II SA/Wa 1044/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Janusz Walawski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi W.Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Miasta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu - stwierdza, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem prawa - Zarząd Dzielnicy [...], na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr 9 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 z późn. zm.) oraz § 24 ust. 1 w zw. z § 12 i § 22 ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), w dniu [...] lutego 2015 r. podjął uchwałę nr [...], którą w § 1 odmówił zakwalifikowania W. Z. do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu. Zarząd w uzasadnieniu uchwały podał, że nie jest możliwe ustalenie, czy wniosek o wynajęcie lokalu socjalnego został złożony zgodnie z właściwością miejscową określoną w § 22 ust. 1 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. oraz czy wnioskodawca spełnia kryterium metrażowe wskazane w § 4 pkt 1 tej uchwały. Wnioskodawca oświadczył bowiem, że jego miejscem zamieszkania są ogródki działkowe w W. przy ul. [...], co nie zostało potwierdzone w postępowaniu wyjaśniającym Policji. Ustalono, że średni miesięczny dochód wnioskodawcy z okresu sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił 529,00 zł, a obowiązujące w tym okresie kryterium niedostatku dla gospodarstwa jednoosobowego wynosiło 1097,79 zł. W tej sytuacji Zarząd nie mógł stwierdzić, że wnioskodawca spełnia kryteria określone w § 12 powołanej uchwały, bowiem nie zostało potwierdzone miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Należy zaznaczyć, że zgodnie z § 22 ust. 5 przedmiotowej uchwały odmowa złożenia oświadczenia i dokumentów, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, jak również informacje uzyskane w toku analizy mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Nadto wniosek został negatywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową. W. Z. , po uprzednim wezwaniu Zarządu Dzielnicy [...] do usunięcia naruszenia prawa, w dniu 28 maja 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Pełnomocnik z urzędu skarżącego w piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2015 r. zarzucił, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem następujących przepisów: 1. § 4 pkt 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, polegające na jego niezastosowaniu pomimo niezaprzeczalnej bezdomności skarżącego; 2. § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a) powołanej uchwały, polegające na jego niezastosowaniu pomimo stwierdzonej niepełnosprawności skarżącego; 3. § 22 powołanej uchwały, polegające na jego błędnym zastosowaniu i nieprawidłowym przyjęciu, że skarżący zobowiązany był złożyć wniosek w urzędzie dzielnicy właściwym dla swojego miejsca zamieszkania oraz, że skoro nie potwierdził on swojego miejsca ostatniego zamieszkania, należało odmówić mu zakwalifikowania do wynajęcia lokalu socjalnego, podczas gdy z przepisu tego wynika wprost, że w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w W. może zostać złożony w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy; 4. § 7 ust. 1 pkt 4 powołanej uchwały, polegające na jego niezastosowaniu i nieudzieleniu skarżącemu pierwszeństwa zawarcia umowy najmu lokalu, pomimo jego bezdomności i faktu objęcia go prowadzonym we współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej Indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności; 5. § 7 ust. 1 pkt 8 lit. a) powołanej uchwały, polegające na jego niezastosowaniu i nieudzieleniu skarżącemu pierwszeństwa zawarcia umowy najmu pomimo pozostawania przez niego w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej ze względu na jego niepełnosprawność; 6. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczności w postaci bezdomności skarżącego (pomimo objęcia go Indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności) i jego niepełnosprawności (pomimo orzeczenia wobec niego stopnia niepełnosprawności). Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. W piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r. Zarząd odniósł się do pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 2 listopada 2015 r. podając, że odmowa zakwalifikowania skarżącego do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu podyktowana była brakiem możliwości oceny jego sytuacji mieszkaniowej. Brak wskazania miejsca zamieszkania uniemożliwiło ocenę złożonego wniosku w kontekście ustalenia czy skarżący spełnia kryteria do wynajęcia lokalu z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie podać należy, że zaskarżona uchwała została, zgodnie z art. 52 § 4 p.p.s.a., poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu należy, że podstawę prawną do podjęcia zaskarżonej uchwały indywidualnej stanowiły przepisy uchwały abstrakcyjnej Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Podejmując zaskarżoną uchwałę Zarząd Dzielnicy powołał się na przepisy § 24 ust. 1 w zw. z § 12 i § 22 ust. 5 ww. Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy. Powołany w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały § 24 ust. 1 powyżej określonej uchwały wskazuje na kompetencje zarządu dzielnicy do rozstrzygania o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Zgodnie z kolei z § 12 tej uchwały umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku. Paragraf 4 pkt 1 cytowanej uchwały stanowi zaś, że lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący spełnia warunki określone w § 12 w zw. z § 4 pkt 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy do zakwalifikowania go do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, gdyż jest osobą bezdomną oraz znajduje się w niedostatku. Odmawiając zakwalifikowania skarżącego do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu organ oparł się natomiast na § 22 ust. 5 ww. Uchwały. Przepis § 22 ust. 2 pkt 1 uchwały stanowi, że przy rozpatrywaniu wniosków, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy. Zgodnie natomiast z zapisem zawartym w § 22 ust. 5 informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Zarząd opierając się na powyższych przepisach odmówił zakwalifikowania skarżącego do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego oraz umieszczenia go na liście osób oczekujących na najem lokalu Odmowa zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie została jednak, w ocenie Sądu, poprzedzona "wnikliwą analizą", do czego organ był zobligowany treścią § 22 ust. 2 pkt 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy. Zarząd powinien mieć na uwadze, że § 22 ust. 5 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy stanowi, że informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, "mogą" stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Rozstrzygniecie o odmowie zakwalifikowania wniosku zależy więc od uznania organu. Każdy przypadek powinien być zatem oceniony indywidualnie przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy. Oceniając przypadek skarżącego Zarząd nie może pomijać okoliczności, że jest on osobą bezdomną znajdującą się w trudnej sytuacji rodzinnej i zdrowotnej. Nadto skarżący jest objęty Indywidualnym Programem Wychodzenia z Bezdomności. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150) stanowi, że gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. W przepisie tym ustawodawca określił zatem kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są, jak wskazuje powyższy przepis, osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Organ nie może zatem bez głębszej analizy pozbawiać możliwości uzyskania pomocy mieszkaniowej z gminnego zasobu osobę, która spełnia podstawowe kryteria przedmiotowe (jak warunki zamieszkiwania i wysokość dochodu). Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem przepisów § 22 ust. 2 pkt 1 i ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zaszły zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 2 p.p.s.a. Jednakże przepis szczególny, tj. art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), wyłącza stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia w dniu 25 lutego 2015 r. Przepis ten stanowi bowiem, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała został wydana z naruszeniem prawa. Rozpoznając ponownie sprawę organ, zamiast koncentrować się na ustalaniu właściwości miejscowej, zobowiązany będzie poddać wnikliwej analizie sytuację w jakiej znajduje się skarżący, w tym poczynić ustalenia dotyczące okoliczności i przyczyn pozostawania przez niego w bezdomności i dopiero wtedy ocenić, czy poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku skarżącego o wynajem lokalu socjalnego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej uchwały. Jako nieuzasadniony Sąd uznał natomiast zarzut pełnomocnika skarżącego podniesiony w piśmie z dnia 2 listopada 2015 r. dotyczący naruszenia § 7 ust. 1 pkt 4 i pkt 8 lit. a) Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy. Zgodnie z powołanymi przepisami w przypadkach określonych w § 4 i § 5 pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu przysługuje osobom, które: (pkt 4) są bezdomne i zostały objęte prowadzonym we współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej programem wychodzenia z bezdomności w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, o której mowa w § 1 pkt 30; (pkt 8a), pozostają, w związku z warunkami mieszkaniowymi, w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej, w szczególności ze względu na niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Cytowane przepisy nie mogły mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, albowiem odnoszą się one do kolejnego etapu związanego z ubieganiem się o wynajem lokalu z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy. Aby można było rozpatrywać, czy skarżącemu przysługuje pierwszeństwo w zawarciu umowy najmu w pierwszej kolejności musi on zostać umieszczony na liście osób oczekujących na najem lokalu. Skoro natomiast skarżący aktualnie na tej liście się nie znajduje, nie może ubiegać się o to, aby z nim w pierwszej kolejności umowa najmu została zawarta. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ustawy o samorządzie gminnym, orzekł jak w sentencji wyroku.