II SA/Wa 1092/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Maria Werpachowska (spr.), Danuta Kania, Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi R.W. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia związku schorzeń ze służbą w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego postanawia: odrzucić skargę Pismem z [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Biura Kadr i Szkolenia Służby SKW skierował R. W. do RWKL w [...] celem ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze służbą. Orzeczeniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], działając na podstawie: art 4 ust 1 - 3 i 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. 2006 r. Nr 104 poz. 710 z późn. zm.) oraz § 4, 17,18 i 19, 22, 24, 28 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 5 kwietnia 2016 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego, orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego oraz emerytów i rencistów Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U. 2016 r. poz. 497) oraz § 5 pkt 11 i 12 i § 7 pkt 4 rozp. MON z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. 2012 r. poz. 1013) dokonała w punkcie 8 orzeczenia u R. W. następującego rozpoznania: 1. Przewlekły zespół bólowy lędźwiowo - krzyżowy objawowy z okresami zaostrzeń na podłożu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, wielopoziomowej dyskopatii u osoby z niespojeniem łuku kręgu S1 - § 62 pkt 1, § 34 pkt 1, § 34 pkt 6. 2. Nadciśnienie tętnicze I stopnia - § 39 pkt 1; 3. Początkowe zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych § 77 pkt 9; 4. Hiperlipidemia - § 60 pkt 1; 5. Niepełny blok prawej odnogi pęczka Hisa - bez § 1 bez pkt; 6. Palcozrost paca II i III obu stóp nieupośledzający noszenia obuwia - § 80 pkt 4. W pkt 9 orzeczenia określono kategorię zdolności R. W. jako zdolny do służby w SKW jako funkcjonariusz – Kategoria Z, Zał 2, Grupa II. W punkcie 10 wskazano, że schorzenia wymienione w pkt 1- 6 rozpoznań nie pozostają w związku ze służbą wojskową. R. W. odwołał się od orzeczenia RWKL z [...] kwietnia 2018 r. wskazując, że w związku z nieuznaniem przez komisję orzekającą niżej wymienionych schorzeń za związane ze służbą wnosi o zmianę przez CWKL zaskarżonego orzeczenia i uznanie schorzeń za związane ze służbą: 1. nadciśnienia tętniczego pierwszego stopnia, 2. zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, 3. zwichnięcia stawu skokowego W uzasadnieniu kwestionował zasadność rozstrzygnięcia tylko wskazanych w pkt 1 i 2 schorzeń w zakresie ich związku ze służbą. Natomiast co do schorzenia z pkt 3 wskazał, że komisja zupełnie zignorowała przedłożone przez niego dokumenty potwierdzające uznanie za związane ze służbą zwichnięcie stawu skokowego w czasie realizowania obowiązków w Straży Granicznej. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem z [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w [...] z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu podała, że badany złożył odwołanie, w którym zgłasza zastrzeżenia do orzeczonego braku związku ze służbą schorzeń wymienionych w pkt 1 i 2 (przewlekły zespół bólowy lędźwiowo - krzyżowy objawowy z okresami zaostrzeń na podłożu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa i nadciśnienia tętniczego I stopnia) oraz niewymienionego w orzeczeniu zwichnięcia stawu skokowego. Odnosząc się merytorycznie do odwołania CWKL stwierdziła, że z analizy dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej, w tym odpisu z przebiegu służby wynika, że orzekany rozpoczął służbę w SKW [...] lipca 2007 r. po otrzymaniu orzeczenia TWKL w [...] nr [...] z [...] lutego 2007 r. , w którym uznano w/w za zdolnego do służby. Ponownie zainteresowany był orzekany przez SWKL w 2009 r., 2010 r. przed planowanym wyjazdem do służby poza granicami państwa, którą pełnił ostatecznie w okresie od [...] października 2010 r. do [...] października 2011 r. w [...] jako obserwator wojskowy. W przytoczonych wyżej orzeczeniach WKL nie rozpoznawały wówczas schorzeń kręgosłupa i nadciśnienia tętniczego. Jednakże Komisja podkreśliła, ze WKL nie wykonują badan radiologicznych kręgosłupa u kandydatów do zawodowej służby wojskowej, czy też do służby w SKW jeżeli w badaniu przedmiotowym nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego kręgosłupa, a kandydat nie zgłasza dolegliwości ze strony kręgosłupa. Również u żołnierzy czy też funkcjonariuszy SKW