II SA/Wa 102/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Maria Werpachowska, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w S. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na wznowienie studiów stacjonarnych pierwszego stopnia uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Rektor Uniwersytetu [...] w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zwany dalej u.p.s.w. wydał decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na wznowienie przez M.L. studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w dniu [...] października 2015 r. Dziekan Wydziału [...] wydał decyzję nr [...], mocą której nie wyraził zgody na wznowienie studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku [...]. Organ uzasadnił decyzję brakiem możliwości wznowienia studiów z uwagi na to, że na kierunku [...] (studia stacjonarne pierwszego stopnia) realizowany jest tylko pierwszy i trzeci semestr. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o wyrażenie zgody na wznowienie studiów licencjackich od semestru piątego. M.L. domagał się również zaliczenia przedmiotów, które zaliczył na jednolitych studiach magisterskich, zatwierdzenia tematu pracy magisterskiej jako tematu pracy licencjackiej. Wniósł także o wyznaczenie na promotora [...] J.P. oraz o zaliczenie praktyk i przedmiotów obejmujących kształcenie w celu przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela. Strona domagała się ponadto ustanowienia indywidualnej organizacji studiów celem zaliczenia przedmiotów, z których oceny nie zostaną przepisane. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. Rektor Uniwersytetu [...] w [...] stwierdził, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż w roku akademickim 2006/2007 M.L. rozpoczął jednolite studia magisterskie na kierunku [...]. Zgodnie z planem studiów powinien ukończyć te studia w roku akademickim 2010/2011. Natomiast w związku z niezłożeniem w terminie pracy dyplomowej strona nie uzyskała zaliczenia seminarium dyplomowego, a tym samym zaliczenia semestru dziesiątego. Decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] M.L. został skreślony z listy studentów. Następnie, po rozpatrzeniu podania z dnia [...] lutego 2012 r., strona uzyskała zgodę na wznowienie studiów na kierunku [...] od semestru dziesiątego w roku akademickim 2011/2012 na zasadzie indywidualnej organizacji studiów. M.L. ponownie nie złożył w terminie pracy dyplomowej, wobec czego zostało wszczęte postępowanie w spawie skreślenia z listy studentów. Strona nie podjęła próby skontaktowania się z uczelnią oraz nie złożyła wyjaśnień w związku z toczącym się postępowaniem. Z uwagi na brak zaliczenia semestru dziesiątego Dziekan Wydziału [...] z dniem [...] stycznia 2013 r., działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, podjął decyzję o skreśleniu z listy studentów. W dniu [...] lutego 2013 r. do Dziekanatu Wydziału [...] wpłynęło pismo w sprawie wznowienia studiów jednolitych magisterskich na kierunku [...] od dziesiątego semestru w roku akademickim 2012/2013. Dziekan Wydziału wydał negatywną decyzję, w rozstrzygnięciu której powołał się na fakt, iż Wydział [...] nie prowadzi już kształcenia na jednolitych studiach magisterskich na kierunku [...]. Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] marca 2013 r., strona złożyła odwołanie do Rektora Uniwersytetu [...] w [...] Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Następnie w dniu [...] lutego 2014 r. strona złożyła kolejne podanie z prośbą o wznowienie studiów licencjackich od szóstego semestru. M.L. nie uzyskał zgody na wznowienie studiów ze względu na brak realizowanej specjalności nauczycielskiej na kierunku [...]. W decyzji Dziekan Wydziału wskazał również, że w wyniku zmiany formy studiów nie jest możliwe zrealizowanie różnic programowych w ciągu jednego semestru studiów. W dniu [...] października 2015 r. strona złożyła podanie o wznowienie studiów od piątego semestru. Dziekan Wydziału [...] nie wyraził zgody na wznowienie studiów, uzasadniając to stwierdzeniem, że w roku akademickim 2015/2016 realizowany jest tylko pierwszy i trzeci semestr studiów na kierunku [...]. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie do Rektora Uniwersytetu. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] w [...] stwierdził, że od roku akademickiego 2012/2013 w Uniwersytecie [...] w [...] nie prowadzi się już jednolitych studiów magisterskich na tych kierunkach, na których w drodze procesu bolońskiego zostały utworzone studia pierwszego i drugiego stopnia. Zgodnie z art. 257 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów – na odpowiednie studia drugiego stopnia. Na podstawie opinii Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego możliwość taką mają jedynie osoby studiujące (czyli mające status studenta), zatem nie dotyczy to wznawiania studiów po skreśleniu z listy studentów. W opinii Rektora analiza dokumentacji dotyczącej sytuacji strony na uczelni, tj. decyzji organów uczelni, akt osobowych oraz złożonych pism, wskazuje, że decyzja Dziekana Wydziału [...] została wydana w oparciu o prawidłowo zgromadzony i oceniony stan faktyczny na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Nie ma zatem podstaw do wyrażenia zgody na wznowienie studiów licencjackich od semestru piątego na kierunku [...], a tym samym nie jest zasadne odniesienie się do pozostałych żądań zawartych w odwołaniu. M.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]. Skarżący zażądał uchylenia przedmiotowej decyzji i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący stwierdził, że bez względu na ciągłe zmiany programów nauczania na studiach licencjackich na kierunku [...], od czasu pierwszego skreślenia z listy studentów, próbował wielokrotnie bezskutecznie powrócić na studia. Dnia [...] lutego 2014 r. skarżący ponownie złożył prośbę o wznowienie studiów od 6 semestru. Dziekan Wydziału [...] nie wyraził na to zgody, stwierdzając, że niemożliwe jest uzupełnienie różnic programowych. Zdaniem skarżącego nie jest zrozumiałe, dlaczego będąc w przeszłości studentem, który zaliczył 9 semestrów jednolitych studiów magisterskich, nie spełnia wymagań na 6 semestr studiów licencjackich. Zdaniem skarżącego intencją organu jest przedłużenie postępowania, tak aby nastąpił upływ 5-letniego okresu, w jakim można wznowić studia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 257 ust. 4 u.p.s.w. studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Niewątpliwie skarżący był studentem jednolitych studiów magisterskich i rozpoczął je przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, w roku akademickim 2006/2007, a zatem w świetle brzmienia art. 257 ust. 4 u.p.s.w. musi mieć zagwarantowane prawo do ukończenia rozpoczętych studiów. To regulamin studiów powinien określać, w jakim trybie i na jakich zasadach, osoby, które rozpoczęły studia na podstawie "starych" przepisów, a następnie zostały skreślone z listy studentów, mogły ukończyć te studia, w szczególności złożyć i obronić pracę dyplomową. Tymczasem Regulamin Studiów Uniwersytetu [...] w S. takich regulacji nie zawiera, co niewątpliwie stanowi naruszenie zasady praw nabytych. W ocenie Sądu mylne jest stanowisko organu odwoławczego, że możliwość taką mają jedynie osoby studiujące, a zatem przepis art. 257 ust. 4 u.p.s.w. nie może mieć zastosowania do skarżącego. W stosunku do osób, które znajdują się w takiej sytuacji jak skarżący, to znaczy zostały skreślone z listy studentów i ubiegają się o wznowienie studiów, należy analogicznie stosować przepisy dotyczące studentów. Nie ma bowiem żadnych podstaw, aby w stosunku do takich osób przepisów tych nie stosować. Oprócz instytucji wznowienia studiów nie ma innej regulacji prawnej, która faktycznie umożliwiałaby przywrócenie takich osób na studia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 756/12, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2015 r., II SA/Bk 107/15, wyrok