA w Warszawie2004-12-20
Skład orzekający: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, wydana na podstawie stanu prawnego, może zostać uznana za nieważną z powodu niezgodności z faktycznym stanem posiadania lub użytkowania nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, oparta na stanie prawnym nieruchomości (tytułach własności i dokumentacji geodezyjnej odzwierciedlającej ten stan), nie może zostać stwierdzona jako nieważna z powodu rażącego naruszenia prawa, nawet jeśli istnieje rozbieżność między stanem prawnym a faktycznym stanem posiadania czy użytkowania. Kluczowe znaczenie ma stan prawny, a nie stan faktyczny czy długoletnie posiadanie, chyba że zostało ono potwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu o zasiedzeniu.Stan faktyczny
Skarżący Z. M. i T. K. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy o rozgraniczeniu nieruchomości. Skarżący twierdzili, że decyzja rozgraniczająca została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wskazując na niezgodność przebiegu granicy z faktycznym stanem posiadania i użytkowania nieruchomości. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że Wójt oparł się na prawidłowej dokumentacji odzwierciedlającej stan prawny nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 rok. sprawy ze skarg Z. M. i T. K. na Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. oddala skargi
Decyzją z dnia [...] listopada 2003 roku nr [...] Samorządowe kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2003 roku odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku wydanej przez Wójta Gminy [...] w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej we wsi [...] gm. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów wsi [...] jako działka nr [...] -droga gminna stanowiącej własność Skarbu Państwa KW [...] z nieruchomością:
1. oznaczoną w ewidencji gruntów wsi [...] jako działka nr [...] stanowiącą własność Z. M. na podstawie [...], KW [...],
2. oznaczoną w ewidencji gruntów wsi [...] jako działka nr [...] i [...] stanowiącą własność Z. C. na podstawie [...] KW [...],
3. oznaczoną w ewidencji gruntów wsi [...] jako działka nr [...] stanowiącą własność J. i Z. małż. K. na podstawie [...],
4.oznaczoną oznaczona ewidencji gruntów wsi [...] jako działka nr [...] stanowiącą własność T. Z. na podstawie [...],
5. oznaczoną w ewidencji gruntów wsi [...] jako działka nr [...] stanowiącą własność K. W. i K. Z. po ½ części na podstawie [...].
Obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 roku Wójt Gminy [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych we wsi [...] a mianowicie między nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa oznaczoną jako działka nr [...], będąca drogę gminną a nieruchomościami należącymi do Z. M. oznaczonej jako działka nr [...], Z. C. oznaczonej jako działki nr [...] i [...], J. i Z. małż. K. oznaczonej jako działka nr [...], T. Z. oznaczonej jako działka nr [...], W. K. i Z. K. po ½ części oznaczonej jako działka nr [...].
Decyzja stała się prawomocna w dniu [...] maja 2000 roku.
[...] czerwca 2003 roku Z. M. i J. i Z. małż. K. złożyli wniosek o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1pkt 2 kpa w związku z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem SKO w [...], Wójt Gminy [...] wydając decyzje o rozgraniczeniu nie naruszył art. 33 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficznego. Nie zaistniała więc okoliczność przewidziana art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a mianowicie rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji. W ocenie SKO nie zaistniała też żadna z pozostałych przesłanek przewidzianych art. 156 § 1 kpa.
Wójt Gminy [...] podejmując decyzje o rozgraniczeniu oparł się na dokumentacji, która potwierdziła stan prawny granic nieruchomości objętych tym postępowaniem. Te dokumenty to tytuły prawne do nieruchomości objętych rozgraniczeniem. Są nimi: akty nadania i akt własności ziemi. Każda z przedmiotowych nieruchomości ma urządzona księgę wieczystą, z której wynika tytuł prawny do nieruchomości. Dla ustalenia przebiegu granicy niezbędne są także dokumenty stwierdzające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości. Do takich dokumentów zalicza się m.in. dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu granicy np. zarysy pomiarowe z pomiaru granic oraz mapy i plany obejmujące granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę przebiegu granic, w szczególności mapa ewidencji gruntów. Z analizy treści protokołu granicznego sporządzonego w dniu [...] marca 2000 roku przez uprawnionego geodetę wynika, zdaniem SKO, że dla ustalenia prawnego przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości posłużył się on dokumentami określającymi położenie punktów granicznych i zgodny przebieg granic nieruchomości tj. zarysem pomiarowym i mapa ewidencji gruntów. W związku z tym, że geodeta ustalił przebieg granicy w oparciu o stan prawny Wójt Gminy wydał decyzję merytoryczną. Stronie niezadowolonej przysługiwało prawo skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Strony z tego prawa nie skorzystały.
Wobec tego, że Wójt Gminy [...] podejmując decyzje o rozgraniczeniu oparł się na dokumentacji, która potwierdziła stan prawny granic nieruchomości objętych tym postępowaniem, nie nastąpiło, w ocenie SKO, naruszenie prawa materialnego a mianowicie art. 31 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które z kolei mogło stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Podnoszone przez skarżących okoliczności a mianowicie zdjęcia lotnicze ukazujące przebieg i położenie drogi, przebieg wodociągu mogą potwierdzić jedynie stan faktyczny nieruchomości a więc granice ich użytkowania. Dla postępowania rozgraniczeniowego istotny jest, w pierwszej kolejności, stan prawny granic nieruchomości.
