II SA/Wa 1099/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. K. przedstawicielki ustawowej córki M. K. oraz małoletnich dzieci: M., K., I., A. i S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił M. K. działającej w imieniu małoletnich dzieci M., M., K., I., A. i S., przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał, że warunki określone w wyżej wskazanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, iż ojciec dzieci na przestrzeni 49 lat życia udowodnił okres składkowy wynoszący 21 lat, 6 miesięcy i 17 dni. Ostatnio udokumentowany okres składkowy przypada na dzień 31 grudnia 2000 r. Od tej daty do dnia zgonu w dniu [...] lipca 2006 r., czyli przez okres ponad 5 lat, nie został udokumentowany żaden okres ubezpieczenia potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W ocenie organu w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, ponieważ w wymienionym okresie ojciec dzieci nie miał orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i nie istniały obiektywne przeszkody do kontynuowania ubezpieczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] maja 2007 r., podtrzymując wcześniejsze argumenty i wskazując, że brał pod uwagę trudne warunki materialne M. K., jednakże nie stanowią one wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Organ podkreślił, że całkowita niezdolność do pracy T. K. została orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS dopiero na dzień zgonu, to jest na dzień [...] lipca 2006 r. Wynika z tego, że przez okres 5 lat i 6 miesięcy ubezpieczony nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, co spowodowało brak uprawnień do renty w trybie zwykłym. Na tę decyzję M. K., działająca w imieniu i na rzecz małoletnich M., M., K., I., A. i S., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podkreślając swoją bardzo trudną sytuację materialną i życiową, jak również okoliczność, że jej mąż był chory i to doprowadziło do przedwczesnej śmierci. Wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1544/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na wskazaną wyżej decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez M. K., sprawę rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 306/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż stan faktyczny sprawy nie został należycie ustalony. Podniósł, iż poddawany badaniu okres braku zatrudnienia T. K. zawiera się w dacie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia [...] lipca 2006 r. (data zgonu). Jak wynika z akt sprawy był to okres zróżnicowany, jednak zarówno organ jak i Sąd pierwszej instancji nie poddały szerszej analizie tego zjawiska. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. K. podała, że choroba T. K. uniemożliwiała mu podjęcie zatrudnienia. Kwestię tę należało wyjaśnić i zobowiązać skarżącą do przedłożenia dokumentacji medycznej, zwłaszcza w sytuacji, gdy w sprawie było prowadzone postępowanie co do przyczyn zgonu T. K. Zebrany zaś w ten sposób materiał dowodowy powinien być poddany analizie i ocenie. Występujący w tej sprawie wyżej opisany brak powoduje, że zarówno ocena organu administracji jaki i Sądu nie jest pełna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając sprawę zgodnie z powyższą zasadą należy stwierdzić, iż skarga jest uzasadniona. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r., w sytuacji gdy przedmiotem postępowania jest kwestia zbadania, czy w sprawie występują szczególne okoliczności, o których mowa w art. 82 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, kwestią zasadniczą dla oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia jest pełne i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zaskarżona decyzja całkowicie pomija istotne dla sprawy aspekty. Przede wszystkim organ nie wyjaśnił istotnych z punktu widzenia wystąpienia w sprawie przesłanki szczególnych okoliczności, kwestii związanych z przebiegiem choroby T. K. jak również możliwości jego zatrudnienia w czasie choroby czy też pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Powyższe wymagało wyjaśnienia przez organ oraz odniesienia się do tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji. Wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego materiału dowodowego, bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji nieodniesienie się do nich w uzasadnieniu decyzji stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie, po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego, organ rozważy wszelkie jej aspekty, które zostały podniesione w uzasadnieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego i wskazane w uzasadnieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.