II SA/Wa 1062/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu – adwokata P.L. o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1062/16 w sprawie ze skargi M.B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej postanawia - odmówić przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1062/16 oddalił skargę M.B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej. Odpis niniejszego wyroku doręczono skarżącemu w dniu 27 grudnia 2016 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy). Postanowieniem z dnia 10 lutego 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał M.B. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzył postepowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy co do zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 22 lutego 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała Sąd, że pełnomocnikiem ustanowionym z urzędu dla M.B. jest adwokat P.L. Następnie w dniu 23 maja 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wskazała, że pismo dotyczące wyznaczenia adwokata pełnomocnikiem z urzędu zostało wysłane w dniu 23 lutego 2017 r. i doręczone w dniu 13 marca 2017 r. W dniu 30 maja 2017 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik ustanowiony z urzędu wniósł o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1062/16 wraz z opinią o braku podstaw do sporządzenia środka zaskarżenia. W uzasadnieniu wskazał, że w kancelarii wszelkie terminy do wykonania czynności procesowych wpisywane są do terminarza prowadzonego w systemie elektronicznym. Na skutek awarii systemu komputerowego wynikającego z wirusa komputerowego, część danych wprowadzonych do terminarza była w ramach tworzenia tzw. kopii zapasowej bezzwrotnie, przez wadliwie działający system, usuwana (zarówno z kopii podstawowej, jak i zapasowej). W związku z tym z systemu został usunięty również termin na sporządzenie skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Po wykryciu wadliwego działania systemu komputerowego podjęto działania mające na celu odzyskanie usuniętych danych. Pełnomocnik zaznaczył, że w ramach tych czynności nie odzyskano wszystkich danych, w tym także terminu do dokonania czynności procesowej w niniejszej sprawie. Błąd ten zauważono dopiero w dniu 26 maja 2017 r. kiedy do kancelarii wpłynęło pismo z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie dotyczące ustalenia daty ustanowienia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Zdaniem pełnomocnika uchybienie terminowi nie stanowiło efektu wadliwej organizacji pracy, braku zapobiegliwości, czy też zaniechania pracowników kancelarii, lecz było skutkiem nieprzewidywalnego, niezależnego od jego woli i bez możliwości jego uniknięcia przy dołożeniu nawet najwyższej staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Zgodnie z art. 177 § 3 P.p.s.a., w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W myśl art. 177 § 4 P.p.s.a., jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Biorąc powyższe przepisy pod uwagę nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik ustanowiony z urzędu uchybił terminowi do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pismem z dnia 16 maja 2017 r. powiadomiła Sąd, że pismo dotyczące wyznaczenia adwokata P.L. pełnomocnikiem z urzędu dla M.B. zostało mu doręczone w dniu 13 marca 2017 r., zatem ustawowy termin do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg w dniu 14 marca 2017 r., a jego upływ przypadał na dzień 12 kwietnia 2017 r. Tymczasem pełnomocnik z urzędu w dniu 30 maja 2017 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Badając formalne przesłanki rozpatrzenia złożonego wniosku o przywrócenie terminu Sąd ustalił, że za datę ustania przyczyny uchybienia terminowi należy przyjąć 26 maja 2017 r., tj. dzień, w którym pełnomocnik z urzędu zauważył wadliwość systemu komputerowego polegającą na utracie danych dotyczących terminów do wykonywania czynności procesowych wpisywanych do terminarza (w niniejszej sprawie informacji o upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej). Tym samym zestawiając datę (26 maja 2017 r.) z datą złożenia wniosku o przywrócenie terminu (30 maja 2017 r.) należy wskazać, że pełnomocnik z urzędu zachował termin, określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wykonał także warunek równoczesnego dokonania spóźnionej czynności, ponieważ dołączył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec spełnienia przez pełnomocnika wymogów formalnych, konieczne do uwzględniania wniosku o przywrócenie terminu stało się rozważenie, czy podane argumenty uprawdopodabniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Brak winy - jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu - polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260). Strona powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu. W przedmiotowej sprawie nie może stanowić o braku winy podnoszona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu awaria sprzętu komputerowego, która nie została nawet w żaden sposób uprawdopodobniona. Przechowywanie danych na elektronicznych nośnikach pamięci wiąże się zawsze z ryzykiem utraty tych danych, w wyniku działania wirusów komputerowych lub awarii nośnika. Nie jest to zatem okoliczność na tyle nieprzewidywalna, aby nie można było jej zapobiec, poprzez np. zapisanie kopii na innym nośniku. Przede wszystkim jednak nie jest to okoliczność nie do przezwyciężenia, skoro istniała np. możliwość odręcznego zapisywania terminów do dokonywania czynności procesowych w terminarzu (np. kalendarzu) – (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt I FZ 317/08 i z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 682/14, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy jednocześnie podkreślić, że obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika jest zorganizowanie pracy w kancelarii w taki sposób, aby dawała ona gwarancję należytego wykonywania obowiązków. Z analizy niniejszej sprawy wynika, że zastosowana praktyka poprzez wprowadzanie do terminarza w systemie elektronicznym terminów do dokonywania czynności procesowych okazała się zawodna, bowiem na skutek wadliwości działania sytemu komputerowego zostały utracone istotne dane, których, jak wynika z oświadczenia pełnomocnika, nie sposób było odtworzyć. W sytuacji zatem umieszczania danych w systemie elektronicznym należy zawsze mieć na uwadze konieczność ich zabezpieczenia w inny sposób, aby w razie awarii systemu komputerowego, jak w niniejszej sprawie, istniała możliwość dostępu do nich w każdym czasie i w nieograniczonym zakresie. Reasumując, pełnomocnik ustanowiony z urzędu w sposób niewystarczający uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.