W toku postępowania administracyjnego SKO w [...] uwzględniło zmianę właścicieli w stosunku do przedmiotowych dziełek a mianowicie: nr [...] -obecnie jej właścicielem jest Gmina [...], nr [...] - obecnie jej właścicielem jest T. K., nr [...] i [...], aktualnie ich właścicielem jest S. O.
Jeżeli, zdaniem Kolegium, wnioskodawcy są przekonani, że to z winy Wójta nastąpiło niedopełnienie ich żądania przekazania sprawy do sądu powszechnego możliwe jest wniesienie ponownego wniosku do Wójta o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w [...] z jednoczesnym zwróceniem się o przywrócenie terminu dla dopełnienia tej czynności.
Na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2003 roku skargi złożyli T. K. – aktualny właściciel działki nr [...] i Z. M. Skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powoływali się w skargach na dotychczasową argumentację podnoszoną w toku postępowania administracyjnego. Odnieśli się także do postępowania rozgraniczeniowego. Podnieśli zarzuty dotyczące błędnego przebiegu granicy z ich nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ Niniejsza sprawa należy do takiej kategorii spraw.
Na zasadzie art. 111 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd połączył sprawy 6 IISA 4868/03 i VI SA / Wa 268/04 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia albowiem w sprawie administracyjnej zapadła jedna decyzja dotycząca wszystkich podmiotów postępowania rozgraniczeniowego Złożone skargi pozostają są ze sobą w związku.
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnymi i przepisami procesowymi.
Kontrolując zaskarżona decyzję punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało właściwe rozstrzygnięcie. Poczynione przez nie ustalenia są prawidłowe i wyczerpujące. Znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności mające wpływ na wynik sprawy.
Żądanie stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie decyzji, skarżący oparł na przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem organ administracji państwowej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przepis ten jest dwuczłonowy, a elementy w nim zawarte są wobec siebie alternatywne, tj. brak podstawy prawnej decyzji trzeba oddzielić od rażącego naruszenia prawa stanowiącego podstawę działania organu administracyjnego w sprawie.
Rażące naruszenie, wskazane przez skarżącego jako podstawa stwierdzenia nieważności, oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. w tym względzie B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz C.H. BECK, W-wa 2004 r. str. 730 i nast.).
Omówione okoliczności, przy wystąpieniu których następuje stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie niniejszej nie zachodzą.
W następstwie analizy materiałów tej sprawy oraz wydanych na ich podstawie decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w kontekście unormowań ww. przepisów k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skarg i uznaje je za nieuzasadnione.
Brak jest bowiem warunków, aby kwestionować przedmiotowe rozstrzygnięcie zarówno od strony podstawy prawnej jak i naruszenia prawa w kwalifikowanej jako rażące, jego postaci.
Problematykę postępowania rozgraniczeniowego reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne w przepisach rozdziału 6. W administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie trzech różnych decyzji. Jedną z nich jest decyzja o rozgraniczeniu wydana na podstawie art. 33 ust.1 ustawy poprzedzona ustaleniem przebiegu granicy w oparciu o dowody wskazane w art. 31 ust. 2 ustawy, czyli w oparciu o stan prawny nieruchomości. Taka decyzję wydał Wójt Gminy [...] w dniu [...] kwietnia 2000 roku. Zważyć należy, że ustalenie granic następuje w pierwszej kolejności na podstawie stanu prawnego. Nie jest dopuszczalne inne ustalenie granic aniżeli to, które wynika ze stanu prawnego.
Postępowanie rozgraniczeniowe było przedmiotem szczegółowej oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pod kątem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Dokonana ocena, zdaniem sądu, wątpliwości nie budzi. W obszernym uzasadnieniu organ szczegółowo wyjaśnił podstawę faktyczna i prawną zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela argumenty organu. Zatem w postępowaniu rozgraniczeniowym nie doszło do naruszenia prawa. Decyzja SKO w [...] odpowiada więc prawu
Skarżący podnoszą w skargach, że nie ma zgodności między znakami i śladami granicznymi, o których mowa jest w art. 32 ust. 2 i 3 /ust. 3 dotyczy sytuacji braku danych z ust. 2 i niniejszej sprawie nie miał zastosowania/a rzeczywistym przebiegiem granic na gruncie. Oznacza to, że stan posiadania był odmienny od stanu prawnego. Jednakże jak to już zostało wyżej podniesione decydujące znaczenie miał stan prawny a ten odzwierciedlała dołączona do akt dokumentacja.
Zgodzić się należy z organem, że przedstawione przez skarżących dowody potwierdzają jedynie granice faktycznego użytkowania. Nawet fakt długoletniego posiadania nie wyłącza możliwości rozgraniczenia na podstawie dokumentów stwierdzających stan prawny. Wieloletni stan posiadania mógł doprowadzić do zasiedzenia, jednakże skarżący nie dołączyli postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie a wówczas byłby to stan prawny, według którego ustala się granice. Fakt długoletniego posiadania został podniesiony dopiero w niniejszym postępowaniu.
Skarżący wskazywali także na potrzebę wznowienia postępowania.
W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.
Z braku uzasadnionych podstaw skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło