II SA/Wa 1070/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.) Janusz Walawski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 r., poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku A. G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od rozkazu personalnego Nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej, postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że Komendant Główny Straży Granicznej, rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. zwolnił [...] SG A. G. ze służby stałej w Straży Granicznej z dniem [...] grudnia 2014 r., na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402). Rozkaz personalny doręczono funkcjonariuszowi w dniu 8 grudnia 2014 r. Powyższy rozkaz personalny został doręczony również pełnomocnikowi strony - Panu P. O. - w dniu 26 stycznia 2015 r. (dowód - zwrotne potwierdzenie odbioru), ustanowionemu w sprawie przez ww. w dniu [...] lipca 2014 r. (k. 144 akt postępowania administracyjnego). Jednak pełnomocnik strony nie złożył odwołania od ww. rozkazu personalnego - termin do odwołania upłynął w dniu 9 lutego 2015 r. W dniu 22 grudnia 2014 r., [...]. SG A. G. złożyła odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych, stwierdzając, że uniemożliwiono jej zapoznanie się z materiałami toczącego się postępowania administracyjnego oraz wskazała, iż zwolnienie ze służby stanowi naruszenie jej słusznego interesu. Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania, uzasadniając powyższe złożeniem środka zaskarżenia przed wejściem rozkazu personalnego do obrotu prawnego. Przedmiotowe postanowienie pełnomocnik strony otrzymał w dniu 7 kwietnia 2015 r. W dniu 14 kwietnia 2015 r. [...] SG A. G. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od rozkazu personalnego Nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej. Do wniosku dołączyła: pismo w sprawie cofnięcia pełnomocnictwa pełnomocnikowi oraz odwołanie od ww. rozkazu personalnego. Jako przyczynę niezłożenia odwołania w terminie wskazała, iż nie została jej przekazana informacja o uchybieniu proceduralnym w złożeniu odwołania. Stwierdziła, że była przekonana, iż złożone wcześniej odwołanie zostanie uwzględnione. Uzasadniając powyższe wskazała, że informację o uchybieniu terminu powzięła dopiero w dniu 7 kwietnia 2015 r., czyli w dniu odbioru przez pełnomocnika postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych o niedopuszczalności odwołania. Analizując niniejszą sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), strona składając prośbę o przywrócenie terminu musi uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, przy czym prośba ta musi zostać złożona w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od ustania przeszkody stanowiącej przyczynę opóźnienia. Ponadto łącznie z prośbą należy wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże strona występująca o przywrócenie terminu powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją, iż dochowała należytej staranności przy dokonaniu czynności procesowej oraz fakt, że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Stosownie do powyższej regulacji w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. Z przepisu tego wynika niewątpliwie, że samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m.in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą powódź, pożar itp. (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 stycznia 2009 r. II SA/Ol 857/08, LEX nr 481520). W niniejszej sprawie nie można uznać, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy zainteresowanej. Jak wynika z akt sprawy [...] SG A. G. ustanowiła pełnomocnika w dniu [...] lipca 2014 r. Rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. doręczono stronie w dniu 8 grudnia 2014 r., a jej pełnomocnikowi w dniu 26 stycznia 2015 r. W związku z jednoznacznym brzmieniem przepisu art. 40 § 2 kpa, rozkaz personalny wszedł do obrotu prawnego z dniem doręczenia rozkazu pełnomocnikowi w dniu 26 stycznia 2015 r. i od tej daty liczy się dopiero czternastodniowy termin do wniesienia odwołania. Jednak pełnomocnik odwołania nie złożył. Minister Spraw Wewnętrznych, mając powyższe na uwadze, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania. Z uwagi na umocowanie profesjonalnego pełnomocnika należy podkreślić, iż jeśli strona jest zastępowana przez pełnomocnika lub innego zastępcę procesowego to, w zakresie braku winy w uchybieniu terminu do czynności procesowej, należy oceniać okoliczności dotyczące pełnomocnika, zastępcy procesowego (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2001 r., sygn. akt SA 431/00, niepubl.). Podnoszona przez wnioskodawcę argumentacja również nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można uznać, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji z niekompetencji pełnomocnika. W gestii pełnomocnika, od dnia umocowania, pozostawało prowadzenie spraw swego mocodawcy w taki sposób aby dopełnić wszelkich terminów i zapewnić mu profesjonalną obsługę prawną są to główne przesłanki, dla których ustanawiani są wykwalifikowani pełnomocnicy. Na pełnomocniku fachowym ciąży obowiązek zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu spraw mu powierzonych z uwagi na znajomość skutków niedopełnienia czynności w terminie ustawowym. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Argumentacja strony wskazująca na przekonanie o uwzględnieniu przez organ odwoławczy złożonego wcześniej odwołania nie usprawiedliwia błędnej interpretacji obowiązujących przepisów. Brak profesjonalizmu pełnomocnika w konsekwencji zaniechania działania nie może uzasadniać złożonego wniosku. Może natomiast świadczyć o niedbalstwie. Obiektywnie oceniając, skarżąca, jak i jej pełnomocnik, byli w stanie, przy dołożeniu należytej staranności, zachować termin zakreślony do wniesienia odwołania. Uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia środka zaskarżenia, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej. Jednakże dokonując oceny istnienia przesłanki w postaci braku winy trzeba oceniać zaistniałe okoliczności dotyczące pełnomocnika. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona (jej pełnomocnik) nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że do dnia gdy rozkaz stał się ostateczny nie otrzymała żadnej informacji o nieprawidłowości złożonego przez nią odwołania, pomimo, że odwołanie dotarło do organu. Uważa, że została przez organ wprowadzona w błąd. Dopiero jej odwołanie spowodowało że organ zauważył pełnomocnika. Podkreśliła, że nie zdawała sobie sprawy z uchybienia, że nie może sama złożyć odwołania mając pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powołał argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu przedmiotowe postanowienie było konsekwencją postanowienia z dnia [...] marca 2015 r nr [...] w którym stwierdził niedopuszczalność odwołania. Wyrokiem z dnia 23 września 2015 r. w sprawie sygnatura II SA/Wa 949/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postanowienie zostało wydane w wyniku, błędnej wykładni przeprowadzonej przez organ artykułu 40 § 2 kpa. Zgodnie z art. 40 § 1 kpa – Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi, zgodnie z § 2 powołanego artykułu jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Skład orzekający podzielił prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że doręczenie decyzji (rozkazu personalnego) organu I instancji bezpośrednio stronie z pominięciem jej pełnomocnika nie może być utożsamiane z brakiem doręczenia. Inaczej mówiąc jeżeli decyzja (rozkaz personalny) organu administracji zostanie doręczona, nawet nieprawidłowo z naruszeniem art. 40 § 2 kpa to nie można twierdzić, że nie weszła ona do obrotu prawnego. Taki rozkaz personalny wszedł do obrotu prawnego i może być zaskarżony (o ile podlega zaskarżeniu) Rozkaz personalny rozpoczyna zatem swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia go stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ który go wydał. Wynika to wprost z art. 110 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał rozkaz personalny, jest nim związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia o ile kodeks nie stanowi inaczej, czy rozkaz personalny wszedł do obrotu prawnego z chwilą doręczenia go skarżącej, czyli 8 grudnia 2014 r. Wobec powyższego, organ nieprawidłowo uznał, że A. G. złożyła odwołanie przedwcześnie, przed wejściem rozkazu personalnego do obrotu prawnego. Skarżąca została zapytana przez przedstawiciela organu, czy będzie wnosiła odwołanie, wobec takiego stanowiska i zapytania, jako niezadowolona z treści rozkazu personalnego, nijako pouczona przez organ wniosła w dniu 22 grudnia 2014 r. odwołanie, zachowując ustawowy termin. Sąd podziela prezentowane w judykaturze stanowisko z którego wynika konieczność wzięcia pod rozwagę kwestii zaistnienia lub niezaistnienia negatywnych skutków w sytuacji doręczenia decyzji stronie, nie zaś jej pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie w aspekcie dopuszczenia się przez organ takich naruszeń prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 c ppsa). W sprawie niniejszej organ dokonał interpretacji art. 40 § 2 zupełnie odwrotnie, także regulacja zawarta w przepisie zamiast dawać ochronę skarżącej zadziałała w sposób nieuprawniony, na jej niekorzyść. Wobec tego, że Sąd uznał, że odwołanie od rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby A. G. zostało złożone w terminie, organ powinien odmówić wszczęcia postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 61a kpa). W sytuacji, gdy organ wszczął postępowanie pomimo przesłanek z art. 61a kpa, powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.