II SA/Wa 1116/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Joanna Kube, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant M. Z., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2007 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił R. K. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 83 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał, że nie znaleziono uzasadnienia do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, ponieważ z akt sprawy wynika, że R. K. jest osobą pełnoletnią oraz, że nie orzeczono wobec niego całkowitej niezdolności do pracy. W decyzji wskazano również, że trudna sytuacja materialna skarżącego nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w trybie wyjątku. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy R. K. wskazał, że ubiega się o rentę w drodze wyjątku po E. H., który nie był wprawdzie jego ojcem, ani też mężem jego matki, ale przez [...] lat do chwili swojej śmierci opiekował się nim zastępując mu ojca. Obecnie jest studentem studiów dziennych na P. S. i nie posiada żadnego dochodu. Jest na wyłącznym utrzymaniu matki, która pracuje w [...] w G. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku R. K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie stwierdził możliwości pozytywnego załatwienie sprawy. Organ, uzasadniając decyzję podał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych sprawy wynika, iż R. K. jest osobą pełnoletnią oraz zdolną do podjęcia zatrudnienia, co wyklucza dopuszczalność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ powołał się również na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze akt II SA/Wa 1281/04 z dnia 10 marca 2005 r., z którego wynika, że kontynuowanie nauki i zrozumiałe pragnienie ukończenia szkoły nie pozwalają na obejście tak rygorystycznie sformułowanego przepisu służącego zapewnieniu niezbędnych środków utrzymania osobom całkowicie niezdolnym do pracy i spełniającym pozostałe przesłanki. Organ wyjaśnił również, że przez pojęcie wieku należy rozumieć wiek, w którym osoba ubiegająca się o świadczenie nie może jeszcze podjąć zatrudnienia z uwagi na niepełnoletniość, czyli wiek poniżej 18 roku życia. Okres pobierania nauki powyżej 18 roku życia nie skutkuje w kontekście unormowania art. 83 uprawnieniami do świadczenia w drodze wyjątku, po zmarłym rodzicu (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2001 r. o sygnaturze akt II SA 226/01). Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi R. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazał, że nie zgadza się z odmowną decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uważa, że jest ona dla niego krzywdząca bowiem E. H. odprowadzał przez całe swoje życie składki do ZUS. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługują na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługują wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie spełnia przynajmniej jednego z tych warunków. Organy orzekające prawidłowo uznały, iż skarżący nie spełnia warunku jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zarówno stan zdrowia skarżącego (brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy) oraz wiek ([...] lat) nie umożliwiają podjęcie pracy. Wskazać należy, że ustawodawca w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wśród okoliczności mogących powodować niezdolność do pracy nie umieścił kontynuowania nauki, a jedynie wiek i stan zdrowia. Kontynuowanie nauki, szczególnie w trudnej sytuacji materialnej bez wątpienia zasługuje na uznanie, jednakże nie może wpłynąć na przyznanie przez organ świadczenia w drodze wyjątku w sytuacji niespełnienia przesłanek z art. 83 powołanej ustawy. Sama zaś okoliczność, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie uzasadnia przyznania przedmiotowego świadczenia, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.