ubiegających się o wyjazd poza granice państwa WKL nie wykonują badan radiologicznych kręgosłupa jeżeli brak jest wskazań medycznych lub gdy orzekany nie zgłasza dolegliwości ze strony kręgosłupa. Dla osób ubiegających się o wyjazd do służby poza granicami państwa, a także powracających do kraju po jej zakończeniu ustalono stały zakres badań, który należy wykonać w ramach badań WKL zawarty w zał. nr 2 i 4 rozp. MON z 23 grudnia 2010 r. w sprawie niektórych świadczeń zdrowotnych przysługujących żołnierzom zawodowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 8 poz. 38). W wykazach tych nie umieszczono badan radiologicznych kręgosłupa, w związku z czym u badanego w trakcie badań w TWKL przed wstąpieniem do służby w SKW czy też w trakcie badan w SWKL przed planowanym wyjazdem do służby poza granicami państwa nie wykonano badan radiologicznych kręgosłupa, jeżeli zainteresowany nie zgłaszał dolegliwości z tego zakresu. CWKL wskazała, że choroba zwyrodnieniowa narządu ruchu, w tym również kręgosłupa rozwija się bezobjawowo przez wiele lat i rozpoczyna się bardzo często w wieku 20-30 lat. Natomiast dolegliwości bólowe występują w późniejszym okresie na skutek starzenia się organizmu, rozluźnienia aparatu więzadłowego, dehydratacji i zwyrodnienia krążków międzykręgowych oraz osłabienia napięcia mięśni przykręgosłupowych co prowadzi do ucisku korzeni nerwowych, a w efekcie wystąpienie dolegliwości bólowych. W dokumentacji orzeczniczej badanego postępowania z 2013 r. zawarte jest skierowanie na badania profilaktyczne medycyny pracy, w której określono warunki służby badanego jako pracownika szczebla kierowniczego, praca biurowa, obsługa monitora okresowo a także aktualne zaświadczenie podpisane przez inspektora ds. BHP SKW stwierdzające, że skarżący pełnił służbę na stanowisku zastępcy dyrektora biura i w podczas wykonywania obowiązków służbowych nie był narażony na oddziaływanie czynników szkodliwych. Podobnie w opinii służbowo - lekarskiej za okres całej służby w SKW sporządzonej dla celów orzeczniczych nie wskazano oddziaływania czynników szkodliwych. Nadto CWKL podała, że w przypadku orzekanego, jak wynika z przedstawionej dokumentacji z SPZOZ w [...], po raz pierwszy u orzekanego stwierdzono podwyższone ciśnienie tętnicze (165/100 mmHg) w lutym 2016 r. W czasie udokumentowanych 14 wizyt kontrolnych do [...] marca 2017 r. wykonano i udokumentowano 4 pomiary ciśnienia tętniczego uzyskując kolejno wartości: 150/90 mmHg [...] kwietnia 2016 r. - kiedy to rozpoznano nadciśnienie tętnicze i od tej pory R. W. przyjmuje leki obniżające ciśnienie tętnicze i lek obniżający rytm serca i nieznacznie ciśnienie tętnicze. Jak wynika z dokumentacji lekarza prowadzącego orzekany był kierowany na próbę wysiłkową i do poradni kardiologicznej. W przedstawionej dokumentacji nie ma jednak wyników żadnych badań diagnostycznych przeprowadzonych w tym okresie (np. echo serca, dobowy pomiar ciśnienia tętniczego ABPM czy wyniku badania dna oczu). Opisane w dokumentacji badania EKG stwierdzają prawidłowy wynik tego badania. Natomiast wyniki badań diagnostycznych przeprowadzonych w ramach postępowania orzeczniczego: echo serca - zaburzenia relaksacji mięśnia sercowego, graniczna grubość mięśnia lewej komory (IVS - 11 mm) oraz prawidłowy obraz dna oczu obiektywnie wskazują na łagodne (I stopnia) nadciśnienie tętnicze. W zebranej dokumentacji nie ma jakichkolwiek dowodów na istotne klinicznie zaostrzenia choroby skutkujące koniecznością interwencyjnego podawania leków hipotensyjnych czy hospitalizację z tego powodu, a mogące wskazywać na oporność leczenia w warunkach służby. Nie przedstawiono również komisjom obu instancji dziennika samokontroli ciśnienia tętniczego, który to dokument jest podstawą dla lekarza prowadzącego do ordynowania i modyfikowania leczenia a dla komisji wojskowych podstawą do oceny jego przebiegu i skuteczności. CWKL podała także, że nie można pominąć faktu, że w okresie od rozpoznania choroby nadciśnieniowej R. W. przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim i przez ponad pół roku był odizolowany od bezpośredniego wpływu środowiska służby w SKW (jak wynika z kopii druków zwolnień lekarskich - 190 dni). Reasumując powyższe, zespół orzeczniczy CWKL podziela stanowisko RWKL w [...] o braku związku stwierdzonego nadciśnienia tętniczego ze służbą w SKW z powodu niespełnienia przesłanek zawartych w pkt. 9 załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z 