II SA/Wa 1116/25
WyrokWSA w Warszawie2025-11-12
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Danuta Kania, Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Centralna Wojskowa Komisja Lekarska prawidłowo orzekła o niezdolności do służby wojskowej na okrętach w specjalnościach morskich, opierając się jedynie na jednorazowym pozytywnym wyniku testu przesiewowego na obecność substancji psychoaktywnych, bez przeprowadzenia powtórnych badań weryfikacyjnych i uwzględnienia zmian w przepisach prawnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie, ponieważ Centralna Wojskowa Komisja Lekarska nie zastosowała prawidłowo przepisów prawa, w szczególności nie uwzględniła zmian w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., wprowadzonych rozporządzeniem zmieniającym z dnia 5 grudnia 2023 r. Komisja nie przeprowadziła również wymaganych powtórnych badań laboratoryjnych w celu weryfikacji pozytywnego wyniku testu przesiewowego na obecność substancji psychoaktywnych, co stanowiło istotne naruszenie proceduralne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. R. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej (CWKL) z kwietnia 2025 r., które utrzymało w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej stwierdzające niezdolność skarżącego do służby wojskowej na okrętach w specjalnościach morskich. Podstawą orzeczenia był pozytywny wynik testu na substancje psychoaktywne, skrzywienie przegrody nosowej, braki uzębienia i amputacja palca. Skarżący zarzucił naruszenie zasad postępowania administracyjnego, brak potwierdzenia wyników testu innymi badaniami oraz rozbieżności interpretacyjne przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), Protokolant referent Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. R. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia służby wojskowej na okrętach w specjalnościach morskich uchyla zaskarżone orzeczenie
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], zw. dalej "CWKL", w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zw. dalej "k.p.a.", art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.), zw. dalej "ustawą o obronie Ojczyzny", a także § 3 oraz § 11 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2024 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich, określenia ich siedzib, filii, zasięgu działania oraz właściwości (Dz.U.2024 r., poz. 1813), oraz § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r., poz. 1243 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...] Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...], dotyczące T. R., zw. dalej "skarżący". Orzeczenie to odnosiło się do jego zdolności do pełnienia służby wojskowej na [...] i innych jednostkach [...] Marynarki Wojennej w kategorii [...] – załącznik 2, II – czyli do stwierdzenia niezdolności do służby na [...] w specjalnościach [...] grup [...].
Podstawą tej decyzji było m.in. ustalenie, że skarżący posiada pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych, co zgodnie z § 72 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. stanowi przesłankę do orzekania o niezdolności do służby wojskowej. Ponadto stwierdzono u niego skrzywienie przegrody nosa (§ 26 pkt 3), ograniczoną ostrość wzroku (§ 13 pkt 2), braki uzębienia z utratą zdolności żucia na poziomie [...] oraz próchnicę zębów (§ 24 pkt 1 i 5), a także pourazową amputację [...] dystalnego palca [...] ręki [...] (§ 81 pkt 5).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę na powyższe orzeczenie, wyrokiem z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2185/23, uchylił orzeczenie CWKL z dnia [...] sierpnia 2023 r. (nr [...]), które utrzymywało w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję, sąd podkreślił, że w aktach nie znajduje się orzeczenie o takim numerze, które odnosiłoby się do skarżacego, lecz jedynie orzeczenie z dnia [...] lipca 2023 r., wydane przez tę samą komisję, oznaczone numerem [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że choć można domniemywać, iż w orzeczeniu organu II instancji doszło do pomyłki w oznaczeniu numeru, to jednak w postępowaniu administracyjnym nie można opierać się na domysłach. Brak bowiem w aktach prawidłowego orzeczenia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. W konsekwencji orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2023 r. uznano za nieprawidłowe, ponieważ odnosiło się do nieistniejącego orzeczenia.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wydał wyrok, którym zobowiązał organ do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu tego wyroku. W szczególności podkreślono konieczność wyjaśnienia wątpliwości strony co do objaśnień szczegółowych dotyczących § 72 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., dotyczącego orzekania o zdolności do służby wojskowej, oraz braku przeprowadzenia konsultacji psychiatryczno-psychologicznej. Sąd podkreślił konieczność rzetelnego i prawidłowego oznaczenia przedmiotu sprawy, aby uniknąć dalszych błędów formalnych i zapewnić prawidłowy przebieg postępowania zgodnie z obowiązującym prawem.
