II SA/Wa 1016/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. L. z dnia 27 lipca 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści formularza wniosku E. L. wynika, że miesięczny dochód w jej gospodarstwie domowym, który prowadzi wraz z mężem, wynosi łącznie 1.866 zł netto (emerytura skarżącej i renta inwalidzka jej męża). W rubryce 5 formularza – jego uzasadnieniu – skarżąca podała, że od sierpnia 2008 r. nabyła ustawowe prawo do emerytury, które wynosi obecnie 1.428 zł. Oświadczyła nadto, że na jej utrzymaniu pozostaje mąż inwalida, którego dochód sprowadza się do kwoty 438 zł. Odnosząc się natomiast do wysokości ponoszonych wydatków w gospodarstwie domowym stwierdziła, że na lekarstwa wydaje ok. 800 zł miesięcznie oraz, że jest zobowiązana do spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 1207 CHF. Podkreśliła, że musi korzystać z pomocy finansowej pełnoletnich dzieci w celu uregulowania miesięcznych płatności. Natomiast w dniu 18 sierpnia 2009 r., wykonując wezwanie z dnia 4 sierpnia 2009 r., skarżąca złożyła do akt dodatkowe oświadczenie wraz z dokumentami źródłowymi potwierdzającymi wysokość osiąganego w gospodarstwie domowym dochodu, wysokość miesięcznych wydatków oraz jej możliwości płatnicze (trzy wyciągi z rachunku bankowego skarżącej za okres od 6 maja 2009 r. do 5 sierpnia 2009 r.). Wedle treści tych dokumentów, miesięczne wydatki skarżącej w miesiącu czerwcu 2009 r. wyniosły 1.620,23 zł (za gaz), a w miesiącu lipcu 2009 r. wyniosły 1031,86 zł (za telefon i energię elektryczną), a należność z powyższych tytułów została uiszczona w urzędzie pocztowym. Z kolei, z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że ze środków na nim zgromadzonych w maju, czerwcu i lipcu potrącono na spłatę kredytu odpowiednio: 4.453,55 zł, 3.271 zł i 3.040,02 zł. Natomiast na wyciągu za okres od 6 maja 2009 r. do 5 czerwca 2009 r. figuruje przelew [...] w kwocie 12.965 zł, który według wyjaśnień skarżącej dotyczy środków uzyskanych ze sprzedaży samochodu z przeznaczeniem na spłaty rat za zaciągnięty kredyt hipoteczny. Ponadto, na rachunku bankowym odnotowano w dniu 15 czerwca 2009 r. oraz w 13 lipca 2009 r. wpłaty środków pieniężnych (2.500 i 2.000 zł) dokonane na dobro rachunku skarżącej przez jej męża M. L. bez podania tytułu tych wpłat. Wobec powyższego pismem z dnia 26 sierpnia 2009 r. wezwano skarżącą do wskazania tytułu tych wpłat. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca stwierdziła (pismo z dnia 8 września 2009 r.), że wpłat tych dokonuje jej mąż w cyklu comiesięcznym w ramach dopłat do rat kredytu hipotecznego. Skarżąca podniosła w tym zakresie, że jej emerytura jest drastycznie zaniżona i choć ubiega się o jej podwyższenie w postępowaniu sądowym, to zmuszona jest chwilowo korzystać z pomocy pieniężnej męża. Powyższe stwierdzenie uzupełniła o informację, że dom, którego zakup sfinansowała ze środków kredytowych, nabyła do majątku odrębnego, a udzielana przez męża pomoc również pochodzi z jego majątku odrębnego, a to z uwagi na ustanowiony w dniu 15 września 2003 r. umową ustrój rozdzielności majątkowej (akt notarialny Rep. A Nr [...] sporządzony przez notariusza M. Z.). Następnie, pismem z dnia 15 września 2009 r., skarżąca została wezwana do wyjaśnienia rozbieżności powstałych pomiędzy oświadczeniem zawartym w rubryce 5 i 10 formularza wniosku, z którego wynika, że mąż skarżącej osiąga dochód 438 zł i pozostaje na jej utrzymaniu, a treścią oświadczenia z dnia 8 września 2009 r. i treścią złożonych do Sądu wyciągów z rachunków bankowych, z których wynika z kolei, iż mąż skarżącej dokonuje co miesiąc na dobro jej rachunku