II SA/Wa 1078/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Przemysław Szustakiewicz, Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenie z urzędu postępowania administracyjnego – stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, – zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 k.p.a. stwierdził, że decyzja Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] października 1993 r. nr [...] przenosząca J. R. na niższe stanowisko służbowe została wydana z naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), jednakże ze względu na to, iż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, nie stwierdził jej nieważności. W wyniku odwołania skarżącego z dnia 7 listopada 2007 r. od powyższej decyzji, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W tej sytuacji [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] października 1993 r. nr [...] przenoszącej J. R. na niższe stanowisko służbowe. Od powyższej decyzji skarżący J. R. złożył w dniu 14 marca 2008 r. odwołanie do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 86/08, uchylił decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]. W tej sytuacji Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odwołania skarżącego od decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu powołał się na wspomniany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 86/08 i stwierdził, że podejmie stosowne rozstrzygnięcie po jego uprawomocnieniu się, bowiem do tego czasu zachodzi konieczność wstrzymania biegu postępowania i w konsekwencji należy zawiesić postępowanie. Z tego mianowicie powodu, że zagadnieniem wstępnym jest problem istnienia w obiegu prawnym decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], na podstawie której [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wydał decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]. Innymi słowy istnieje – zdaniem organu – bezpośrednia zależność dalszego toku postępowania od istnienia w obiegu prawnym decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w tej samej sprawie. We wniosku do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 3 czerwca 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia zarzucając mu rażące naruszenie przepisów procedury administracyjnej, w szczególności przepisów art. 5, 6 – 11, 97 § 1 pkt 4 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na ich niezastosowaniu, zaniechanie uzasadnienia oraz stronnicze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu natomiast podał, że fakt procesowego uprawomocnienia się wspomnianego już wyżej wyroku Sądu, nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, a w uzasadnieniu powołał się na te same argumenty, co w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący J. R. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając mu rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego oraz stronnicze przeprowadzenie sprawy, powołując się na argumenty przedstawione już w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W pismach procesowych z dnia 16 sierpnia 2008 r. oraz z dnia 24 listopada 2008 r., skarżący powtórzył swoje zarzuty ze skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z brzmieniem art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, a w myśl art. 101 § 3 k.p.a., stronie przysługuje zażalenie od postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania. Z kolei według art. 144 k.p.a., w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale (Rozdział 11 – Zażalenia), do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Stosownie zatem do treści art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, przy czym właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy, zaś w myśl art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Natomiast według art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o ministrach – rozumie się przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. Mając zatem za podstawę powyższe przepisy, należy dokonać analizy, czy w rozpoznawanej sprawie od postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej – jak przyjęto w rozpoznawanej sprawie – służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do tego samego organu, czy też zażalenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Nie budzi wątpliwości fakt, że w myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 96, poz. 667 ze zm.), centralnym organem administracji rządowej w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Jednakże według wykładni leksykalnej, sformułowanie: "organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej", odnosi się do kompetencji, przeznaczenia i zadań postawionych przed tą formacją. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, Państwową Straż Pożarną powołuje się jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami, zaś realizacja owego przeznaczenia jest skonkretyzowana poprzez zakres zadań określonych w art. 1 ust. 2, tj.: 1) rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń; 2) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń; 3) wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne służby ratownicze; 4) kształcenie kadr dla potrzeb Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz powszechnego systemu ochrony ludności; 5) nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych; 6) prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności; 7) współpraca z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych; 8) współdziałanie ze strażami pożarnymi i służbami ratowniczymi innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi na podstawie wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych oraz odrębnych przepisów; 9) realizacja innych zadań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych. Zatem w żadnym razie nie może się to odnosić – zdaniem Sądu – do spraw służbowych (osobowych) funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej. Reasumując, jeżeli w myśl art. 9 ust. 1 in fine ustawy, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej podlega ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a centralnym organem administracji rządowej jest on jedynie właściwym w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo – gaśniczego oraz ochrony przeciwpożarowej, zaś z kolei jeśli według art. 17 pkt 3 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, to po wydaniu postanowienia w pierwszej instancji przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w sprawach służbowych funkcjonariuszy, przysługuje zażalenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (art. 141 w zw. z art. 144 i w zw. z art. 127 § 2 k.p.a.), a nie wniosek do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Wobec powyższego zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości i tym samym została wyczerpana przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem jego nieważności. Wobec treści rozstrzygnięcia natomiast, zbędne staje się odnoszenie do pozostałych zarzutów ze skargi. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.