II SA/Wa 1106/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-16
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Andrzej Wieczorek, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skazanie żołnierza zawodowego prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, nawet jeśli organ nie wykazał konkretnych okoliczności przemawiających za fakultatywnym zwolnieniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skazanie żołnierza zawodowego prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności stanowi wystarczającą podstawę do wszczęcia procedury zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, zgodnie z art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny. Choć przepis ten ma charakter uznaniowy, organ ma obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i zebrać materiał dowodowy, a dobro służby ma prymat nad dobrem jednostki. W analizowanej sprawie organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła żołnierza zawodowego, st. szer. D. C., który został skazany prawomocnym wyrokiem na karę 5 miesięcy ograniczenia wolności za wprawienie się w stan nietrzeźwości podczas pełnienia służby dyżurnej. Dowódca jednostki wojskowej wystąpił z wnioskiem o zwolnienie żołnierza ze służby. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organy wojskowe (organ I instancji i Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych jako organ II instancji) orzekły o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym przekroczenie granic uznania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant referent Marta Stec, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy oddala skargę
Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej organ II instancji) rozkazem personalnym z dnia z dnia [...] maja 2024 roku nr [...] zmienił w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz utrzymał w mocy w pozostałym zakresie rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. Dowódcy Brygady [...] (dalej organ I instancji) w sprawie zwolnienia st. szer. D. C. (dalej skarżący) z zawodowej służby wojskowej.
Ustalono, że skarżący pełni zawodową służbę wojskową od dnia [...] czerwca 2023 roku na stanowisku służbowym [...] w [...] w [...].
Skarżący będąc wyznaczonym Rozkazem Dziennym Dowódcy [...] kompanii ochrony [...] w [...] Nr [...] z dnia [...].08.2023 r. do pełnienia służby dyżurnego pododdziału wprawił się w stan nietrzeźwości odpowiadający zawartości 0,36 mg/dm3 alkoholu etylowego w wydychanym powietrzu. Ww. został skazany za ten czyn prawomocnym wyrokiem (wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] z dnia[...] listopada 2023 r. Sygn. akt:[...], który uprawomocnił się z dniem 11 listopada 2023 r.) na karę 5 miesięcy ograniczenia wolności.
Dowódca [...] w [...], działając w myśl § 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 433 dalej rozporządzenie sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych) w związku z art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 z późn. zm. dalej ustawa o obronie Ojczyzny) , wystąpił w dniu [...] grudnia 2023 r. (data rejestracji w kancelarii Dowództwa Brygady [...] , pismo nr wchodzący [...], znak sprawy:[...]) do Dowódcy Brygady [...], jako właściwego organu, z wnioskiem o zwolnienie st. Skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności.
Dowódca Brygady [...] uznając wniosek Dowódcy za zasadny, działając w myśl art. 61 § 4 w związku z art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. dalej k.p.a), przesłał do skarżącego, na adres zamieszkania wskazany w teczce akt personalnych żołnierza, zawiadomienie (pismo nr wychodzący [...] z dnia [...] grudnia 2023 r.) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w którym żołnierz został pouczony o przysługującym mu prawie do czynnego udziału w toku postępowania administracyjnego, wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, czy też zgłoszenia żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania przedmiotowego zawiadomienia. W dniu 28 grudnia 2023 r. do Dowództwa Brygady [...] wpłynęło podwójnie awizowane (w dniu 08.12.2023 r. oraz 18.12.2023 r.) przedmiotowe zawiadomienie. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