bankowego dopłat do zaciągniętego przez kredytu hipotecznego (kwoty 2.000 i 2.500 zł). Ustosunkowując się do powyższego wezwania, w piśmie z dnia 28 września 2009 r., skarżąca powtórzyła uprzednie informacje o niewłaściwym, zaniżonym, wyliczeniu przysługującej jej emerytury stwierdzając, że w wyniku powstałego zaniżenia, przy spłacie kredytu, zmuszona jest korzystać z pomocy pełnoletnich dzieci. Zaznaczyła, że w związku z okolicznością, że jest osobą upośledzoną ruchowo wpłat na jej konto dokonuje jej mąż, który w rezultacie widnieje na wyciągu jako wpłacający. Jednocześnie podkreśliła, że podtrzymuje złożone oświadczenie na urzędowym formularzu wniosku. Oceniając złożone oświadczenia skarżącej i jej dalsze wyjaśnienia należy mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Wprawdzie skarżąca wykonała wszystkie skierowane do niej wezwania, niemniej jednak treść udzielonych odpowiedzi nie usunęła zaistniałych w sprawie wątpliwości. Przede wszystkim skarżąca w treści wniosku nie wskazała, że jej mąż osiąga dodatkowy dochód, poza dochodem pochodzącym ze świadczenia rentowego. Złożone zaś w tej części dalsze wyjaśnienia były niejednoznaczne. Z jednej bowiem strony skarżąca wskazała, że wpłacane co miesiąc środki pieniężne stanowią przejaw faktycznej pomocy jej męża w spłacie kredytu (oświadczenie z dnia 8 września 2009 r.), z drugiej zaś wyjaśniła, że mąż, z uwagi na jej niepełnosprawność, pełni swoistą funkcję "pośrednika", a rzeczywistym wpłacającym są jej pełnoletnie dzieci. Skarżącą nie wyjaśniła natomiast dlaczego dzieci nie wpłacają tych środków bezpośrednio na jej rachunek, tym bardziej, że spłata kredytu następuje automatycznie 25 dnia każdego miesiąca i nie wymaga osobistego udziału ani skarżącej ani jej męża. Oznacza to, że rzeczywista wysokość osiąganego w gospodarstwie domowym skarżącej dochodu, a w konsekwencji także i jej możliwości płatnicze w dalszym ciągu budzą wątpliwości. Powołany z kolei przez skarżącą, a obowiązujący ją ustrój rozdzielności majątkowej, wbrew jej twierdzeniom, nie przesądza o dobrowolności działań jej męża w zakresie udzielanej jej pomocy. Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącej nie można bowiem uczynić tego w oderwaniu od treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jako że zgodnie z tym przepisem małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz treści art. 27, który konkretyzuje obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny i rozkłada go w równym stopniu na obojgu małżonkach z tą dodatkową uwagą, że sam zakres obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wyznaczają ich siły, tj. możliwości wypełnienia obowiązku, wynikające ze stanu fizycznego i psychicznego każdego z małżonków oraz możliwości zarobkowe i majątkowe każdego z nich. Nie ma zatem znaczenia powoływana przez skarżącą, a istniejąca pomiędzy nią a jej mężem, rozdzielność majątkowa, bowiem ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków (v. art. 27 – 30 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Nie można również uznać jako miarodajnych wyjaśnień skarżącej, że środki uzyskane ze sprzedaży samochodu przeznacza przede wszystkim na spłatę rat kredytów, ponieważ w miesiącu maju 2009 r., tj. w miesiącu, w którym środki te wpłynęły na konto skarżącej, oraz w miesiącu czerwcu 2009 r. (do 5 czerwca 2009 r.) suma wszystkich wypłat z jej rachunku wyniosła ponad 14.000 zł (suma wszystkich obrotów wyniosła 14.317,34 zł), przy czym na spłatę kredytu została łącznie potrącona przez bank jedynie kwota 4.453,55 zł. W konsekwencji, E. L. nie usunęła budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.