II SA/Wa 1088/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant Agnieszka Bieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. N. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 (słownie pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o włączenie do zasobów lokalowych W. zamieszkiwanego przez J. K. lokalu, utrzymał w mocy ww. decyzję I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na następujący stan faktyczny. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. J. K. zwróciła się do Prezydenta W. o włączenie zajmowanego lokalu w W. [...] do zasobów W. Następnie w dniu [...] września 2008 r. wnioskodawczyni złożyła zażalenie w trybie art. 37 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z powodu nierozpatrzenia jej wniosku. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] SKO w W. zobowiązało Prezydenta W. do wystąpienia w wyznaczonym terminie do sądu powszechnego z powództwem ustalającym o przywrócenie przedmiotowego lokalu do zasobów W. Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wniosku J. K. W uzasadnieniu organ wskazał, iż żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu przez organ administracji, dlatego postępowanie w zakresie tego wniosku jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Ponadto organ wyjaśnił, iż wnioskodawczyni zwracała się już z powództwem do sądu powszechnego o ustalenie, czy zajmowany przez nią lokal stanowi własność W. i w sytuacji gdyby organ wystąpił z powództwem w tym samym przedmiocie, mogłoby dojść do nieważności postępowania z powodu powagi rzeczy osądzonej. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni nie zgodziła się z argumentacją organu. Wskazała, iż sądy powszechne uznały, iż nie ma ona statusu strony w tym procesie i oddaliły jej powództwo. To z kolei oznacza, że lokal należy do zasobu W. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podzieliło stanowisko Prezydenta W. W uzasadnieniu organ wskazał, iż brak było możliwości innego załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Jednocześnie SKO w W. przywołało szereg orzeczeń sądowych dotyczących określenia stanu powagi rzeczy osądzonej i stwierdziło, iż właśnie taka sytuacja będzie miała miejsce w tej sprawie, o ile organ wystąpiłby z powództwem do sądu powszechnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji umarzających postępowanie z jej wniosku. W uzasadnieniu wskazała, iż organy w sposób nieprawidłowy rozstrzygnęły jej sprawę mylnie opierając się na założeniu, iż w sprawie występuje stan powagi rzeczy osądzonej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm. ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z powodów w niej określonych. Pozwala na to art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, iż skarżąca wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2008 r., zwróciła się do organu administracji publicznej jakim jest Prezydent W., o włączenie do zasobów mieszkaniowych zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego [...] znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym [...] w W. Przedmiotowy budynek jest zarządzany przez wspólnotę mieszkaniową działającą na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80 poz. 903 ze zm.). Jak wynika z protokołu zdawczo - odbiorczego przekazania nieruchomości [...] (k-25 akt administracyjnych) lokal zajmowany przez skarżącą został jako pożytek Wspólnoty Mieszkaniowej przekazany wraz z budynkiem ww. wspólnocie. Fakt ten został potwierdzony wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] stycznia 2005 r. sygn. akt [...] ( k-12 akt administracyjnych). Wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie dotyczy sprawy administracyjnej. Brak jest bowiem materialnoprawnej podstawy prawnej, na mocy której organ mógłby wydać decyzję administracyjną. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali nie przewiduje specjalnego trybu włączenia lokali mieszkalnych należących do wspólnoty mieszkaniowej, podobnie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.). Tymczasem zgodnie z art. 105 kpa organ administracji publicznej obligatoryjnie umarza postępowanie, gdy jest ono bezprzedmiotowe, czyli brak jest któregokolwiek z elementów stosunku administracyjnoprawnego, a więc: podmiotu stosunku, czyli strona postępowania administracyjnego przestała istnieć (zmarła, lub w przypadku osób prawnych została zlikwidowana), a postępowanie dotyczy ściśle praw związanych z tą osobą, przedmiotu postępowania, a więc podstawy materialnoprawnej sprawy. Dotyczy to szczególnie spraw, które nie podlegały lub przestały w trakcie postępowania podlegać załatwieniu na podstawie przepisów kodeksu lub nastąpiła zmiana sytuacji prawnej strony powodująca, iż brak jest podstaw do wydania decyzji albo organ przekroczył materialnoprawny termin do wydania decyzji administracyjnej. Z treści art. 105 § 1 kpa wynika, że powody umorzenia postępowania "mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych" (G. Łaszczyca, M. Matan, Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego, Zakamycze 2002, s. 76.) Niezależnie od przyczyny bezprzedmiotowości zawsze należy umorzyć postępowanie. Fakultatywnie można umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Strona musi sama wstąpić z takim wnioskiem, organ nie może jej zastępować lub interpretować jej zachowań. Umorzenie postępowania dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, bowiem "przepis art. 105 § 1 kpa normuje problematykę umarzania postępowania w sprawach, w których wydaje się decyzję administracyjną. Nie jest dopuszczalne umorzenie na podstawie wymienionego przepisu postępowania w sprawach rozstrzyganych w drodze postanowienia" (Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lutego 2008 sygn. akt II SA/Sz 1053/07 opublikowany LEX nr 351265. Organ może zatem wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego tylko w takiej sprawie, która jest lub była sprawą rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Tymczasem sprawa z podania pani J. K., jak to już było wyżej wskazane, od chwili złożenia wniosku nie miała przymiotu sprawy administracyjnej. W takiej sytuacji organ powinien wydać na podstawie art. 66 § 3 kpa postanowienie o zwrocie podania. Organy orzekające w sprawie jednak tego nie uczyniły. Zastosowały natomiast przepis art. 105 kpa i umorzyły postępowanie. W takiej sytuacji mamy do czynienia z wadą decyzji polegającą jej wydaniu bez podstawy prawnej, bowiem organy orzekające w sprawie wydały decyzję mimo, iż "prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw w drodze decyzji" ( B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 s. 739). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa orzekł, jak w sentencji.