Wskazano, że okolicznością niepodważalną jest skazanie skarżącego prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności. Podniesiono, że ustawodawca art. 228 ustawy o obronie Ojczyzny nadał temu przepisowi charakter uznaniowy, pozostawiając decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej ocenie właściwego organu wojskowego. Organ I instancji podniósł, że rozważał słuszny interes strony i interes społeczny. W jego ocenie interes społeczny to interes służby, tożsamy z potrzebami Sił Zbrojnych, który przeważa nad słusznym interesem żołnierza. Wskazał, że Interes służby przejawia się w tym, aby żołnierz pełniący służbę wojskową dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej cechował się zdyscyplinowaniem, lojalności i poświęcenia. Żołnierz musi posiadać właściwe podejście do wymogów zawodowej służby wojskowej oraz legitymować się predyspozycjami psychofizycznymi oraz nieposzlakowaną opinią. Zdanie organu I instancji wprawienie się w stan nietrzeźwości przez żołnierza nie licuje z dobrym wizerunkiem służby wojskowej, a co za tym idzie z ogólnym wizerunkiem Sił Zbrojnych i ich potrzebami. Powyższa sytuacja wpływa demoralizująco na pozostałych żołnierzy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku całej formacji w odbiorze społecznym, co przekłada się wprost na utratę zaufania do Sił Zbrojnych. Podniósł, że trwająca profesjonalizacja Sił Zbrojnych RP wymaga podniesienia poziomu jakościowego armii oraz odpowiednich kwalifikacji i predyspozycji żołnierzy zawodowych. W interesie Sił Zbrojnych i dla dobra Ojczyzny jest to, aby służbę wojskową pełnili żołnierze wykazujący poważny i zaangażowany stosunek do wykonywanych zadań na zajmowanych stanowiskach służbowych, rzetelni, w pełni dyspozycyjni, profesjonalni i cechujący się zdyscyplinowaniem, lojalnością i poświęceniem. Zdaniem organu I instancji pozostawienie w zawodowej służbie wojskowej skarżącego, skazanego za wprawienie się w stan nietrzeźwości będąc wyznaczonym Rozkazem Dziennym do pełnienia służby, negatywnie wpływałoby na morale, dyscyplinę pozostałych żołnierzy jak również mogłoby dawać ciche przyzwolenie na tolerowanie takich występków przez innych żołnierzy, co miało by duży wpływ na jakość wykonywanych obowiązków służbowych oraz poziom realizacji zadań, a za tym idzie na ogólny wizerunek Sił Zbrojnych. W związku z powyższym, organ I instancji orzekł jak w sentencji.
Skarżący w terminie wniósł odwołanie od rozkazu personalnego Organu I instancji. Wnosił o uwzględnienie odwołania względem tej decyzji bowiem za swoje przestępstwo, którego bardzo żałuje został już ukarany. Leczył się w zamkniętym ośrodku uzależnień i od tego czasu jest w abstynencji. Leczenie kontynuuje w systemie otwartym, ma spotkania z terapeutą i spotyka się z grupami wsparcia. Stwierdził, że wielu zdarzeń nie zmieni, ale mam wpływ, na te które nastąpią i obiecuje, że będzie robił wszystko, aby być dobrym żołnierzem.
Organ II instancji zaskarżonym rozkazem uchylił rozkaz Dowódcy Brygady [...] w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy, ustalając termin na dzień [...] czerwca 2024 r. W pozostałym zakresie Rozkaz personalny Nr [...] został utrzymany w mocy. Organ II instancji stwierdził, że odwołanie w aktualnym stanie prawnym nie mogło zostać uwzględnione. W jego ocenie zwolnienie z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy wskutek skazania żołnierza prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa.
Podkreślił, że w pełni podziela wyrażony przez organ I instancji pogląd, iż zawodowa służba wojskowa wymaga od żołnierza dyspozycyjności, odpowiedzialności, a także zaangażowania, które nie powinno budzić zastrzeżeń. W ocenie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, kształtowanie polityki kadrowej w Siłach Zbrojnych dąży do tego, by zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o najwyższych kwalifikacjach, zaś powierzone im zadania wykonywali rzetelnie i profesjonalnie. W jego ocenie skarżący nie daje rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji dyscyplinarnej zgromadzonej w ewidencji wojskowej za okresy pełnienia przez stronę czynnej służby wojskowej, stwierdził, iż w momencie popełnienia przez stronę czynu zabronionego strona posiadała jedynie dwumiesięczny staż zawodowej służby wojskowej. Przez tak krótki okres czasu nie sposób stwierdzić posiadania przez stronę cech charakteru takich jak zdyscyplinowanie, lojalność czy poświęcenie oraz czy popełniony czyn rzeczywiście miał charakter incydentalny, zwłaszcza wobec toczącego się kolejnego postępowania karnego. Wskazał, że ze względu na to, że skarżący pełnił zasadniczą służbę wojskową w latach 1999-2005 w ewidencji wojskowej brak jest jakiejkolwiek dokumentacji dyscyplinarnej za ten okres. Uznał, że zgromadzony przez Dowódcę Brygady [...] materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, a przedmiotowemu rozkazowi personalnemu zarzutu dowolności przypisać nie można. Jego zdaniem Organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając:
obrazę prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez naruszenie granic uznania administracyjnego, polegające na uznaniu przez organ II instancji w podjętej decyzji w stosunku do skarżącego, że "skazanie żołnierza prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Warunkiem koniecznym jaki właściwy organ musi zweryfikować, jest istnienie prawomocnego wyroku sądu", bez wykazania faktycznych okoliczności przemawiających za fakultatywnym zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej,
