II SA/Wa 100/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi M.O. na postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz skarżącej M.O. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rada Doskonałości Naukowej postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735); zwanej dalej K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789, z późn. zm.) oraz w zw. z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, z późn. zm.), stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania M. S. od uchwały Rady Dyscypliny Nauki medyczne Uniwersytetu [...] w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne. W uzasadnieniu podała, że uchwała Rady Dyscypliny Nauki medyczne Uniwersytetu [...] w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne została odebrana przez M. S. osobiście 26 lutego 2021 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Od powyższej uchwały M. S. wniosła, za pośrednictwem Poczty Polskiej, odwołanie 29 marca 2021 r. (data potwierdzenia nadania). Stosownie do treści art. 179 ust 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce: przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, są przeprowadzane na zasadach dotychczasowych, z tym że jeżeli nadanie stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego lub tytułu profesora następuje po dniu 30 kwietnia 2019 r., stopień lub tytuł nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy. Ponadto od 1 stycznia 2021 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów została zniesiona, a w jej obowiązki wstąpiła Rada Doskonałości Naukowej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki: osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18a ust. 11, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem właściwej rady w terminie miesiąca od dnia doręczenia uchwały wraz z uzasadnieniem. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. Organ zaznaczył, że M. S. składając odwołanie 29 marca 2021 r. złożyła je z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki: w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie prawa polega na stosowaniu określonych przepisów do drugiego zakresu odesłania, z tym jednak, że całkowicie nie mają zastosowania bądź też w pewnej części swej treści ulegają zmianie te spośród nich, które ze względu na treść swych postanowień są bezprzedmiotowe lub sprzeczne z przepisami normującymi dane stosunki, do których mają być one zastosowane. Nie ulega wątpliwości, że ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki nie normuje sytuacji, w której strona postępowania wnosi odwołanie z uchybieniem terminu. W tym zakresie znajdzie więc zastosowanie art. 134 K.p.a. Zgodnie zaś z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W związku z powyższym skoro odwołanie zostało złożone po terminie to Prezydium Rady Doskonałości Naukowej stwierdziło uchybienie terminu. Skargę na postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z [...] października 2021 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. O.(poprzednio przed zawarciem związku małżeńskiego – S.) wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca przyznała, że 29 marca 2021 r., a zatem z uchybieniem terminu miesięcznego, błędnie utożsamiając go z terminem 30-dniowym, wniosła, za pośrednictwem operatora pocztowego, odwołanie od uchwały Rady Dyscypliny Nauki medyczne Uniwersytetu [...] w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne. Zwróciła uwagę, że Rada Doskonałości Naukowej wydając zaskarżone postanowienie nie uwzględniła, że na mocy ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), zmieniającej ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ostatni tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095), do ustawy tej dodano art. 15zzzzzn2, w myśl którego w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu C0V1D-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych terminów, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1); w zawiadomieniu takim organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2), a ponadto w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Powyższa regulacja wymaga zatem od organu poinformowania osoby wnoszącej odwołanie o treści ww. przepisu, w tym o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz rozpatrzenia wniosku złożonego w terminie 30 dni od daty takiego zawiadomienia. Z brzmienia tej normy wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego - zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 października 2021 r., sygn. akt I GSK 498/21 stwierdził, że ta nowa regulacja wymaga od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Podkreśliła, że Rada Doskonałości Naukowej nie wystosowała do niej jako strony postępowania powyższego zawiadomienia, czym naruszyła art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, uniemożliwiając złożenie wniosku o przywrócenia uchybionego terminu. Powyższe stanowisko, dotyczące obowiązku organu odwoławczego zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczeniu terminu 30-dniowego na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, znajduje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 7 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 150/21, LEX nr 3196658; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 192/21, LEX nr 3219628; wyrok w Łodzi z 2 września 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 507/21, LEX nr 3228861; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 14 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 923/21, LEX nr 3244116; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/G1 796/21, LEX nr 3252113). W odpowiedzi na skargę Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podała, że chcąc zastosować art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 329); zwanej dalej P.p.s.a. organ zobowiązany by był do uchylenia zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania oraz musiałby w tym zakresie orzec o przywróceniu terminu do rozpoznania tegoż odwołania. Musiałby więc uznać, że istnieją przesłanki pozwalające na przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Powinien więc oprzeć się w tym zakresie na przesłankach art. 58 ust. 