II SA/Wa 1001/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na bezczynność Wójta Gminy C. za bezzasadne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A. B. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na bezczynność Wójta Gminy C. za bezzasadne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej odrzucenie, z uwagi na fakt, iż zaskarżone postanowienie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W dniu [...] czerwca 2012 r. A. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała na swoją trudną sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jednakże, w świetle art. 247 powołanej ustawy, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Innymi słowy, nawet jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, określone w art. 246 tej ustawy, oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy. Z oczywistą bezzasadnością skargi mamy do czynienia przede wszystkim wówczas, kiedy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona bądź zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi, w tym gdy skarga jest wnoszona na rozstrzygnięcie, na które nie przysługuje (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", LexisNexis Warszawa 2011, s. 974 – 975). Odmienna interpretacja obowiązujących w tym zakresie przepisów prowadziłaby bowiem do nieuzasadnionego przyznawania prawa pomocy ze środków publicznych w przypadku oczywistej bezzasadności żądań podniesionych przez stronę skarżącą. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że przedmiotem skargi A. B. uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na bezczynność Wójta Gminy C. za bezzasadne. W myśl art. 3 § 2 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] mieści się w wyżej wymienionym katalogu rozstrzygnięć, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] zostało wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] – jako organ wyższego stopnia – na podstawie art. 37 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z art. 37 § 1 kpa, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ ten, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 37 § 2). Zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 kpa, jest zatem szczególnym środkiem prawnym. Jego przedmiotem nie jest bowiem wydane w toku postępowania postanowienie organu (art. 141 § 1 kpa), lecz niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 kpa. Jak już wskazano, zaskarżone postanowienie SKO [...] zostało wydane w trybie art. 37 § 2 kpa. Podkreślenia wymaga, że przepis ten ma na celu likwidację bezczynności organu wyłącznie w trybie administracyjnym. Nie określa on przy tym, w jakiej formie organ administracji publicznej wyższego stopnia, rozpoznający zażalenie na bezczynność organu, który winien załatwić sprawę, ma takie zażalenie rozstrzygnąć. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, przyjęto, że organ administracji publicznej, właściwy do rozpoznania zażalenia wniesionego na podstawie art. 37 § 1 kpa, wydaje w celu jego załatwienia postanowienie, o którym mowa w art. 123 kpa. Jest to jednak postanowienie, na które zażalenie nie przysługuje i nie podlega ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. o sygn. akt I OSK 306/05, publ. LEX nr 196463). Fakt, iż w Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest przepisu o dopuszczalności zaskarżenia postanowienia wydanego w oparciu o art. 37 § 2 tej ustawy oznacza, że stronie nie przysługuje prawo podważenia tego stanowiska (postanowienia) w trybie procesowym. Jest to zrozumiałe, jeśli zważy się, że – niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia – strona może wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu i w tym postępowaniu ewentualnie podważać stanowisko wyrażone w trybie art. 37 kpa. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] nie podlega zatem zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a więc skargę A. B. należy uznać za niedopuszczalną. Jak już wspomniano, oczywista niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego oznacza także oczywistą bezzasadność skargi w rozumieniu powołanego na wstępie art. 247 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co z kolei powoduje, iż w niniejszej sprawie prawo pomocy skarżącej nie przysługuje (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r. o sygn. akt OZ 377/04, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Z tych względów, na podstawie art. 247 w związku z art. 254 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.