II SA/Wa 11/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Stanisław Marek Pietras Protokolant asystent sędziego Małgorzata Kędzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi Z. w L. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia oddala skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3, art. 28 i art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie utworzenia własnego funduszu stypendialnego Politechniki [...] oraz Regulaminu Własnego Funduszu Stypendialnego Politechniki [...]. W uzasadnieniu podano, iż kwestionowane przez Związek [...] w Politechnice [...] akty nie naruszają prawa. Analiza tych aktów wskazuje, że stypendia naukowe mają na celu rozwój Politechniki [...] poprzez stymulację rozwoju naukowego pracowników, doktorantów oraz studentów uczelni. Komisja konkursowa wyłoni najzdolniejszych pracowników prowadzących badania stanowiące podstawę do ubiegania się o uzyskanie tytułu naukowego, stopnia doktora habilitowanego, stopnia doktora oraz studentów do uzyskania tytułu zawodowego magistra. Skierowanie stypendiów wyłącznie do pracowników, dla których Politechnika [...] jest jedynym miejscem pracy ma służyć stworzeniu warunków materialnych do podejmowania pracochłonnych i czasochłonnych badań naukowych, jakimi są nauki techniczne. W tych przypadkach, określenie górnej granicy wieku osób, nie stanowi dyskryminacji w rozumieniu przepisów kodeksu pracy, bowiem stymuluje rozwój naukowy młodej kadry. Podobnie, jak w przypadku stypendiów przyznawanych np. przez Fundację [...], o stypendia krajowe dla młodych uczonych mogą ubiegać się młode osoby, które nic przekroczyły wieku 30 lat w roku składania wniosku, ponieważ stypendia te stanowią dowód uznania dla dotychczasowych osiągnięć naukowych, są zachętą do dalszego rozwoju naukowego i umożliwiają pełne poświęcenie się pracy badawczej. Ponadto, zgodnie z art. 183b § 2. pkt 4 Kodeksu pracy, zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie naruszają działania, proporcjonalne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji pracownika, polegające na: stosowaniu kryterium stażu pracy przy ustalaniu warunków zatrudniania i zwalniania pracowników, zasad wynagradzania i awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, co uzasadnia odmienne traktowanie pracowników ze względu na wiek. Określeniem "młody naukowiec" – oznaczającym osobę, zajmującą się działalnością naukową, która nie ukończyła 35 roku życia, posługuje się ustawodawca w ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Związek [...] na Politechnice [...] zarzucił powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 112 kp. i art. 183a kp. w związku z art. 36 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez: – uznanie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, iż zarządzenie nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie utworzenia własnego funduszu stypendialnego Politechniki [...] oraz Regulamin Własnego Funduszu Stypendialnego Politechniki [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nie są sprzeczne z zasadą równego traktowania w zatrudnieniu i w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. aktów. – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wszechstronnego rozważenia podniesionych we wniosku o ponowne rozstrzygniecie sprawy zarzutów, a także art. 11 k.p.a. poprzez wyjaśnienie przesłanek, jakimi organ kierował się utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję i twierdząc, że kwestionowane Zarządzenie Rektora P[...] i Regulamin Własnego Funduszu Stypendialnego P[...] są zgodne z obowiązującym prawem. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organ nie odniósł się do zarzutów sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżona decyzja stanowi powtórzenie poprzedniej decyzji, co świadczy o braku chociażby próby wszechstronnego zbadania sprawy. Takie podejście organu pozostaje w sprzeczności z art. 7 k.p.a. i z art. 8 k.p.a., które nakazują organom działać z uwzględnieniem interesu społeczny i słusznego interesu obywateli oraz prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz ich świadomość prawną. Ponadto, w zaskarżanej decyzji organ zaniechał poinformowania strony o zasadności przesłanek, którymi się kierował stwierdzając zgodność z prawem kwestionowanych aktów. W związku z powyższym Związek [...] ponownie przedstawił argumentację przemawiającą za stwierdzeniem sprzeczności z prawem kwestionowanych aktów. Wskazał, iż w Regulaminie Własnego Funduszu Stypendialnego Politechniki [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wprowadzono dwa sprzeczne z zasadą równego traktowania w zatrudnieniu kryteria, których spełnienie umożliwia pracownikom Politechniki [...] ubieganie się o stypendium naukowe: 1/ Politechnika [...] jest jedynym miejscem pracy; 2/ górna granica wieku (§ 2 pkt 1) – 45 lat, (§ 2 pkt 2) – 35 lat, (§ 2 pkt 3) – 27 lat). Powyższe kryteria w sposób oczywisty naruszają zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, o której mowa w art. 112 kp. oraz w art. 183a § 1 kp. Naruszenie tej zasady jest różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, którego skutkiem jest w szczególności niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą. W związku z powyższym Zarządzenie nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia 31 marca 2008 r. oraz Regulamin Własnego Funduszu Stypendialnego Politechniki [...] z dnia [...] lipca 2009 r. są niezgodne z przepisami art. 36 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, sądy administracyjne oceniają zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpatrując sprawę wedle wskazanych podstaw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogłoby stanowić podstawę do jej uchylenia. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny jest zasadność podjętego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Zarządzenia Rektora Politechniki [...] z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie utworzenia własnego funduszu stypendialnego Politechniki [...] oraz Regulaminu Własnego Funduszu Stypendialnego Politechniki [...]. Ponieważ odmowa dotyczyła postępowania inicjowanego wnioskiem, to w kontekście zapadłego rozstrzygnięcia istotne znaczenie ma powołany przez organ art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), który to przepis określa kiedy ten tryb nieważnościowy może być zastosowany. Stanowi on, że Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego stwierdza nieważność uchwały lub organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora uczelni, z wyłączeniem decyzji administracyjnej, w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z przepisami prawa lub statutem uczelni. Związek [...] w Politechnice [...] błędnie sądzi, że w trybie wniosku może zainicjować postępowanie stwierdzające nieważność aktów wymienionych w tym przepisie. Przepis art. 36 ust. 1 daje bowiem taką możliwość jedynie organowi i dotyczy tych rozstrzygnięć, które zostały wymienione w tym przepisie. Kwestionowane przez Związek [...] na Politechnice [...] Zarządzenia Rektora Politechniki [...] oraz Regulaminu Własnego Funduszu Stypendialnego Politechniki [...] nie są decyzjami administracyjnymi wydanymi na zasadach i w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Słusznie zatem wniosek Związku [...] został rozpatrzony na podstawie k.p.a., a z uwagi na to, że objęte nim Zarządzenie nie ma charakteru decyzji administracyjnej, lecz decyzji o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, zasadnym było podjęcie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Przy tego rodzaju decyzji zbytecznym były rozważania merytoryczne dotyczące wykazywania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowości Zarządzenia Rektora Politechniki [...]. W uzasadnieniu należało skupić większą uwagę na kwestii formalnej, czyli podstaw odmowy wszczęcia postępowania. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż Minister Edukacji Narodowej nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania i dlatego skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.