II SA 911/02

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skarg J. H. na decyzje Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej J. H. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] lutego 2015 r. – data stempla pocztowego) skarżąca J. H. zażądała zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że od września 2000 r. skarżąca przebywała na urlopie, a następnie została zwolniona z pracy. Od 2001 r. pozostaje bez zatrudnienia i nie uzyskuje żadnych dochodów. W dalszej części wniosku podano, iż skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a cały jej majątek wyczerpuje dom o powierzchni 67 m kw. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.., dalej p.p.s.a.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), zarządzeniem referendarza sądowego z [...] marca 2915 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 14 dni: 1. wyjaśnienia, czy aktualnie skarżąca posiada status osoby bezrobotnej - w takim przypadku zobowiązano go do przedstawienia zaświadczenia z właściwego powiatowego urzędu pracy o zarejestrowaniu skarżącej w ewidencji osób bezrobotnych, 2. kopii zeznań podatkowych za rok 2013 skarżącej, ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, 3. wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, jeśli takie rachunki posiada, a jeżeli nie posiada rachunków bankowych, zobowiązano pełnomocnika skarżącej do złożenia stosownego oświadczenia), 4. wyliczenia obejmującego niezbędne miesięczne wydatki ponoszone przez skarżącą wraz z oświadczeniem o źródłach dochodu pozwalających na pokrycie tych wydatków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z [...] kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o "uchylenie w całości doręczonego wezwania". Podniósł, że nie zawiera ono wymaganej podstawy prawnej i jednocześnie wskazał, iż "nie istnieje żadna podstawa procesowa" dla żądań objętych przedmiotowym wezwaniem. Ponadto "nie został prawomocnie rozpoznany wniosek o wyłączenie referendarzy". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy oraz stan majątkowy osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie udokumentowała swojej sytuacji majątkowej. Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów, nie można ustalić, czy J. H. wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się do pisma pełnomocnika skarżącej z [...] kwietnia 2015 r. należy podnieść, że w skierowanym do niego wezwaniu (w przedmiocie uzupełnienia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy) powołano podstawę prawną, a mianowicie wyż. cyt. art. 255 p.p.s.a. w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. Natomiast do dnia dzisiejszego nie wpłynął do akt niniejszej sprawy wniosek o wyłączenie referendarzy, zatem bezprzedmiotowe jest wezwanie skarżącego do rozpoznania przez Sąd tego wniosku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.