II SA/Wa 111/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie statusu weterana poszkodowanego uchyla zaskarżoną decyzję. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2011 r. Nr 205 poz. 1203, z późn. zm.) oraz pkt 1 ppkt 3 upoważnienia nr 5/MON Ministra Obrony Narodowej, po rozpoznaniu wniosku z dnia 24 sierpnia 2017 r., odmówił S. Z. przyznania statusu weterana poszkodowanego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2017 r. S. Z. wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w działaniach poza granicami państwa. W toku postępowania ustalono, że żołnierz uległ wypadkowi w dniu [...] sierpnia 2008 r. pełniąc służbę w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Operacji Unii Europejskiej w [...] i [...]. Z protokołu powypadkowego Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia [...] października 2008 r. oraz oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] listopada 2017 r. wynika, że wypadek miał miejsce podczas prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczej w miejscowości [...]. Po opanowaniu pożaru w związku z rozkazem przestawienia pojazdu S. Z. zamknął właz zbiornika z wodą i schodząc z pojazdu ześlizgnął się z drabinki i zawisł całym ciężarem ciała na lewej ręce. Następstwem wypadku było uszkodzenie splotu barkowego lewego z upośledzeniem zakresu ruchów lewej kończyny górnej w zakresie unoszenia z odwodzenia około 130 stopni i rotacji wewnętrznej do 70 stopni, przebyte skręcenie stawu łokciowego lewego, bez następstw; przebyte skręcenie nadgarstka lewego, bez następstw oraz przebyte złamanie górnej blaszki granicznej trzonu kręgu C5 u osoby z wielopoziomową dyskopatią C3-C4, C4-C5 i C5 i C6. Z orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wynika, że uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł 20%. Ponadto wnioskodawcy przyznano jednorazowe odszkodowanie pieniężne. Organ wyjaśnił, że przedmiotowy wypadek nie powstał ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź oparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Nie był on również wynikiem zamachu lub innego bezprawnego działania skierowanego przeciwko wnioskodawcy. Fakt zaistnienia wypadku nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania statusu weterana poszkodowanego, bowiem zdarzenie to musi powstać w ściśle określonych w ustawie okolicznościach. Potwierdza to przywołana definicja wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, która została wprowadzona do ustawy o weteranach działań poza granicami państwa w celu odróżnienia wypadku określonego w art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r. poz. 213, z późn. zm.) od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów, dla których misja została powołana. Stąd też nie każdy wypadek jest wypadkiem uprawniającym do uzyskania statusu weterana poszkodowanego. Organ podkreślił, że w ramach postępowania administracyjnego dwukrotnie zwracał się do Wojskowego Biura Historycznego w [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej okoliczności wypadku. Z przesłanych dokumentów wynika, że S. Z. uległ wypadkowi w dniu [...] sierpnia 2008 r. oraz fakt, iż w okresie od dnia [...] sierpnia 2008 r. do dnia 23 września 2008 r. kilkakrotnie korzystał z pomocy ambulatorium w związku z bólem lewego barku i stawu łokciowego. Brak jest natomiast dokumentów potwierdzających udział żołnierza w gaszeniu pożaru oraz informacji o ewentualnym zagrożeniu. Organ zaznaczył, że ze zgromadzonej dokumentacji oraz oświadczenia wnioskodawcy wynika, że istotnie pożar miał miejsce, a S. Z. brał udział w jego gaszeniu. Pożar ten nie był jednak wynikiem ataku z zewnątrz, a powstał na skutek nieodpowiedzialnego użycia pompy spalinowej przez pracownika ONZ. Ponadto, jak sam wnioskodawca zaznaczył, nie uczestniczył on czynnie w gaszeniu pożaru, a jedynie dostarczał wodę beczkowozem na potrzeby Wojskowej Straży Pożarnej. W ocenie Ministra Obrony Narodowej należy uznać, że wypadek, którego doznał wnioskodawca nie spełnia kryteriów określonych w art. 4 pkt 15 powołanej ustawy, a więc nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego. W skardze na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. Z. wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 pkt 15 lit. c w związku z art. 2 pkt 1 i art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez uznanie, że wypadek, któremu uległ nie mieści się w definicji wypadku zawartej w powołanym przepisie, podczas gdy ze stanu faktycznego, celu misji Kontyngentu Wojskowego w Operacji Unii Europejskiej w [...] i [...], a