II OSK 2227/11

Dnia 20 marca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędzia del. WSA Małgorzata Miron Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Wielgosz po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 686/11 w sprawie ze skargi K.P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz inwalidztwa 1.oddala skargę kasacyjną. 2.odstępuje od obciążania K.P. kosztami postępowania kasacyjnego . Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi K.P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz inwalidztwa oddalił skargę na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej i odrzucił skargę w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Stołeczna Wojskowa Komisja Lekarska, na mocy skierowania Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie, po wykonaniu konsultacji: psychiatrycznej, psychologicznej, ortopedycznej, okulistycznej i internistycznej, ustaliła, że skarżąca, będąca oficerem rezerwy Wojska Polskiego jest trwale niezdolna do zawodowej służby wojskowej – kat. zdrowia N oraz niezdolna do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju kat. zdrowia D. Stwierdzone u K.P. schorzenia określono jako niepozostające w związku ze służbą wojskową. Badaną zaliczono do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Orzeczenie powyższe wydano zostało na podstawie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., które to orzeczenie zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/WA 1138/09. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2010 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, po rozpoznaniu odwołania K.P., uchyliła powyższe orzeczenie. Kolejnym orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Stołeczna Wojskowa Komisja Lekarska ponownie rozpoznała u skarżącej schorzenia powodujące niezdolność skarżącej do zawodowej służby wojskowej, stwierdziła jej trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej, ustaliła że schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową i zaliczyła badaną do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Jednocześnie w uzasadnieniu zapisano, że inwalidztwo III grupy z ogólnego stanu zdrowia (bez związku ze służbą wojskową) powstało przed upływem 18 miesięcy od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i trwa nieprzerwanie od października 2009 r. Powyższe orzeczenie wydane zostało w oparciu o opinię Konsultanta Krajowego ds. Obronności Kraju w dziedzinie Psychiatrii z dnia [...] maja 2010 r. oraz na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. W odwołaniu od powyższego orzeczenia K.P. nie zgodziła się z orzeczoną kat. zdrowia N, brakiem związku schorzeń ze służbą wojskową i orzeczeniem inwalidztwa bez związku ze służbą wojskową. Zarzuciła komisji opieszałość w działaniu, co doprowadziło do wstrzymania świadczenia rentowego. Ponadto podniosła fakt dwukrotnego pisania testu zleconego przez konsultanta psychiatrę, nieudostępnienie wyniku testu, brak rzetelności w ustaleniu rozpoznań, dokonywanie niejasnego wyboru schorzeń w sposób celowy "pasujący do założonej tezy o braku ich związku ze służbą wojskową". Zakwestionowała również rozpoznania chorobowe niemające, w jej ocenie, potwierdzenia w stanie zdrowia. Podkreśliła jednocześnie, że przy przyjęciu do wojska była osobą zdrową, a po odbyciu wyniszczającego szkolenia stała się inwalidką III grupy. Zarzuciła też Komisji brak zastosowania się do wskazań i ocen zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 r. (sygn. II SA/Wa 1138/09) uchylającego wcześniej wydane w tej sprawie orzeczenia lekarskie. Zaskarżonym orzeczeniem Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, na podstawie art. 20 ust. 1-3 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), § 4, § 17 i 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75) oraz § 4 i 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 15, poz. 80) utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Organ uznał, że całość szczegółowo przeanalizowanej dokumentacji medycznej, wyników badań pracownianych i konsultacji specjalistycznych wykonanych podczas odwoławczego procesu orzeczniczego prowadzi do wniosku, że ustalone przez Stołeczną Wojskową Komisję Lekarską rozpoznania są prawidłowe, zgodne ze stanem faktycznym i nie wymagają zmian. Uzasadnienie orzeczenia organu I instancji w sposób wyczerpujący stwierdza podstawy medyczne do orzeczenia inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia, termin jego powstania (tj. po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej) oraz nieprzerwany czas jego trwania – co skutkowało wypłaceniem zaległego świadczenia rentowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.P. zarzucił organom naruszenie art. 6 k.p.a. oraz 7 k.p.a. i