II SA/Wa 1045/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2005 r., w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania według właściwości do Sądu Okręgowego w B. 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. J.M. pismem z dnia [...] lutego 2004 r. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] wydanej przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. w przedmiocie zawieszenia wypłaty emerytury wojskowej w okresie od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] sierpnia 2003 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 65 § 1 kpa, przesłał wniosek skarżącego do Sądu Okręgowego w B., jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko podał, że zgodnie z treścią art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 66), od decyzji organu emerytalnego w przedmiocie wypłaty świadczenia emerytalnego, przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego, według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Takie rozwiązanie eliminuje inne instytucje prawne przewidziane w procedurze administracyjnej, jako instrumenty kontroli i weryfikacji decyzji, w tym stwierdzenie jej nieważności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 kpa, powyższe postanowienie utrzymał w mocy. J.M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, ewentualnie zmianę tej decyzji na podstawie art. 154 kpa. Skarżący podkreślił, że wydana w jego sprawie decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. jest ostateczna i nie przysługuje od niej odwołanie. Wniosek złożony do Ministra Obrony Narodowej nie był zatem odwołaniem od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, lecz żądaniem stwierdzenia nieważności powyższego rozstrzygnięcia w trybie administracyjnym. W odpowiedzi na skargę, Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodał jednocześnie, że z treści art. 180 kpa jednoznacznie wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przepisy kpa stosuje się tylko w takim zakresie, w jakim przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych nie zawierają uregulowań szczególnych. Takim zaś szczególnym przepisem jest bezspornie powołany już wyżej art. 31 ust. 4 wojskowej ustawy emerytalnej. Wprawdzie art. 11 ustawy faktycznie stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się również przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, lecz mają one zastosowanie tylko w trakcie prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia, w formie decyzji, świadczenia emerytalno-rentowego należnego byłemu żołnierzowi zawodowemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Analizując niniejszą sprawę w tym zakresie, podkreślić przede wszystkim należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 65 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W rozpoznawanej sprawie decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] dotyczy świadczenia emerytalnego, a zatem reguluje sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Natomiast, stosownie do treści art. 180 § 1 kpa w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania. Dodać należy, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się - zgodnie z brzmieniem art. 180 § 2 kpa - między innymi sprawy wynikające z przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym, zaś organami odwoławczymi w tych sprawach, na podstawie art. 181 kpa, są organy określone w przepisach odrębnych. Prawo i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych ustala się w formie decyzji administracyjnej, wydawanej przez wojskowy organ emerytalny. Kwestię tę reguluje przepis art. 31 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Natomiast, stosownie do brzmienia art. 31 ust. 4 cytowanej ustawy, od powyższej decyzji przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Z kolei postępowanie z zakresu ubezpieczeń społecznych zostało uregulowane w art. 4778 - 477i4 i w art. 476 kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią art. 476 § 2 pkt 2 kpc. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczącej emerytur i rent, zaś przez organy rentowe rozumie się - według art. 476 § 4 pkt 3 kpc - wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe oraz organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, właściwe do wydania decyzji, o których mowa w cytowanym już wyżej przepisie art. 476 § 2 kpc. Analiza przytoczonych powyżej przepisów, jak również przepisu art. 4778§ 1 kpc (do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych), art. 4779 kpc (termin i sposób odwołania), art. 47710 kpc (treść odwołania i jego warunki formalne) oraz art. 47714§ 1 i 2 kpc (sposoby rozstrzygania), prowadzi do wniosku, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych postępowanie odwoławcze toczy się według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego i przepisy te tworzą system rozpoznawania spraw przez sądy powszechne. Mając powyższe na względzie za słuszne należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym od decyzji dotyczącej wypłaty świadczenia emerytalnego wydanej przez wojskowy organ emerytalny, skarżącemu przysługuje jedynie odwołanie do właściwego sądu powszechnego według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Niedopuszczalne jest natomiast weryfikowanie tej decyzji przez Ministra Obrony Narodowej, w trybie przepisów przewidzianych w rozdziale 13 kodeksu postępowania administracyjnego. W razie zaistnienia takiej sytuacji Minister Obrony Narodowej nie może jednak wydać postanowienia na podstawie art. 65 § 1 kpa i przesłać wniosku do sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych . Powyższy przepis zobowiązuje organ niewłaściwy w sprawie do niezwłocznego przekazania tej sprawy do właściwego organu. Przez organ administracji publicznej rozumieć należy organ administracji rządowej, jak i organ jednostek samorządowych, czyli podstawowe organy wchodzące do struktury administracji w państwie. Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 kpa organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 kpa, tj. inne organy państwowe oraz inne podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumienia do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 65 § 1 kpa organ niewłaściwy w sprawie może zatem przekazać sprawę tylko organowi administracji publicznej w powołanym znaczeniu, a nie właściwemu w sprawie sądowi. W konsekwencji uznać należy, że postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] o przekazaniu wniosku skarżącego do Sądu Okręgowego w B. pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią art. 65 § 1 kpa. Nie chodzi tu przy tym o błąd wykładni prawa, lecz o przekroczenie tego prawa w sposób jasny i jednoznaczny. Stąd też zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w zw. art.120, art. 132 oraz art.134 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.