także okoliczności w jakich zdarzył się wypadek, wynika, że powinno się ocenić go jako wypadek powstały podczas wykonywania innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa w ramach zadań misji wojskowej, 2. przepisów postępowania mających istotne znaczenie na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 K.p.a., gdyż organ prowadzący postępowanie nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego, nie zwrócił się o oryginały dokumentów - rozkazów, m. in. rozkazu wyjazdu z bazy plutonu zabezpieczenia kompanii logistycznej, której był członkiem, do akcji ratowniczo-gaśniczej w miejscowości [...], a tym samym nie rozpatrzył materiału dowodowego w sprawie i niekompletnym materiale dowodowym oparł decyzję. Skarżący zaznaczył, że uczestniczył jako żołnierz [...] Brygady [...] pod dowództwem [...] W. K. w misji Kontyngentu Wojskowego w Operacji Unii Europejskiej w [...] i [...], a wypadek nastąpił podczas prowadzenia przez pluton zabezpieczenia kompanii logistycznej, którego był członkiem, akcji ratowniczo-gaśniczej w miejscowości [...] w ramach realizacji zabezpieczenia na zajmowanym terenie FOB [...] (w pełnym uzbrojeniu bojowym, przy dodatkowym zabezpieczeniu Rosomaków), które należało do zadań tego Kontyngentu Wojskowego. Wypadek miał charakter nagły, został wywołany przyczyną zewnętrzną i spowodował uszczerbek na zdrowiu, z tytułu którego przyznano mu świadczenie odszkodowawcze oraz zaistniał w związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a-b, pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa w ramach zadań misji wojskowej, w trakcie pełnienia służby, w ramach wykonywania wydawanych mu rozkazów i poleceń służbowych. Zwrócił też uwagę na wyrok z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2343/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał wypadek (zdarzenie, gdy podczas wysiadania z pojazdu Star, którym przewożono niewybuchy, żołnierz Polskiego Kontyngentu Wojskowego SFOR w [...] w trakcie poruszania się po schodkach poślizgnął się i upadł ze stopnia samochodu, w wyniku czego doznał ogólnych potłuczeń i stłuczenia kręgosłupa na odcinku lędźwiowym) za pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa, stanowiący przesłankę przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 3 w związku z art. 4 pkt 15 lit. c tiret pierwsze ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, podczas gdy wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych w przedmiocie przyznania statusu weterana poszkodowanego ograniczały się do wykazywania, dlaczego dany wypadek nie powinien zostać zakwalifikowany jako wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa, bez podjęcia próby odkodowania normy prawnej zawartej w przytoczonych przepisach. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2011 r. Nr 205 poz. 1203, z późn. zm.); zwanej ustawą o weteranach, weteranem działań poza granicami państwa może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni (pkt 1), grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 3 powołanej ustawy, weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Stosownie do treści art. 4 pkt 15 za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: – przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, – określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa. Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach, konieczne jest zatem łączne spełnienie czterech pozytywnych przesłanek, tj.: wypadek musi mieć charakter nagły, musi powodować uszczerbek na zdrowiu, musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną oraz musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a-b. Negatywną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie uczestnikowi misji zagranicznej statusu weterana poszkodowanego, o której mowa w art. 4 pkt 15 lit. c, jest fakt nieprzestrzegania przepisów bhp przy wykonywaniu zadań przez uczestnika misji. Wskazanie na bezpośredni związek wypadku z wykonywanymi zadaniami, zawarte w powołanym art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach, oznacza, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza wyznaczonych zadań. Związek ten ma charakter czasowy, miejscowy oraz przede wszystkim funkcjonalny. Wykonywane przez żołnierza czynności muszą wiązać się z wykonywaniem zadań do których została wyznaczona określona misja pokojowa lub stabilizacyjna, przy czym niosą one ze sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Specyfika tych zadań jest odmienna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy. Wskazać należy, że Polski Kontyngent Wojskowy w Operacji Unii Europejskiej w [...] i [...], jako wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, został powołany w celu współpracy przeznaczony do zapewnienia bezpieczeństwa działaniom humanitarnym na rzecz uchodźców z [...] w latach 2008-2009. Pod koniec 2007 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych upoważniła Unię Europejską do utworzenia w [...] własnej misji wojskowej, mającej wspierać [...] w pomocy uchodźcom z pogrążonego w wojnie [...]