II SA/Wa 1022/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi H.K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. przyznać H. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata, 2. odmówić H. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. H. K. wniosła skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni w nadesłanym formularzu wskazała, że ma 85 lat i nie jest w stanie ze względu na stan zdrowia samodzielnie występować przed sądem w swojej sprawie. Ponadto, ze względu na wysokość emerytury i comiesięczne wydatki, nie jest w stanie pokrywać w całości kosztów sądowych ani też zatrudnić profesjonalnego pełnomocnika. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku i utrzymuje się z emerytury w kwocie 2955,44 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawczyni wskazała czynsz mieszkaniowy 618,41 zł miesięcznie, energia elektryczna 136,98 zł co dwa miesiące, gaz 1136,67 zł co dwa miesiące, telefon 62,19 zł miesięcznie, lekarstwa 490 zł miesięcznie a na bieżące utrzymanie wnioskodawczyni przeznacza 980 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu okazały się niewystarczające dla oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zeznania podatkowego za rok 2016, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym zakresie, ostatniego przekazu pocztowego świadczenia rentowego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia oraz do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, gdy wnioskodawczyni posiada takie rachunki, jeżeli nie to zobowiązano do złożenia stosowanego oświadczenia). W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, załączyła kopię odcinka renty za lipiec 2017 r. na kwotę 2968,75 oraz załączyła PIT-40A (Roczne obliczenie podatku przez organ rentowy) za rok podatkowy 2016, z którego wynika, że wnioskodawczyni uzyskała przychód w wysokości 40.121,58 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację materialną uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi wnioskodawczyni dysponuje oraz ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem leków oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego, nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jej obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Wnioskodawczyni posiada stały miesięczny dochód, a koszty utrzymania ponoszone są powszechnie przez obywateli i przy ocenie możliwości finansowych nie mogą być wyjątkowo traktowane. Porównując przedstawione wydatki o charakterze stałym i koniecznym z osiąganym dochodem przyjąć należy, że wnioskodawczyni będzie w stanie poczynić pewne oszczędności i zgromadzić środki na koszty niniejszego postępowania sądowego, które w niniejszej sprawie, z tytułu wisu sądowego od skargi, na chwilę obecną wynoszą 100 zł. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 1 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.