art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w zw. z § 13 ust. 1 pkt 4, § 17 ust. 1 i 3, § 21, § 23 i § 24 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. z uwagi na sposób ujęcia przez uprawnionego dowódcę celu skierowania skarżącej do komisji, a w konsekwencji podjęcie postępowania przez komisję i wydanie kwestionowanego orzeczenia w zakresie wykraczającym poza wniosek uprawnionego dowódcy. Ponadto zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 2 Konstytucji RP i art. 15 k.p.a., a także naruszenie art. 8 k.p.a., art. 10 § 1, art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Podniosła, że zaliczano ją do kategorii niezdolności do służby zawodowej poprzez wskazanie na § 68 pkt 2 i § 66 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) zamiast rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 15, poz. 80) i odmiennie zdefiniowano przypisywaną jej jednostkę chorobową w stosunku do jednostek chorobowych wymienionych we wskazanych przepisach załącznika nr 2 do obu rozporządzeń. Zarzuciła także naruszenie art. 153 p.p.s.a. w związku z niezastosowaniem się do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1138/09, w szczególności w zakresie dotyczącym należytego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organowi II instancji zarzuciła zaś naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP, a także przepisów których naruszenie zarzucono orzeczeniu wydanemu w I instancji, w tym zwłaszcza art. 153 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej odrzucenie w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa oraz jej oddalenie w pozostałym zakresie. Odrzucając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji wskazał, że skarga na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] października 2010 r. w zakresie dotyczącym określenia inwalidztwa oraz związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową jest niedopuszczalna, bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Podkreślił, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Odnosząc się zaś do skargi na zaskarżone orzeczenie w zakresie dotyczącym określenia zdolności skarżącej do służby wojskowej, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną. Wskazał, że skarżąca z dniem 8 września 2009 r. została zwolniona ze służby na skutek upływu czasu służby określonego w kontrakcie. W związku z wszczęciem na wniosek skarżącej z dnia 29 października 2009 r. postępowania o ustalenie uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej została ona skierowana przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie do Stołecznej Wojskowej Komisji Lekarskiej, jako organu właściwego, celem wydania stosowanego orzeczenia. Sąd podkreślił, że postępowanie jakie toczyło się wcześniej przed Terenową Wojskową Komisją Lekarską w E. było postępowaniem niezależnym od postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 29 października 2009 r. Sąd wskazał, że zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Stołecznej Wojskowej Komisji Lekarskiej właściwie zostały oparte o rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. gdyż zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. Nr 79, poz. 669) sprawy wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Sprawa skarżącej została wszczęta przed wejściem w życie powołanej ustawy, dlatego też miały do niej zastosowanie dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 5 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Sąd podkreślił, że oba orzeczenia wydane zostały w oparciu o opinię sporządzoną przez Konsultanta Krajowego ds. Obronności Kraju w dziedzinie Psychiatrii, który rozpoznał u skarżącej zaburzenia somatyzacyjne znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne (określone w § 66 pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 mają 2004 r.) oraz osobowość chwiejną emocjonalnie znacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne (określone w § 68 pkt 2 załącznika nr 2 do powyższego rozporządzenia), uzasadniając obszernie w opinii swoje rozpoznanie. Rozpoznane u skarżącej w orzeczeniach komisji lekarskich obu instancji schorzenia, poparte opinią Konsultanta Krajowego ds. Obronności Kraju w dziedzinie Psychiatrii, dawały niewątpliwie podstawę do zaliczenia skarżącej do kategorii N – trwale niezdolna do zawodowej służby wojskowej. W sytuacji bowiem, gdy osobą orzekaną jest żołnierz rezerwy, dla obydwu opisanych wyżej jednostek chorobowych przewidziano jedynie taką kategorię zdolności do służby wojskowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K.P. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonym orzeczeniu oraz poprzedzającym je orzeczeniu Stołecznej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2010 r. ocen prawnych odmiennych od ocen prawnych zamieszczonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt. II SA/Wa 1138/09 dotyczących analogicznych orzeczeń jak wymienione powyżej oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie uzasadnienia dla odstąpienia od wyjaśnienia dlaczego zdaniem Sądu I instancji przepisy k.p.a. nie mając zastosowania w sprawie choćby subsydiarnego, są wykluczane (wyłączone) odrębną regulacją pomieszczoną w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Obrony Narodowej, wydanym na podstawie delegacji z art. 5 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, choć nie odnosiły się one zwłaszcza do spraw regulowanych w przepisach ogólnych k.p.a. albo spraw regulowanych art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. czy art. 107 § 3 k.p.a., a także niewyjaśnienia podstaw prowadzenia postępowania inicjowanego nowym wnioskiem Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie w ramach odrębnego postępowania zainicjowanego jeszcze w 2009 r. wnioskiem Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzucając Sądowi I instancji obrazę art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie ocen prawnych i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1138/09, skarżąca pominęła to, iż zmienił się zasadniczo stan faktyczny prowadzonej sprawy. Nadto skarga kasacyjna nie wykazała na czym konkretnie polegała obraza art. 153 p.p.s.a. Wymieniony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został wydany w postępowaniu wszczętym wnioskiem dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w G. o ustalenie zdolności do dalszej służby wojskowej por. K.P. Uchylając wydane w tym postępowaniu orzeczenia komisji lekarskich Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż w toku postępowania nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy. Wydane następnie orzeczenia Stołecznej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie i Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wydane zostały w postępowaniu wszczętym wnioskiem Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r. o stwierdzenie stanu zdrowia i stopnia inwalidztwa skarżącej, która w dniu 8 września 2009 r. została zwolniona z czynnej służby wojskowej i wystąpiła o uprawnienia do wojskowej renty inwalidzkiej. Wobec istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy zdezaktualizowały się oceny prawne i wytyczne z wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 r. W sprawie nie doszło więc do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Wynikające z tego przepisu związanie dotyczy sprawy tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą, w której wydane wcześniej oceny i wskazania co do dalszego postępowania utraciły aktualność (por. wyroki NSA z 27 czerwca 1990 r., SA/Wr 1237/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 51 i z 3 kwietnia 2008 r., II FSK 100/07, Legalis). Skarga kasacyjna zarzuciła nadto naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wystarczającego uzasadnienia poglądu Sądu I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają pełnego zastosowania, gdyż postępowanie jest regulowane przepisami rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 5 ust. 8 i 9 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku jest trafne i nie wymaga szerszego rozwinięcia. Przepisy regulujące postępowanie wojskowych komisji lekarskich zawarte w przepisach wykonawczych stanowią lex specialis do ogólnych regulacji zawartych w k.p.a. i w myśl ogólnie przyjętej zasady lex specialis derogat legi generali mają pierwszeństwo przed tymi, ogólnymi regulacjami. Należy jednak, przede wszystkim, zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej nie wykazuje, której z norm zawartych w k.p.a. wadliwie nie zastosowano w sprawie oraz jaki to miało wpływ na wynik postępowania. Jeżeli bowiem w toku postępowania dojdzie do naruszenia przepisów regulujących to postępowanie, to oparta na tym fakcie skarga – dla swej skuteczności – musi wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.). Nie budzi też żadnych zastrzeżeń uznanie przez WSA, iż sprawa o ustalenie inwalidztwa skarżącej oraz związku tego inwalidztwa ze służbą wojskową nie należy do drogi sądowoadministracyjnej, co szczegółowo wykazały powołane przez Sąd I instancji orzeczenia. Jest to bowiem sprawa z ubezpieczeń społecznych (por. art. 476 § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 3 k.p.c.) należąca do właściwości sądów powszechnych (art. 1 i 2 § 1 k.p.c.). Zasadne było więc odrzucenie tej części skargi, która dotyczyła tej części zaskarżonych orzeczeń. Zarzuty skargi kasacyjnej są więc nieuzasadnione. Dlatego skarga ta podlega oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a.