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem organu złożone przez skarżącą zaświadczenie lekarskie z 3 grudnia 2021 r. od lekarza chorób wewnętrznych o treści: "Pacjentka przeżyła kilkumiesięczny silny stres spowodowany odmową przyjęcia publicznej obrony pracy doktorskiej w dn. 27.01.21 omyłkowo utożsamiła miesięczny termin odwołania od tej decyzji z terminem 30-dniowym. Zaświadczenie wydaje się, na prośbą pacjentki celem starania się o przywrócenie terminu odwołania" nie uprawdopodabnia uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez winy skarżącej. Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwiła dokonanie czynności w terminie, a strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą. Natomiast długotrwała niedyspozycja nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę. Tym bardziej, że termin na wniesienie odwołania wynosi aż miesiąc, a odwołanie nie wymaga sporządzenia szczególnego uzasadnienia. Wystarczy, że strona w jednym zdaniu wyrazi niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Strona do prowadzenia spraw może wyznaczyć także pełnomocnika. Jednocześnie wskazała, że w dzisiejszych czasach każdy jest nastawiony na silny stres i ciągle jest poddawany swego rodzaju "sprawdzianom", które są zwieńczone sukcesem bądź porażką. Twierdzenie, że odmowa nadania stopnia naukowego doktora wywołała tak silny stres, że skarżąca przez 30 dni nie mogła nadać swojego odwołania nie odpowiada życiowemu doświadczeniu. Poza tym, jeżeli w rzeczywistości byłoby tak jak wskazuje strona i lekarz w zaświadczeniu, że rzekomo utożsamiała miesięczny termin z 30 dniami kalendarzowymi, to złożyłaby odwołanie w dniu 28 a nie 29 marca. Wprawdzie 29 marca 2021 r. wypadał w niedzielę, ale nie mając świadomości o liczeniu miesięcznego terminu na gruncie K.p.a. skarżąca nie miałaby również wiedzy na temat tego, że termin w tym przypadku wydłuża się z 28 marca do 29 marca 2021 r. Pismem z 1 lutego 2022 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podtrzymała skargę wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wskazała, że stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, iż "odmowa nadania stopnia naukowego doktora wywołała tak silny stres, że skarżąca przez 30 dni nie mogła nadać swojego odwołania nie odpowiada życiowemu doświadczeniu" świadczy, że nawet profesjonalny pełnomocnik organu myli się stwierdzając, że na wniesienie odwołania miała do dyspozycji termin 30-dniowy, podczas gdy w rzeczywistości miała termin miesięczny, który w realiach tej sprawy wynosi jedynie 28 dni, to uprawdopodabnia, że tym bardziej mogła się pomylić, nie będąc prawnikiem i nie znając różnic pomiędzy terminami miesięcznym i 30-dniowym. Zaznaczyła, że niniejsza sprawa procedowana jest na podstawie przepisów derogowanej już ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1789), która w art. 21 ust. 1 wprowadziła miesięczny termin do wniesienia odwołania, podczas gdy aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm.) wprowadza w to miejsce termin 30-dniowy (por. art. 193 ust. 2). W jej ocenie uprawdopodobniła brak winy w opóźnieniu wniesienia odwołania, załączając zaświadczenie lekarskie, a przekroczenie terminu nie było znaczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola legalności postępowania Rady Doskonałości Naukowej stwierdzającego, że odwołanie M. O. od uchwały Rady Dyscypliny Nauki medyczne Uniwersytetu [...] w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne zostało wniesione z uchybieniem terminu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że od 1 stycznia 2021 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów została zniesiona, a w jej obowiązki wstąpiła Rada Doskonałości Naukowej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (według stanu na 25 września 2014 r. – dzień wszczęcia przewodu doktorskiego), osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora lub doktora habilitowanego może wnieść od uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18 ust. 2, jeżeli są one odmowne, odwołanie do Centralnej Komisji za pośrednictwem rady właściwej jednostki organizacyjnej w terminie jednego miesiąca od dnia powiadomienia o treści uchwały. Rada przekazuje odwołanie Centralnej Komisji wraz ze swoją opinią i aktami przewodu w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia odwołania. Natomiast art. 29 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do zaskarżenia decyzji wydanych w tych postępowaniach stosuje się przepisy o zaskarżeniu decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy uchwałę Rady Dyscypliny Nauki medyczne Uniwersytetu [...] w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne M. O. odebrała osobiście 26 lutego 2021 r., o czym świadczy data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Natomiast odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia zostało złożone 29 marca 2021 r. (data potwierdzenia nadania w urzędzie pocztowym), a zatem po terminie określonym w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, czego skarżąca nie kwestionuje. Bezsporne jest, że odwołanie zostało wniesione przez M. O. w czasie trwania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 r. poz. 491). Przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm.) stanowi: 1. w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższy tryb nie został zachowany przez organ w niniejszej sprawie, skutkiem czego zaskarżone postanowienie, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, należy uznać za przedwczesne. Termin do wniesienia odwołania jest zaś niewątpliwie terminem przewidzianym przepisami prawa administracyjnego, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej. Ponadto należy zwrócić uwagę na okoliczność, że M. O. wraz ze skargą złożyła do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od uchwały Rady Dyscypliny Nauki medyczne Uniwersytetu [...] w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne, który powinien zostać merytorycznie rozpoznany. Ustosunkowanie się do przedmiotowego wniosku w odpowiedzi na skargę nie konwaliduje wskazanego uchybienia. Ponownie rozpatrując sprawę organ, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a., uwzględni powyższe rozważania. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony przez skarżącą wpis sądowy oraz wynagrodzenie reprezentującego ją pełnomocnika orzeczono, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.), w pkt 2 sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, że w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie kończące postępowanie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). ----------------------- 9