b) przepisu § 22 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych poprzez pominięcie w prowadzonej ocenie stanu faktycznego sprawy opinii przełożonych skarżącego w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej,
obrazę prawa procesowego, a mianowicie:
a) przepisów art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności braku wymaganej aktywności organów wojskowych w sprawie, co skutkowało oparciem podjętej decyzji wyłącznie o wyrok skazujący stronę w postępowaniu karnym oraz nie wyjaśnieniu podjętej Decyzji w kontekście interesu społecznego, jaki przemawiał przeciwko załatwieniu sprawy zgodnie z interesem strony, w tym pominięciu ustalenia takich okoliczności jak dotychczasowe oceny uzyskiwane ze szkolenia, zaangażowanie i dyspozycyjność skarżącego oraz innych okoliczności obrazujących jego dotychczasowy przebieg zawodowej służby wojskowej;
b) przepisów art. 15 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a poprzez zaaprobowanie w decyzji odwoławczej zaniechania przez organ I instancji nienależytego uzasadnienia Rozkazu personalnego, tj. nie wyjaśnienia faktycznych powodów zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej wszczętego wskutek skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności, co uniemożliwiało realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwiało dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonej Decyzji pod kątem jej zasadności;
c) art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie niewyjaśnieniu przez organ odwoławczy zasadności przesłanek, którymi organ I instancji kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym pominięciu decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim jest należyte uzasadnienie przyczyn wydania fakultatywnej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w związku ze skazaniem prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności,
a w konsekwencji wydaniu przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta.
Podniósł, że zgodnie z treścią art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę ograniczenia wolności. Podkreślił fakultatywność w zastosowaniu przepisu w konkretnych przypadkach indywidualnych, w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznał, że nie oznacza to, że mamy w tych przypadkach do czynienia z dowolnością działania organu, gdyż za każdym razem powinien on należycie umotywować zasadność podjętego rozstrzygnięcia, bazując przy tym na zgromadzonym materiale dowodowym oraz ustalonych na jego podstawie okolicznościach faktycznych w indywidualnej sprawie. Wskazał, że organ podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego winien rozważyć wszelkie okoliczności sprawy przemawiające za pozostawieniem żołnierza w zawodowej służbie wojskowej lub też jego zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, a stosowną argumentację zawrzeć w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wskazał, że organ II instancji uzasadniając podjętą decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji błędnie ocenił przesłankę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, zrównując ją opacznie z przesłankami obligatoryjnego zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej. Przywołane w uzasadnieniu stwierdzenia, że "skazanie żołnierza prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest błędne. Warunkiem koniecznym jaki właściwy organ musi zweryfikować, jest istnienie prawomocnego wyroku sądu" lub "do zastosowania art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny niezbędne jest wskazanie, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności oraz, że wniosek o którym mowa w § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, został sporządzony przez właściwy organ. (...) Powyższe wyczerpuje przesłankę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w trybie, o którym mowa w art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyny". Zacytowane twierdzenia zawarte w uzasadnieniu organu II instancji jego zdaniem wypaczają rzeczywisty cel przywołanej regulacji prawnej uregulowanej w art. 228 pragmatyki służbowej żołnierzy zawodowych i takie pojmowanie istoty fakultatywnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej skutkowało - wraz z poczynionymi błędami proceduralnymi - rażącym naruszeniem przepisów prawa przez organy wojskowe orzekające w niniejszej sprawie.
Uznał, że wyartykułowane wyżej stwierdzenia organu II instancji w rzeczywistości nie stanowią podstawy zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, lecz w świetle obecnie obowiązujących przepisów prawa stanowią podstawę do wszczęcia w konkretnej sprawie indywidualnej postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jeżeli z okoliczności faktycznych danej sprawy wynika, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej może być zasadne. W przypadku braku takich przesłanek organ zwalniający odrzuca wniosek złożony przez dowódcę jednostki wojskowej w ramach wewnętrznych stosunków służbowych.
Uznał, że w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji nie poczynił pominiętych ustaleń w ramach konwalidacji rozstrzygnięcia organu I instancji dotyczących czynności określonych w rozporządzeniu w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, które w świetle § 22 wyżej wymienionego aktu wykonawczego wskazują na konieczność przesłania (przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnia zawodową służbę wojskową) do organu zwalniającego wniosku w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, dokumentów stanowiących podstawę zwolnienia wraz z opiniami przełożonych w sprawie, które powinny być również przedmiotem wnikliwej oceny organu prowadzącego postępowanie, a co organy rozpatrujące sprawę skarżącego w swoich rozstrzygnięciach przemilczały. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów wystąpienie dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o którym mowa w § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej nie jest jednoznaczne z popieraniem wystosowanego wniosku, lecz uczynieniem zadość obowiązkowi nałożonemu na niego przez wymieniony wyżej akt wykonawczy. Taka konstrukcja prawna postępowania organów wojskowych w sprawach zwolnienia fakultatywnego z zawodowej służby wojskowej sprawia, że do podjęcia decyzji niezbędną są oświadczenia przełożonych żołnierza jasno deklarujące poparcie lub jego brak w przedmiotowej sprawie. Z treści rozstrzygnięć organu I i II instancji nie wynika, żeby takie ustalenia w sprawie zostały poczynione, co świadczy o przekroczeniu granic uznania administracyjnego oraz naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
Uznał, że w zaskarżonej Decyzji odwoławczej, pomimo deklarowanego przeprowadzenia przez organ II instancji postępowania odwoławczego, nie zbadano wszystkich okoliczności sprawy w świetle obowiązujących przepisów prawa i nie zbadano, czy rzeczywiście zwolnienie z zawodowej służby wojskowej było w realiach tej sprawy dopuszczalne, czy właściwie rozpatrzono wniosek dowódcy jednostki, w której skarżący pełni zawodową służbę wojskową w granicach tzw. uznania administracyjnego oraz czy dostatecznie uzasadniono podjęte rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami, tak aby nie można było organowi zarzucić dowolności. "Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych w art. 7 k.p.a. dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela."
Jego zdaniem organ II instancji rozstrzygając w niniejszej sprawie, wobec nieuwzględnienia przywołanych wyżej okoliczności, w tym również obowiązujących przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, rażąco naruszył nie tylko wskazane wyżej przepisy prawa, ale również zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wynikającą z art. 8 k.p.a. Nie może być bowiem mowy o realizacji powyższych zasad, jeżeli organ administracji pomija konieczne dla prawidłowej oceny okoliczności związane ze sprawą, ponieważ decyzja taka staje się niezrozumiałą i nie do przyjęcia dla strony postępowania, jako krzywdząca i niezgodna z przepisami prawa. Zauważyć trzeba, że sporządzanie uzasadnienia w przedmiocie rozpatrywanej sprawy indywidualnej jest silnie powiązane z realizacją zasad ogólnych postępowania administracyjnego.
Skarżący uznał, że w niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, gdyż nie rozpoznał w całokształcie merytorycznie sprawy i wadliwie zaaprobował Decyzję wydaną w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej Decyzji nie przedstawił również ustaleń stanu faktycznego, ani nie dokonał ich oceny pod kątem zastosowanych norm prawnych, zaś zarzuty i wyjaśnienia strony zmarginalizował.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął argumentację.
W związku z powyższym wnosił o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej Decyzji organów I i II instancji, jako naruszających prawo materiale i przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,
2. zasądzenie od Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Ponadto wnosił o wyznaczenie rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przedmiotem skargi jest rozkaz personalny organu II instancji z dnia [...] maja 2024 r. zmieniający w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz utrzymujący w mocy w pozostałym zakresie rozkaz personalny nr [...] organu I instancji w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z dnia 2 grudnia 2022 r., Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz.935 t.j. z dnia 26 czerwca 2024 dalej P.p.s.a.)
Sąd przyjmuje jako własny stan faktyczny sprawy szczegółowo przedstawiony wyżej.
Przechodząc do oceny sprawy co do meritum Sąd stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany zgodnie z prawem, a podniesione zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności lub karę aresztu wojskowego z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Użyty w tym przepisie zwrot "można" świadczy o uznaniowym charakterze decyzji wydanej w omawianym przedmiocie. Granice uznania administracyjnego wyznacza przede wszystkim treść przepisów prawnych, a także istota i cel stosowania danej instytucji w sprawie indywidualnej. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2023, sygn. akt II OSK 2887/21, publ.: http:orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc decyzja podejmowana na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny ma charakter fakultatywny, zatem nie może ona być dowolna. Organ administracji ma bowiem obowiązek w sposób szczególny dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organy obu instancji z poszanowaniem zasad wynikających z k.p.a., a organy administracji wojskowej wyczerpująco w uzasadnieniach swych decyzji przedstawiły motywy rozstrzygnięć, odniosły się do zarzutów strony i podały, dlaczego wnioskom dowodowym przez nią składanym odmówiły uwzględnienia.
