II SA/Wa 1101/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2007 r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę J. Ch. pismem z 24 listopada 2000 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w S. o wyrażenie zgody na zwrot kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Dyrektor tegoż Oddziału decyzją z [...] listopada 2000 r. nr [...] orzekł, że żołnierzowi świadczenie to nie przysługuje, gdyż decyzją z [...] sierpnia 2000 r. została mu przydzielona osobna kwatera stała, którą przyjął 1 września 2000 r. Wprawdzie J. Ch. 15 września 2000 r. kwaterę tę przekazał do dyspozycji OT WAM w S., jednakże skoro organ kwaterę przydzielił, to została wyeliminowana jedna z przesłanek z art. 49 ust. 1 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zgodnie z tym przepisem świadczenie finansowe, umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przysługuje tylko wówczas gdy organ nie może przydzielić żołnierzowi zawodowemu odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną. Decyzję tę utrzymał w mocy Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...], podzielając stanowisko organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 marca 2002 r. sygn. akt SA/Sz 379/2001 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w S. z [...] stycznia 2001 r. wskazując w uzasadnieniu, że organy obu instancji rozpatrując wniosek skarżącego z dnia 15 września 2000 r. o przydzielenie kwatery oraz o wypłatę świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu, z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a., nie wyjaśniły i jednoznacznie nie ustaliły, czy skarżący domagał się wypłaty świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie najmu lokalu do czasu przydziału kolejnej kwatery, czy też do czasu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Nadto Sąd wskazał, że w sytuacji żołnierza zawodowego, który zrezygnował z przysługującej osobnej kwatery stałej i wybrał wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery, jego prawo do kwatery zostaje zaspokojone po wypłaceniu ekwiwalentu, zatem do czasu realizacji prawa do kwatery w formie wypłaty ekwiwalentu przysługuje mu świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu, po spełnieniu warunków określonych w art. 49 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Rozpatrując ponownie wniosek J. Ch., Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w S., decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], odmówił wypłaty wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podał, iż J. Ch. nie posiadał zgody dowódcy na dojeżdżanie z miejsca zamieszkania w miejscowości G. do miejsca pełnienia służby w miejscowości S. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w S. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt SA/Sz 1785/03 oddalił skargę J. Ch. na ww. decyzję. Wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sądu Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 604/05 i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ponownie rozpatrując sprawę, wyrokiem z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 500/06 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w S. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora WAM Oddział Terenowy w S. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wymienione decyzje zapadły z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w sprawie ponownie orzekał organ I instancji, pomimo, iż w obrocie prawnym pozostawała jego poprzednia decyzja z dnia [...] listopada 2000 r. Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu II instancji jest rozpatrzenie odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2000 r. z uwzględnieniem wskazówek zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. oraz 15 marca 2006 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a ponadto art. 1 pkt 36, art. 19 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. Ch. od decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy S. z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w sprawie świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego – uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż z dniem 1 lipca 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116 poz. 1203 z późn. zm.). W świetle art. 18 ust. 5 powołanej ustawy, organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kpa, w stosunku do decyzji wydanych przez dyrektorów oddziałów terenowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, jest Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zgodnie z art. 1 pkt 36 ustawy zmieniającej, uchylono przepis art. 49 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, będący podstawą do przyznawania świadczenia na pokrycie kosztów najmu. Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej, do spraw wszczętych do dnia jej wejścia w życie lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami lub umowami, poza określonymi wyjątkami niebędącymi przedmiotem tej sprawy, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Decyzja Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w S. z dnia [..] listopada 2000 r., będąca przedmiotem odwołania, nie jest decyzją ostateczną. W tej sytuacji, rozpatrując odwołanie od tej decyzji, organ ma obowiązek orzekania zgodnie ze znowelizowanymi przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wskutek uchylenia art. 49 powołanej ustawy, obowiązujące przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują już możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia. Wyjątek od tej zasady określa art. 17a ustawy nowelizującej, zgodnie z którym można wydać decyzję przyznającą to świadczenie żołnierzowi korzystającemu z niego w dniu 30 czerwca 2004 r. Sytuacja taka w omawianej sprawie nie zachodzi. Wobec braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku J. Ch. o przyznanie wnioskowanego świadczenia, postępowanie administracyjne w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. W tej sytuacji organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji, pomimo ocen prawnych wyrażonych w przytoczonych wyżej wyrokach sądów administracyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, J. Ch. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się do zaleceń zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. sygn. akt SA/Sz 379/2001 i 15 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 604/05 a także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 500/06. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami. Skarga analizowana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w sprawie przyznania J. Ch. świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego wszczęte zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.). Podstawę rozstrzygania w tym przedmiocie stanowił art. 49 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Ten stan prawny obowiązywał w chwili wydania przez Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] jak i w chwili wydawania przez organy zakwestionowanych przez skarżącą decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...], decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w S. z dnia [...] czerwca 2003 nr [...] i decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w S. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], następnie uchylonych wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. (decyzja z dnia [...] stycznia 2001 r.) oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 września 2006 r. (decyzje z dnia [...] czerwca i [...] sierpnia 2003 r.). Mając na uwadze, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organ oraz sąd, wskazać należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd Sądu stanie się nieaktualny (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29.07.1999 r., nr IV SA 1177/97, LEX nr 47301). W ocenie Sądu sytuacja taka nastąpiła w niniejszej sprawie. Zmiana przepisów w tym zakresie nastąpiła w wyniku wejścia w życie - w dniu 1 lipca 2004 r. - ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 16, poz. 1203), którą w art. 1 pkt 34 uchylono przepis art. 49 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.). Zgodnie z art. 19 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami lub umowami, stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyjątkiem postępowań egzekucyjnych i z zastrzeżeniem ust. 2-5. Sprawa z wniosku J. Ch. o przyznanie świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego nie została zakończona decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Sprawa ta nie należy również do żadnej ze spraw wymienionych w ust. 2-5 art. 19. Nie zachodzą również okoliczności wymienione w art. 17 a ustawy nowelizującej, zgodnie z którym można wydać decyzję przyznającą wnioskowane świadczenie żołnierzowi korzystającemu z niego w dniu 30 czerwca 2004 r. Z tego też względu Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie, z wyjątkami określonymi w jej art. 30 pkt 1 i 2, z dniem 1 lipca 2004 r. Obowiązujące od 1 lipca 2004 r. przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują możliwości orzekania w sprawie świadczeń finansowych na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W świetle powyższego organ odwoławczy – obowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa – nie dysponując materialnoprawną podstawą do wydania decyzji w sprawie świadczeń finansowych na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego – prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Prezes WAM prawidłowo zastosował bowiem art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W toku postępowania nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.