CWKL wskazała, że orzekając o zdolności do służby w charakterze kandydata do służby wojskowej na [...] w specjalnościach [...] grup: [...], jest zobowiązana do ścisłego stosowania obowiązujących przepisów wynikających z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r.
Zespół orzeczniczy CWKL stwierdził, że RWK[...]L przeprowadziła odpowiednie badania i konsultacje specjalistyczne. Kluczowe dla prawidłowego ustalenia zdolności kandydatów do służby na okrętach w wymienionych specjalnościach okazało się ustalenie w punkcie 8.1, że w dniu 4 lipca 2023 r. stwierdzono na podstawie jednoetapowego testu przesiewowego jednorazowy pozytywny wynik na obecność [...] oraz [...] w moczu. RWK[...]L prawidłowo zakwalifikowała ten wynik jako § 72 pkt 2 zgodnie z załącznikiem nr 2 II do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. .
Rozporządzenie MON z dnia 7 czerwca 2022 r. jednoznacznie określa, że kategoria [...] – załącznik 2 II – oznacza osobę uznawaną za niezdolną do służby wojskowej na [...] w specjalnościach [...] grup: [...]. Zastosowana kwalifikacja § 72 pkt 2 jest zatem właściwa, a ustawodawca w odniesieniu do kandydatów do służby w tych specjalnościach przewidział wyłącznie kategorię [...].
CWKL podkreśliła, że orzekanie powinno odbywać się w stanie zdrowia badanego, przy czym próbki moczu są przyjmowane do analizy po sprawdzeniu tożsamości, a zainteresowany w kwestionariuszu odnośnie stanu zdrowia i przyjmowanych leków własnoręcznym podpisem potwierdził, że w ciągu ostatnich 7 dni nie zażywał wymienionych leków, środków psychotropowych ani psychostymulujących.
Zaskarżone orzeczenie CWKL wydała na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2184/23, w którym wskazano na konieczność poprawienia numeru decyzji (powinien być [...] zamiast [...]) oraz wyjaśnienia wątpliwości dotyczących szczegółowych objaśnień dotyczących § 72 pkt 2 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., a także braku przeprowadzenia konsultacji psychiatrycznej i psychologicznej.
Przed organem I instancji skarżący został skierowany na konsultacje psychologiczną i psychiatryczną, które nie wykazały przeciwskazań zdrowotnych do służby wojskowej (potwierdzone w dokumentacji na stronie 3).
Mając powyższe na uwadze, CWKL podkreśliła, że w przypadku pozytywnego wyniku badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych, które przewidziano w § 72 pkt 2 w grupie I-IV, obowiązuje wyłącznie kwalifikacja do kategorii N, niezależnie od okoliczności zażycia tych substancji przez badanego.
W objaśnieniach szczegółowych, zawartych w załączniku nr 2 II do rozporządzenia, wskazano, że rozpoznanie schorzenia opiera się na kryteriach diagnostycznych zawartych w załączniku 1 rozporządzenia – rozdział XVI. Dlatego też obecność substancji psychoaktywnych w wynikach testów z załącznika 1 jest kwalifikowana do § 72 pkt 1, natomiast w załączniku 2 do § 72 pkt 2.
Objaśnienia szczegółowe do § 72 pkt 2 rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. wskazują, że osoby, u których wykryto obecność innych substancji psychoaktywnych, powinny być kwalifikowane na podstawie konsultacji psychologicznej i psychiatrycznej. Decydujący jest wynik badania zleconego przez komisję lekarską w ramach postępowania orzeczniczego. Ponieważ dla kandydatów do służby na [...] w grupach [...] przewidziano kategorię N, wojskowa komisja lekarska nie mogła ustalić innej kategorii niż ta przewidziana dla § 72 pkt 2, nawet jeśli psycholog i psychiatra nie rozpoznali u badanego schorzeń psychiatryczno-psychologicznych.