Podstawą postępowania był prawomocny wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. (sygn. akt [...]) skazujący skarżącego na karę pięciu miesięcy ograniczenia wolności za popełnienie przestępstwa z art. 357 § 1 kodeksu karnego. Tutejszy Sąd stwierdza, że czyn skarżącego, uznane za wypełniające przesłanki określone w art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny, za które został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej, nie budzą wątpliwości. W realiach tej sprawy wyjaśnić przede wszystkim należy, iż zgodnie z art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności lub karę aresztu wojskowego z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Niewątpliwie decyzja podejmowana na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny ma charakter fakultatywny, zatem nie może ona być dowolna. Organ administracji ma bowiem obowiązek w sposób szczególny dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W ocenie Sądu organ zasadnie twierdzi, że jedynym szczególnym kryterium, poza ogólnymi zasadami uznaniowości, które ustawa o obronie Ojczyzny przewiduje, w realiach niniejszej sprawy jest dobro służby, które ma prymat nad dobrem jednostki (strony). Żadne względy natury osobistej żołnierza nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, w razie skazania żołnierza prawomocnym wyrokiem na karę ograniczenia wolności, dowódca jednostki wojskowej sporządza wniosek o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej i składa ten wniosek do organu zwalniającego. Zdaniem Sądu organ zarówno wykazał istnienie prawomocnego wyroku skazującego nakazującego wszczęcie procedury jak i szczegółowo opisał przesłanki przemawiające za koniecznością zwolnienia ze służby.
Sąd podziela wyrażony przez organy pogląd, iż zawodowa służba wojskowa wymaga od żołnierza dyspozycyjności, odpowiedzialności, a także zaangażowania, które nie powinno budzić zastrzeżeń. Organy, kształtując politykę kadrową w Siłach Zbrojnych powinny dążyć do tego, by zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o najwyższych kwalifikacjach, zaś powierzone im zadania wykonywali rzetelnie i profesjonalnie. W tej sytuacji zasadne jest twierdzenie, ze skarżący nie daje rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej. Uznał, że zgromadzony przez Dowódcę Brygady [...] materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, a przedmiotowemu rozkazowi personalnemu zarzutu dowolności przypisać nie można. Jego zdaniem Organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie.
Sąd nie podziela zarzutów dotyczących nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
W odniesieniu do wniosku pełnomocnika strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji dyscyplinarnej zgromadzonej w ewidencji wojskowej za okresy pełnienia przez stronę czynnej służby wojskowej, zasadnie stwierdzono, iż w momencie popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego skarżący posiadała jedynie dwumiesięczny staż zawodowej służby wojskowej. Przez tak krótki okres czasu nie sposób stwierdzić posiadania przez stronę cech charakteru takich jak zdyscyplinowanie, lojalność czy poświęcenie oraz czy popełniony czyn rzeczywiście miał charakter incydentalny, zwłaszcza wobec toczącego się kolejnego postępowania karnego. Nadto skarżący pełnił zasadniczą służbę wojskową w latach 1999-2005 a w ewidencji wojskowej brak jest jakiejkolwiek dokumentacji dyscyplinarnej za ten okres.
W tym stanie rzezy zarzut ten jest niezasadny.
W ocenie Sądu z oceną organów obu instancji należy się zgodzić. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywne określoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowi przepis art. 77 § 1 k.p.a., który nakazuje organom w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak stanowi art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, na co zwróciły uwagę organy w niniejszej sprawie, że powszechnie dostępne dane pochodzące z portali internetowych, są środkami, które mogą i przyczyniać się do wyjaśnienia sprawy w rozumieniu przywołanego przepisu (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1285/20, publ.j.w.).
Rozważając zasadność odmówienia dopuszczenia wniosków dowodowych składanych przez stronę w toku postępowania wskazać należy, iż zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Na tle tego przepisu w judykaturze wskazuje się, że stronie nie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o przeprowadzenie określonego dowodu. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1768/19, publ.j.w.). Innymi słowy uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt 1214/17, publ.j.w.). Jednocześnie należy wskazać, że niedopuszczalna jest odmowa dopuszczenia dowodów tylko z tego względu, że z innych, przeprowadzonych w sprawie wynikają odmienne fakty, decydujące o ostatecznym wyniku (por. wyrok NSA z 15 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3412/15, publ.j.w.).
Z kolei przepis art. 78 § 2 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Z przepisu tego wynika, że jeżeli zgromadzone dowody nie nasuwają wątpliwości co do ustaleń faktycznych, to nie ma potrzeby poszukiwania lub gromadzenia innych dowodów dla potwierdzenia istotnych dla sprawy okoliczności. Przeprowadzenie dowodów dotyczących okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami byłoby sprzeczne z istotą regulacji zawartej w 78 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny.
Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organy uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło