II SA/Wa 1097/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant - Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B. W. i małoletniej K. W. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego - matkę M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa 1097/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] stycznia 2005 r. i odmówił przyznania B.W. i małoletniej K. W. reprezentowanej przez matkę M. W. renty rodzinnej po zmarłym ojcu P. W. w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też Prezes ZUS zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dzieci. W trakcie postępowania stwierdzono, że nie uznaje się za szczególną okoliczność tego, że P. W. miał nieuzasadnione przerwy w pracy w okresach od [...] sierpnia 1993 r. do [...] czerwca 1995 r. oraz od [...] listopada 1997 r. do [...] czerwca 2001 r. mimo braku przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia. We wskazanych okresach ojciec dzieci był osobą zdolną do podjęcia pracy, a dołączone przez skarżącą okresy zatrudnienia na podstawie umowy zlecenie nie podlegają zaliczeniu przy ustalaniu prawa do świadczenia, gdyż nie opłacono za nie składek. Łączny okres składkowy i nieskładkowy zmarłego wynosi 16 lat 3 miesiące i 11 dni i jest zbyt krótki do przyznania renty po osobie, która w chwili śmierci miała 43 lata. Sama zaś trudna sytuacja na rynku pracy nie uzasadnia braku opłacana składek, a sama trudna sytuacja rodziny nie może uzasadniać przyznania świadczenia, bo nie ma ono charakteru socjalnego. W ocenie Prezesa ZUS brak jest, więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła zarzut, że zmarły mąż chciał podjąć pracę i gdy tylko była możliwość taką pracę podejmował. Wskazała także na to, że zmarły ojciec dzieci był zawsze chory, a pod koniec swego życia był nawet niezdolny do samodzielnej egzystencji oraz wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten wskazuje, iż w wyjątkowych sytuacjach, które nastąpiły niezależnie od woli strony może ona otrzymać świadczenie w drodze wyjątku. W sytuacji, gdy z roszczeniem występują osoby uprawnione po zmarłym organ przeprowadzając postępowanie w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z roku 2000 Nr 98 poz. 1071 ze zm.) ocenia przesłanki odnoszące się do zmarłego. W przedmiotowej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób nieprawidłowy ocenił przesłanki odnoszące się do zmarłego ojca dzieci - P. W. Jak wynika z akt sprawy zgon ojca dzieci nastąpił w chwili pozostawania w ubezpieczeniu trwającym prawie rok. Od [..] stycznia 2004 do chwili zgonu, pozostając w okresie ubezpieczenia był osobą, jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2004 r., całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Tak, więc organ nie zbadał, że gdyby ojciec dzieci nadal żył spełniłby przesłanki do otrzymania świadczenia w trybie zwykłym. Ma to w sprawie znaczenie, ponieważ w ostatnim dziesięcioleciu przed datą zgonu na wymagane 5 lat zmarły P. W. posiadał okres ubezpieczenia wynoszący 4 lata, 4 miesiące i 12 dni, a więc zabrakło mu krótkiego okresu do tego, aby wypracować świadczenie, które po zmarłym otrzymałyby dzieci w zwykłym trybie. Należy wskazać, że zmarły zamieszkiwał na terenach dotkniętych bezrobociem strukturalnym i przerwy w wykonywaniu zatrudnienia wynikały z bardzo trudnej sytuacji na rynku pracy. Natomiast jak wynika z akt sprawy P. W. był osobą aktywną w poszukiwaniu pracy i gdy tylko mógł podejmował ją, nawet jeśli była to praca o charakterze tymczasowym. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.