25 września 2006 r. w sprawie wykazu chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w SKW i SWW(Dz. U. z 2006 r. poz, 1303 z późn, zm.), a szczególnie w zakresie stwierdzonego braku podstaw do uznania rozpoznanego nadciśnienia tętniczego I stopnia za oporne na leczenie w warunkach służby. Odnosząc się do schorzenia wskazanego przez R. W. – zwichnięcia stawu skokowego CWLK wskazała, że RWKL związana była ramami skierowania wystawionego przez Dyrektora Biura Kadr i Szkolenia Służby SKW, gdzie w odpisie przebiegu służby z akt osobowych podany został okres od [...] lipca 2007 r. do chwili obecnej. Nie miała zatem podstawy do orzekania o urazach przebytych przed okresem służby w resorcie Obrony Narodowej. Ponadto RWKL nie miała podstawy do badania skarżącego na okoliczność następstw przebytego zwichnięcia stawu skokowego ponieważ tak w wywiadzie przeprowadzonym przez lekarza orzecznika jak i w pisemnym oświadczeniu dotyczącym stanu zdrowia złożonym przez orzekanego w dniu rozpoczęcia badań komisyjnych R. W. nie powiadomił komisji o przebyciu urazu stawu skokowego. Również w żadnym z licznych postępowań do orzeczeń wydanych w różnych sprawach przez WKL w okresie służby w SKW skarżący nie dążył do określenia następstw tego urazu. Orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] maja 2017 r. stało się przedmiotem skargi R. W. z 6 lipca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając powyższe orzeczenie w całości, zarzucił organowi obrazę przepisów prawa proceduralnego tj. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. i art. 81 k.p.a., a także § 27 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego, orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Służb Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego oraz emerytów i rencistów Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego oraz orzeczenia RWKL w [...]. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2005 r. sygn. OSK 1203/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 740 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r., poz. 213 ze zm.), ustawa z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm.). Orzeczenia te poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W świetle powyższego sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (v. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167, postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/100, ONSA 2001/2/47, wyrok NSA z 9 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1203/04, a także w wyroku z 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2227/11). Wprawdzie wskazane orzeczenia odnoszą się do służby woskowej, a nie do służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego to z uwagi na sposób uregulowania tych kwestii mają w pełni zastosowanie również do tej służby. Oznacza to, że skarga na orzeczenie CWKL w [...] z [...] maja 2017 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa, związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową jest niedopuszczalna i w tym zakresie podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", albowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Tym samym zarzuty skargi dotyczące wyżej wskazanych kwestii Sąd pozostawił bez rozpoznania. Wyjaśnić należy, że w odwołaniu R. W. zaskarżał orzeczenie RWKL tylko w zakresie orzeczonego braku związku ze służbą (pkt 10 orzeczenia) i tylko co do stwierdzonych schorzeń w pkt. 8 orzeczenia rozpoznanie ppkt 1 i 2 tj. przewlekły zespół bólowy lędźwiowo – krzyżowy objawowy z okresami zaostrzeń na podłożu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa i nadciśnienie tętnicze I stopnia oraz zwichnięcia stawu skokowego, które to schorzenie nie było badane przez RWKL, bowiem nie zostało zgłoszone i udokumentowane. Oznacza to, że w pozostałej części (orzeczonej zdolności do służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz braku związku pozostałych stwierdzonych schorzeń ze służbą) orzeczenie RWKL stało się ostateczne wobec niezłożenia odwołania. CWKL rozpoznając odwołanie prawidłowo ograniczyła się jedynie do rozpatrzenia zarzutów dotyczących związku ze służbą wskazanych wyżej schorzeń. Tym samym orzeczenie CWKL nie dotyczy zdolności do służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, a tylko w tym zakresie, jak wyżej wskazano, Sąd może kontrolować orzeczenia CWKL. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.