Skargę na orzeczenie CWKL z dnia [...] kwietnia 2025 r. złożył skarżący, podnosząc następujące zarzuty:
- naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez nieprzestrzeganie wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2024 r., co stanowi naruszenie zasady legalizmu;
- naruszenie art. 11 k.p.a. w związku z pominięciem faktu, że wynik testu przesiewowego nie został potwierdzony dalszymi badaniami toksykologicznymi. Brak takich badań świadczy o braku rzetelności i pełnego rozpatrzenia sprawy;
- rozbieżności interpretacyjne i brak jednolitości w stosowaniu przepisów. Przykładem jest różne przypisanie kategorii "N" w sprawie kwalifikacji do służby zawodowej, a kategorii "[...]" w sprawie służby na [...], co wskazuje na brak spójności w interpretacji wyników tych samych badań. Taka rozbieżność narusza zasadę równości wobec prawa i może stanowić naruszenie art. 32 Konstytucji;
- brak wykonania testów potwierdzających, takich jak [...] lub [...], które zgodnie z wytycznymi WHO (2019), są niezbędne do potwierdzenia wyników testów przesiewowych. CWKL nie przeprowadziła takich badań, co podważa wiarygodność wyników z dnia [...] lipca 2023 r., czyniąc je niewystarczającymi do orzekania o niezdolności do służby.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego z uwzględnieniem pełnej dokumentacji medycznej oraz wyjaśnień dotyczących wyników badań laboratoryjnych, a także o ustalenie stanu faktycznego i prawnego umożliwiającego rzetelną ocenę jego zdolności do służby wojskowej na [...].
W odpowiedzi na skargę CWKL podtrzymała dotychczasową argumentację i wnosiła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonego orzeczenia.
Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego orzeczenia należy zaznaczyć, że zostało ono wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2184/23 uchylającym orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających.
W związku z powyższym orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Z powyższego wynika, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego I instancji, uchylającym zaskarżone orzeczenie, wiąże nie tylko organ, lecz także sąd, albowiem ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania tą oceną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną w warunkach określonych przepisem art. 153 p.p.s.a. oznacza więc, że nie może on ponownie orzekając w tej samej sprawie, formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem prawnym, lecz jest zobowiązany pogląd ten uwzględnić w pełnym zakresie. W tym – co oczywiste – w zakresie odnoszącym się do zgodności z nim ponownie zaskarżonego działania organu administracji, albowiem w równym i takim samym stopniu – jeżeli nie przede wszystkim – adresatem ocen prawnych oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu pierwotnie wydanego prawomocnego wyroku, jest również organ.
Co przy tym nie mniej istotne, związanie oceną prawną traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego powodującej zdezaktualizowanie się (pierwotnie) wyrażonego poglądu prawnego – co może nastąpić również w związku z tzw. derogacją trybunalską – a ponadto, podjęcia w innej sprawie, w trybie art. 269 p.p.s.a., uchwały zawierającej odmienną wykładnię prawa niż wynikająca z wydanego wyroku (por. uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08), jak również w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych zaistniałych po wydaniu orzeczenia sądowego.
Ocena prawna, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., może dotyczyć wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i – co mniej istotne – stanu faktycznego sprawy. W tej mierze odwołać się należy do ocen prawnych oraz stanowiących ich konsekwencję wskazań co do dalszego postępowania, które zostały zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2184/23.
Realizując wskazania Sądu co do dalszego postępowania CWKL prawidłowo oznaczyła przedmiot odwołania (jako orzeczenie RWK[...]L z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...]), jednakże ponownie rozpatrując sprawę nie wzięła pod uwagę zmiany stanu prawnego jaki zaistniał po wydaniu przez RWK[...]L ww. orzeczenia.
Wskazać bowiem należy, że obowiązkiem organu odwoławczego jest nie tylko kontrola zaskarżonego aktu prawnego, lecz ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, w tym uwzględnienie ewentualnych zmian stanu faktycznego i prawnego zaistniałych w toku postępowania. Obowiązek ten wynika z art. 138 § 1 k.p.a. oraz zasady praworządności określonej w art. 6 k.p.a., który to przepis stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Orzeczenie RWK[...]L z dnia [...] lipca 2023 r. zostało wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. oraz załącznika nr 2 do tego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania.
Zgodnie z załącznikiem nr 2,II "Wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby wojskowej na okrętach wojennych i innych jednostkach pływających marynarki wojennej, a także w charakterze nurków i płetwonurków" rozpoznanie z punktu 8.1 orzeczenia RWKL[...] zostało zakwalifikowane do § 72 pkt 2 jako pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych, dla którego w zespole badanych [...] kat. 4 grupa 5 (kandydaci do służby na [...], kandydaci do szkolenia w specjalnościach [...]) przewidziana została wyłącznie kategoria N - niezdolny do służby.