. Wśród zaproszonych do ich współtworzenia znalazła się Polska. Początkowo planowano wysłać tylko kompanię manewrową, ale po prośbach rządu francuskiego zdecydowano, że w [...] znajdą się dwie kompanie manewrowe ze wsparciem inżynieryjnym i logistycznym, na bazie których zostanie utworzony Wielonarodowy Batalion Północ (MNB-N), stacjonujący w FOB [...]. Na polskich żołnierzach spoczywała odpowiedzialność za budowę i zabezpieczenie logistyczne na zajmowanym terenie. Działania operacyjne polegały na: kontrolowaniu terenu wokół FOB [...], współpracy z ludnością cywilną i władzami lokalnymi, zabezpieczaniu konwojów humanitarnych, zapewnieniu bezpieczeństwa pracownikom organizacji humanitarnych oraz siłom pokojowym. Wypadek, któremu uległ S. Z. kwalifikuje się jako "inne działania pozostające w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań", o których mowa w art. 4 pkt 5 lit c ustawy o weteranach. Ustawodawca, definiując wypadek w powołanym art. 4 pkt 15 lit. a i c, wskazuje na działania poza granicami państwa, które są charakterystyczne dla czasu wojny (uderzenie na przeciwnika, odparcie jego uderzeń, zamach). W tym też kontekście należy dokonywać wykładni tego przepisu. Oznacza to, że wypadkiem, o jakim mowa w powołanym art. 4 pkt 15 lit. c, będzie tylko takie zdarzenie, które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych. Wskazać należy, że w sytuacji, gdy wypadek nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza, bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych misji, to sam fakt, iż wypadek miał miejsce poza granicami kraju, nie kwalifikuje tego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach. Z akt sprawy wynika, że S. Z., będąc żołnierzem [...] Brygady [...] w misji Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Operacji Unii Europejskiej w [...] i [...], uległ wypadkowi, który nastąpił podczas prowadzenia przez pluton zabezpieczenia kompanii logistycznej, którego był członkiem, akcji ratowniczo-gaśniczej w miejscowości [...] w ramach realizacji zabezpieczenia na zajmowanym terenie FOB [...] (w pełnym uzbrojeniu bojowym, przy dodatkowym zabezpieczeniu Rosomaków), które należało do zadań tego Kontyngentu. Następstwem wypadku było uszkodzenie splotu barkowego lewego z upośledzeniem zakresu ruchów lewej kończyny górnej w zakresie unoszenia z odwodzenia około 130 stopni i rotacji wewnętrznej do 70 stopni, przebyte skręcenie stawu łokciowego lewego, bez następstw; przebyte skręcenie nadgarstka lewego, bez następstw oraz przebyte złamanie górnej blaszki granicznej trzonu kręgu C5 u osoby z wielopoziomową dyskopatią C3-C4, C4-C5 i C5 i C6. W związku z powyższym skarżącemu przyznano jednorazowe odszkodowanie pieniężne. Powyższe oznacza, że nie sposób uznać, iż skarżący nie wykonywał zadań związanych z misją, w której uczestniczył Polski Kontyngent Wojskowy w Operacji Unii Europejskiej w [...] i [...]. W ocenie Sądu Minister Obrony Narodowej w swoich decyzjach nie wykazał, aby w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, uniemożliwiająca żołnierzowi otrzymanie statusu weterana poszkodowanego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby wypadek, któremu uległ S. Z., nastąpił w wyniku nieprzestrzegania przez niego przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy podczas wykonywania zadań. Należało zatem uznać, że wypadek, któremu uległ skarżący, mieści się w kategorii "innych działań pozostających w bezpośrednim związku w wykonywaniem zadań", o której mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach. Zasadny jest ponadto zarzut naruszenia przepisów postepowania administracyjnego polegający na wydaniu decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Organ nie uzyskał bowiem oryginałów dokumentów dotyczących służby skarżącego w dniu [...] sierpnia 2008 r., w tym m.in. rozkazu wyjazdu z bazy plutonu zabezpieczenia kompanii logistycznej do akcji ratowniczo-gaśniczej w miejscowości [...]. W związku z powyższym obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku. Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.