NSA z 24 lutego 2015 r., I OSK 2550/14, dostępne w CBOSA). Podkreślić należy, że stanowisko organu w tym zakresie jest niekonsekwentne, gdyż z jednej strony odmawia on skarżącemu przyznania praw studenckich, z drugiej zaś, wskazuje że ma do niego zastosowanie Regulamin Studiów Uniwersytetu, a zatem przynajmniej teoretycznie może ubiegać się o wznowienie studiów. Skoro Regulamin ma zastosowanie także do osób, które utraciły status studenta, to nie można takim osobom odmawiać możliwości skorzystania z przepisów u.p.s.w. Podkreślić należy, że w podobnej sprawie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2550/14, wskazując że brak w Regulaminie Studiów regulacji dotyczącej okoliczności, w której osoba pragnąca wznowić studnia w sytuacji, gdy na skutek reformy toku studiów doszło do likwidacji dotychczasowego trybu studiowania (w rozpatrywanej sprawie jednolite studia magisterskie), jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i słusznego interesu obywatela, ponieważ zmiany organizacyjne w systemie studiów nie mogą pozbawiać jednostki praw nabytych. W celu wypełnienia tak powstałej luki, konieczne jest zastosowanie art. 257 ust. 4 u.p.s.w., uznając że ma on zastosowanie także do byłych studentów, gdyż w przeciwnym wypadku osoba taka jak skarżący, w wyniku zmian w prawie, zostałaby pozbawiona możliwości ukończenia studiów wyższych. Student skreślony z listy studentów pod rządem przepisów przewidujących jednolite studnia magisterskie musi mieć możliwość wznowienia i ukończenia studiów, także na podstawie przepisów, które dają możliwość studiowania tylko w systemie studiów pierwszego i drugiego stopnia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy Uniwersytetu prowadzące postępowanie powinny zastosować art. 257 ust. 4 u.p.s.w. i rozważyć jaka jest możliwość kontynuowania studiów przez skarżącego. Nie można uznać za zgodne z prawem stanowiska organów, że nie jest możliwe wznowienie studiów na kierunku wskazanym przez skarżącego z uwagi na reformę toku studiów, w wyniku której doszło do likwidacji dotychczasowego trybu studiowania. Sam fakt, że przepisy Regulaminu Studiów nie przewidują możliwości wznowienia studiów na kierunku, który uległ likwidacji w wyniku zmiany toku studiów, nie pozbawia skarżącego, w świetle art. 257 ust. 4 u.p.s.w. prawa do ukończenia tych studiów, w szczególności umożliwienia złożenia i obrony pracy dyplomowej. Sąd Wojewódzki dostrzega, że wniosek skarżącego o wznowienie studiów jest czwartym wnioskiem, przy czym wniosek pierwszy został załatwiony przez organ pozytywnie, jednak skarżący nie złożył w terminie pracy dyplomowej, co skutkowało ponownym skreśleniem z listy studentów z dniem [...] stycznia 2013 r. Regulamin Studiów Uniwersytetu [...] w [...] nie zawiera jednak ograniczenia, co do dopuszczalności powtórnego wznowienia studiów. W takiej sytuacji fakt ten nie może stanowić przesłanek odmowy wznowienia studiów. Inną natomiast kwestią, jest kwestia aktualnie realizowanego toku nauczania na kierunku [...] (Uniwersytet prowadzi jedynie semestr pierwszy i trzeci w roku akademickim 2015/2016). W odniesieniu do tej kwestii Sąd zwraca uwagę na fakt, iż w myśl § 33 ust. 4 Regulaminu Studiów, to organ wyrażający zgodę na wznowienie studiów określa rok i semestr, na którym mogą być wznowione studia. W tym zatem zakresie wniosek skarżącego nie ma charakteru wiążącego i organ może określić te elementy w sposób, który uzna za właściwy – biorąc pod uwagę różnice w planach studiów i programach kształcenia. Sam zatem fakt braku realizacji semestru piątego, o przyjęcie na który wnioskował skarżący, nie może stanowić jedynej przesłanki odmowy wznowienia studiów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji mając na uwadze treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zobowiązany będzie do wydania decyzji z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag i poglądów prawnych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.