W objaśnieniach szczegółowych załącznika 2,II wskazano, że do paragrafów rozdziału XVI (stan psychiczny) podstawę rozpoznania schorzenia stanowią kryteria diagnostyczne ustalone w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. gdzie do całego § 72 wskazano: używanie szkodliwe to powtarzające się używanie alkoholu lub innej substancji psychoaktywnej, które spowodowało szkody somatyczne, psychologiczne lub dysfunkcjonalne zachowanie. Uzależnienie od alkoholu (lub innej substancji psychoaktywnej) to stan charakteryzujący się: nieodpartym wewnętrznym przymusem ciągłego lub okresowego spożywania alkoholu (lub innego środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), występowaniem objawów zespołu odstawienia po przerwaniu picia (przyjmowania środka), np. stanami majaczeniowymi, zmienionym sposobem reagowania na alkohol (utratą kontroli nad piciem, piciem ciągami, zmianą tolerancji, lukami pamięciowymi, tzw. klinowaniem) i stałym zwiększaniem dawki alkoholu (lub środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), postępującym przebiegiem prowadzącym do tzw. psychodegradacji.
Objaśnienia szczegółowe w ww. zakresie odnoszą się w istocie do § 72 pkt 2 i 3 załącznika 1, do których kwalifikuje się odpowiednio: używanie szkodliwe alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych w okresie kontrolowanej abstynencji oraz używanie szkodliwe lub uzależnienie od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych nierokujące zachowania abstynencji.
Natomiast zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do § 72 pkt 1 załącznika 1 osoby, u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych, należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatryczno-psychologicznej. Decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego.
RWK[...]L rozpoznała u skarżącego pozytywny wynik na obecność substancji psychoaktywnej i zakwalifikowała to rozpoznanie do § 72 pkt 2 załącznika 2,II do rozporządzenia. Nadto, RWK[...]L skierowała skarżącego na konsultację psychologiczną i psychiatryczną, a wyniki tych konsultacji znajdują się w aktach postępowania orzeczniczego.
Wyniki konsultacji psychiatryczno-psychologicznej mogą mieć znaczenie dla ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej badanych, u których stwierdzono w badaniach laboratoryjnych dodatni wynik na obecność substancji psychoaktywnych, w zespole badany [...] kat. 8, grupa 9 (żołnierzy – specjalistów [...]), bowiem do tej grupy badanych przypisano zdolny/niezdolny do zawodowej służby wojskowej.
Skoro dla osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej w zespole badanych [...] kat. 4 grupa 5 (kandydaci do służby na okrętach – szkolenia w specjalnościach morskich) przewidziana została wyłącznie kategoria N, to decydujące znacznie ma wynik badania laboratoryjnego, niezależnie od wyniku konsultacji psychiatryczno-psychologicznej.
Dodatkowo wskazać należy, że w dniu 29 marca 2024 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 466), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 25 marca 2024 r.", które zastąpiło ww. rozporządzenie MON z dnia 7 czerwca 2022 r. Jednakże w § 14 wprowadzony został przepis przejściowy, w którym przewidziano, że sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia prowadzi się według przepisów dotychczasowych.
Przedmiotowa sprawa została wszczęta przed wejściem w życie rozporządzenia MON z dnia 23 marca 2024 r. (w związku ze skierowaniem Skarżącego do RWK[...]L w [...] wydanym w dniu [...] maja 2023 r. przez Szefa WCR w [...]), a zatem w sprawie tej mają zastosowanie przepisy rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r.
Podkreślić jednocześnie należy, że w dniu 29 grudnia 2023 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 grudnia 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 2793), zw. dalej: "rozporządzenie zmieniające z dnia 5 grudnia 2023 r.", które wprowadziło zmiany do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r., w tym do załącznika nr 1 "Wykazu (...)", o czym stanowi § 1 pkt 3 rozporządzenia zmieniającego. Jednocześnie w § 2 rozporządzenia zmieniającego wprowadzono zasadę, wedle której w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. przed 29 grudnia 2023 r.) stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem.
Z powyższego wynika, że w sprawie skarżącego, w dacie ponownego orzekania przez CWKL, powinny znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym z dnia 5 grudnia 2023 r.
Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z załącznikiem 2 II do ww. rozporządzenia do § 72 pkt 2 kwalifikuje się incydentalne użycie innych substancji psychoaktywnych, który dla osób badanych w zespole [...] kat. 4 grupa 5 (kandydaci do służby na [...] – szkolenia w specjalnościach [...]) przewiduje kat. N - niezdolny do służby.
