II SA/Wa 1065/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), , Protokolant referent Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały Postępowanie w sprawie zainicjował K. B. ubiegając się o udzielenie pomocy mieszkaniowej w postaci najmu lokalu. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2024 r. odmownie rozpoznał w/w wniosek. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że ostatnim miejscem zamieszkania strony w latach 2020-2023, był dom przy ul. [...] w [...] w Dzielnicy [...], gdzie wynajmował pokój. Miejsce zamieszkania skarżący musiał opuścić, ponieważ po amputacji nogi, lokal nie był przystosowany do poruszania się na wózku inwalidzkim. Od [...].07.2023 r. przebywał w noclegowni przy ul. [...] w [...], a następnie [...] września 2023 r. trafił do placówki dla osób w kryzysie bezdomności Domu [...] przy ul. [...] w [...], gdzie nadal przebywa. Ustalono także, że matka wnioskodawcy zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], znajdującym się w zasobie Dzielnicy [...], składającym się z 3 pokoi z kuchnią, o pow. całkowitej 47,02 m2 w tym pow. mieszkalnej 31,07 m2. Obecnie w lokalu są zameldowane i zamieszkują 2 osoby - matka oraz brat wnioskodawcy. Dodano również, że K. B. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane do [...] sierpnia 2026 r. oraz że nie przekracza kryterium dochodowego. W końcowej konkluzji organ wskazał, że negatywnie rozpoznał wniosek z uwagi na dobre warunki mieszkaniowe matki wnioskodawcy, pozwalające na zapewnienie potrzeb mieszkaniowych strony we własnym zakresie. Od powyższej uchwały skargę do tut. Sądu wywiódł K. B. zarzucając organowi naruszenie § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy oraz art. 32 w związku z art.75 ust. 1 Konstytucji RP i wniósł o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu strona zwróciła szczególną uwagę na fakt, że przebywa obecnie w jedynym ośrodku przystosowanym do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (skarżący ma amputowaną nogę). W związku z odmową zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na możliwość zapewnienia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, władze ośrodka każą mu to miejsce opuścić a nie ma dokąd pójść. Skarżący podniósł, ze jego matka zdecydowanie odmawia przyjęcia go pod swój dach (załącza jej oświadczenie). Poza tym matka mieszka na II piętrze (w klatce jest co prawda zamontowana winda, ale działa ona wyłącznie na pilota, którego posiadają tylko ci najemcy, którzy wnieśli odpowiednią opłatę a matka strony za pilota nie zapłaciła i nie zamierza płacić). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Na wstępie należało podkreślić, że chwała objęta przedmiotową skargą, należy do kognicji Sądów administracyjnych. Dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa, prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Na poprawność powyższej konkluzji nie rzutuje forma ostatecznie udzielanej pomocy mieszkaniowej. Samo zawarcie cywilno-prawnej umowy najmu jest bowiem czynnością wtórną w stosunku do uchwały wyrażającej stanowisko co do samej zasadności udzielenia takiej pomocy. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zaś przecież właśnie owa uchwała, rozstrzygająca samą zasadność przyznania pomocy mieszkaniowej. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga oceniania w świetle powołanych wyżej przepisów jawiła się więc jako dopuszczalna a także jako merytorycznie uzasadniona. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy przypomnieć należało, że jedną ze wskazanych w sentencji rozstrzygnięcia podstaw prawnych jej wydania był przepis par. 32 ust.1 pkt. 6 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Powyższy przepis stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy mieszkaniowej należy poddać szczegółowej analizie uwzględniając m.in. warunki mieszkaniowe wstępnych i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w lokalu wstępnych. Sposób sformułowania przywołanego przepisu świadczy o tym, że wolą prawodawcy było zobligowanie organu do zbadania dwóch przesłanek tj. zarówno przesłanki warunków mieszkaniowych wstępnych, jak i przesłanki możliwości zamieszkania przez wnioskodawcę w danym lokalu. Dopiero bowiem łączne ich spełnienie umożliwiałoby odmowę udzielenia przez Miasto pomocy mieszkaniowej, z uwagi na możliwość zapewnienia mieszkania przez najbliższych wnioskodawcy. Skupiając się na owej "możliwości zamieszkania" podkreślenia wymaga to, że jest to pojęcie szerokie. Winno więc być rozumiane jako odnoszące się do wszelkich aspektów związanych z dostępnością dla wnioskodawcy konkretnego lokalu należącego do jego wstępnych. Czyniąc ustalenia w omawianym zakresie organ winien więc odnosić się zarówno do kwestii metrażu konkretnego lokalu (w tym ilości i metrażu poszczególnych pokoi składających się na mieszkanie), jak i kwestii ilości osób tam mieszkających. Jeśli zaś osoba szukająca pomocy mieszkaniowej jest osobą niepełnosprawną, ustalenia w zakresie możliwości zamieszkiwania winny nabierać jeszcze szerszego charakteru. W takiej sytuacji organ winien bowiem poczynić dodatkowe ustalenia dotyczące istnienia w lokalu ewentualnych barier architektonicznych rzutujących w sposób bezpośredni na możliwość korzystania z danego lokalu przez osobę z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Tylko bowiem znając motywy jakimi kierował się organ przy rozstrzyganiu sprawy, strona postępowania, a następnie Sąd administracyjny rozpoznający ewentualną skargę, będą w stanie dokonać oceny poprawności samej uchwały. Tak więc tylko uzasadnienie uchwały zawierające zarówno ustalenia faktyczne, jak też ocenę faktów w granicach par.32 ust.1 pkt.6 omawianej regulacji prawnej, będzie mogło być uznane za poprawne i poddające się weryfikacji sądowej. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, że organ nie podołał ciążącym na nim obowiązkom. Pomimo tego, iż sam ustalił fakt niepełnosprawności wnioskodawcy, w zasadzie zignorował ową kwestię. Przytoczył wyłącznie w uzasadnieniu fakt posiadania lokalu mieszkalnego przez matkę strony, a więc ustalił przesłankę warunków mieszkaniowych. Zaniechał zaś dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie przesłanki możliwości zamieszkiwania wnioskodawcy w lokalu jego matki. Nie wyjaśnił czy lokal zajmowany przez matkę wnioskodawcy nadaje się do zamieszkania przez osobę poruszającą się na wózku inwalidzkim w związku z amputacją jednaj nogi. W efekcie organ nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy. Powyższe uchybienie organu, w realiach faktycznych niniejszej sprawy ma zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie. Brak zbadania przez organ omawianej problematyki sprawia, że skarżone rozstrzygnięcie jawi się jako przedwczesne. Gdyby bowiem (po wyczerpującym ustaleniu i zbadaniu stanu faktycznego) okazało się, iż wnioskodawca nie może zamieszkać w lokalu należącym do jego matki– istniałaby możliwość pozytywnego rozpoznania sprawy przez organ. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem przepisu par.32 ust.1 pkt.6 uchwały Nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zaszły zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 2 p.p.s.a. Od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały, nie minął bowiem jeszcze jeden rok do dnia orzekania, a więc tym samym nie zachodziło wyłączenie o jakim mowa w art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.), który to przepis wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do wyczerpującego ustalenia i szczegółowej oceny stanu faktycznego sprawy, przez pryzmat przesłanek z przepisu par.32 ust.1 pkt.6 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy , oraz do poprawnego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia.