II SA/Wa 1111/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] wydany na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., nr 39, poz. 363 ze zm.), który odmówił A. P. przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Organ wskazał, iż wnioskodawczyni nie spełnia warunków wynikających z art. 83 ww. ustawy dotyczących niemożności podjęcia zatrudnienia albo innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. A. P. jest osobą pełnoletnią oraz zdolną do wykonywania zatrudnienia, nie ma wobec niej orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy orzeczonej przez lekarza orzecznika ZUS. Natomiast nadesłane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdzające u wnioskodawczyni lekki stopień niepełnosprawności nie służy do celów rentowych. Nadto A. P. do 30 czerwca 2008 r. jest uprawniona do renty rodzinnej na zasadach ogólnych. Nie spełnia więc, również przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. P. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznania jej renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż ukończyła 25 rok życia. Do tej pory pobierała rentę rodzinną na zasadach ogólnych, jednak od 30 czerwca 2008 r. przestała być uprawniona do jej pobierania, co skutkuje brakiem niezbędnych środków utrzymania w trakcie ostatniego roku studiów. Wskazała, iż z uwagi na godziny zajęć na uczelni nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nadto chciałaby studia ukończyć z dobrym wynikiem. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo doświadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Prawidłowo uznał organ, iż renta w drodze wyjątku nie może być przyznana skarżącej bowiem nie spełnia ona warunków wynikających z art. 83 ww. ustawy dotyczących niemożności podjęcia zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. A. P. jest osobą pełnoletnią w stosunku do której nie została orzeczona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Należy uznać, że przez pojęcie wieku należy rozumieć wiek, w którym osoba ubiegająca się o świadczenie nie może jeszcze podjąć zatrudnienia z uwagi na niepełnoletność, czyli wiek poniżej 18 roku życia, a nie ogólną granicę wieku dzieci uczących się lub studiujących. Okres pobierania nauki powyżej 18 roku życia nie skutkuje, w kontekście unormowania art. 83, uprawnieniami do świadczenia w drodze wyjątku po zmarłym rodzicu. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w wyroku NSA z 13 września 2001 r., sygn. akt II S.A. 226/01. Nadto złożone do akt sprawy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. stwierdzające u skarżącej lekki stopień niepełnosprawności, nie służy do celów rentowych. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu, lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS albo komisji lekarskiej jest wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. Trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.