Z kolei do § 72 pkt 1 kwalifikuje się używanie szkodliwe alkoholu w okresie kontrolowanej abstynencji, który dla osób badanych w zespole [...] kat. 4 grupa 5 (kandydaci do służby na [...] – szkolenia w specjalnościach [...]) również przewiduje kat. N - niezdolny do służby.
W objaśnieniach szczegółowych wskazano, że do ww. paragrafów podstawę rozpoznania stanowią kryteria diagnostyczne ustalone w załączniku nr 1 do rozporządzenia – rozdział XVI. Natomiast objaśnienia szczegółowe do całego § 72 załącznika 1 wskazano, że używanie szkodliwe to powtarzające się używanie alkoholu lub innej substancji psychoaktywnej, które spowodowało szkody somatyczne, psychologiczne lub dysfunkcjonalne zachowanie.
Uzależnienie od alkoholu (lub innej substancji psychoaktywnej) to stan charakteryzujący się: nieodpartym wewnętrznym przymusem ciągłego lub okresowego spożywania alkoholu (lub innego środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), występowaniem objawów zespołu odstawienia po przerwaniu picia (przyjmowania środka), np. stanami majaczeniowymi, zmienionym sposobem reagowania na alkohol (utratą kontroli nad piciem, piciem ciągami, zmianą tolerancji, lukami pamięciowymi, tzw. klinowaniem) i stałym zwiększaniem dawki alkoholu (lub środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), postępującym przebiegiem prowadzącym do tzw. psychodegradacji.
Nadto wskazano, że "w przypadku pozytywnego wyniku badania na obecność substancji odurzających lub psychotropowych w ślinie lub moczu w ciągu 24 godzin wykonuje się powtórne badanie w celu weryfikacji obecności tych substancji z ponownie pobranej pod kontrolą próbki śliny, moczu lub krwi. Badany, na minimum 10 minut, przed pobraniem materiału do badania nie powinien spożywać pokarmów, napojów ani palić wyrobów tytoniowych. Decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego".
Z kolei w objaśnieniach szczegółowych do § 72 pkt 1 załącznika 1 wskazano, że "osoby, u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych, należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatrycznej i psychologicznej".
Z powyższego wynika, że w świetle przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia CWKL (objaśnień szczegółowych do § 72, które mają charakter normatywny), w przypadku pozytywnego wyniku badania na obecność substancji odurzających lub psychotropowych w ślinie lub moczu, osoba badana w ciągu 24 godzin powinna być poddana powtórnemu badaniu w celu weryfikacji obecności tych substancji. Przy czym decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego.
Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący został przebadany na obecność substancji odurzających lub psychotropowych zgodnie z ww. objaśnieniami szczegółowymi, tj. przy zastosowaniu przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez CWKL.
Z zaskarżonego orzeczenia nie wynika, aby CWKL uwzględniła omówioną powyżej zmianę rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. (załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia) wprowadzoną rozporządzeniem zmieniającym z dnia 5 grudnia 2023 r. CWKL ograniczyła się jedynie do kontroli zaskarżonego orzeczenia w kontekście argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2184/23. Pominęła przy tym ww. zmianę stanu prawnego oraz skutki prawne płynące z nowego brzmienia objaśnień szczegółowych do § 72 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia dla sytuacji skarżącego.
W związku z powyższym, nie odnosząc się do aspektu oceny medycznej zaistniałego stanu, należy stwierdzić, że z punktu widzenia procesowego rację ma skarżący twierdząc, że jego sprawa nie została załatwiona w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Zatem nieprzeprowadzenie przez CWKL ponownych badań laboratoryjnych, celem weryfikacji dotychczasowego wyniku, ma istotne znaczenie dla ustalenia zdolności skarżącego do pełnienia służby wojskowej jako kandydata do służby na okrętach w specjalnościach morskich.
Przedstawione okoliczności faktyczne i przepisy prawa prowadzą do wniosku, że zaskarżone orzeczenie CWKL nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Tym samym CWKL naruszyła art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 k.p.a. oraz § 72 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 7 czerwca 2022 r. wraz z objaśnieniami szczegółowymi (w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym z dnia 5 grudnia 2023 r.), co skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.
Ponownie rozpoznając sprawę CWKL uwzględni dokonaną ocenę prawną i rozstrzygnie sprawę z poszanowaniem zasady praworządności określonej w art. 6 k.p.a. oraz przepisów dotyczących postępowania odwoławczego.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło