II SA/Wa 1120/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (sprawozdawca), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński, Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] lutego 2012 r. R. S. wystąpił do Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w R. o wydanie na podstawie art. 217 k.p.a. zaświadczenia z przebiegu służby, na podstawie dokumentów z zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej, ze wskazaniem zgodnie z dokumentacją zajmowanych stanowisk służbowych od dnia [...] czerwca 1983 r. do [...] lipca 1990 r. W załączeniu wnioskodawca przedłożył oświadczenie byłego dowódcy [...] w R. z dnia [...] września 2011 r. Powyższy wniosek został przekazany przy piśmie z dnia [...] marca 2012 r., znak [...] według właściwości do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. W uzasadnieniu pisma przekazującego wniosek podano, że Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej posiada przymiot organu I instancji wyłącznie w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną, w pozostałych sprawach, w tym dotyczących wydawania zaświadczeń, organem właściwym jest Prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, po rozpatrzeniu wniosku, wydał postanowienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., w którym odmówił R. S. wydania zaświadczenia z przebiegu służby na podstawie posiadanych w zasobach Instytutu dokumentów, ze wskazaniem, zgodnie z dokumentacją, zajmowanych stanowisk służbowych od dnia [...] czerwca 1983 r. do [...] lipca 1990 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że dostęp do zbiorów archiwalnych Instytutu oraz uzyskiwanie informacji o treści dokumentów znajdujących się w tych zbiorach możliwy jest wyłącznie w trybach ściśle uregulowanych w przepisach ustawy o IPN. Wydawanie zaświadczeń przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej możliwe jest jedynie w oparciu o przepis art. 29a ustawy o IPN. W postanowieniu powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 750/09, w którym stwierdzono, że niedopuszczalne jest wydawanie przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej zaświadczeń o innym zakresie informacji niż określony w art. 29a ust. 1 ustawy o IPN w związku z art. 43 tej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. S. stwierdził między innymi, że na organie ciąży obowiązek wydania zaświadczenia żądanej treści i wobec tego odmowa jego wydania jest niedopuszczalna. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy własne postanowienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. o odmowie wydania R. S. zaświadczenia o przebiegu służby na podstawie posiadanych w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej dokumentów, ze wskazaniem zgodnie z dokumentacją zajmowanych stanowisk służbowych od dnia [...] czerwca 1983 r. do [...] lipca 1990 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż przepis art. 43 ust. 1 ustawy o IPN stanowi, że postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów k.p.a., jeżeli przepisy postępowania nie stanowią inaczej. Zakres stosowania k.p.a. został ograniczony do realizacji zadań wynikających z ustawy o IPN. Natomiast ustawa o IPN nie przewiduje możliwości wydawania zaświadczeń o żądanej przez stronę treści. Przepis art. 29 ustawy o IPN zawiera zamknięty katalog wydawanych dokumentów, w którym nie uwzględniono zaświadczeń. Formę zaświadczenia przewidział ustawodawca tylko w art. 29a ustawy, ale tylko w zakresie informacji, czy dane osobowe wnioskodawcy są tożsame z danymi, jakie znajdują się w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa oraz innych osób, udostępnionym w IPN od dnia [...] listopada 2004 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że domaga się od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej wydania zaświadczenia ze względu na fakt zaistnienia nowych dowodów. Tym nowym dowodem w sprawie jest oświadczenie byłego dowódcy [...] w R. z dnia [...] września 2011 r., który potwierdził służbę skarżącego w okresie od [...] czerwca 1983 r. do [...] grudnia 2011 r. w [...]. Ponadto skarżący stwierdził, że wobec braku uregulowań w ustawie o IPN odnośnie wydawania zaświadczeń, Instytut Pamięci Narodowej, jako organ administracji państwowej, winien kierować się przepisami k.p.a. R. S. podkreślił, że nowe dokumenty w sprawie mają bezsprzeczny wpływ na treść wydanego wcześniej przez organ zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stanowi całościową regulację prawną, określającą formę działania szczególnej instytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jaką jest Instytut Pamięci Narodowej. Ustawa o IPN normuje sposób ewidencjonowania, gromadzenia, przechowywania, opracowywania, zabezpieczania, udostępniania i publikowania dokumentów, m. in. organów bezpieczeństwa państwa wytworzonych i gromadzonych od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. (art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o IPN). W ustawie tej uregulowano również postępowanie w kwestii dostępu do zbiorów IPN oraz uzyskiwania informacji o treści dokumentów znajdujących się w tych zbiorach. Jakkolwiek ustawa o IPN stanowi regulację całościową i szczególną, to sama odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże tylko w zakresie procedury postępowania w sprawach uregulowanych w tej ustawie i tylko, jeśli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej (art. 43 ust. 1 ustawy o IPN). Konsekwencją takiego zapisu ustawy jest ograniczenie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyłącznie do określonych w ustawie o IPN przypadków i w wąskim zakresie. Do instytucji, do której przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w zawężonym zakresie, zaliczyć należy również wydawanie zaświadczeń na podstawie art. 29a ustawy o IPN. W dyspozycji przepisu art. 29a ustawodawca bardzo precyzyjnie określił jakiej treści zaświadczenie może być wydane przez Prezesa IPN. Podkreślenia wymaga również, że art. 29a stanowi jedyną możliwość uzyskania zaświadczenia na podstawie rozwiązań przyjętych w omawianej ustawie. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, w formie zaświadczenia, informuje zatem jedynie, czy dane osobowe wnioskodawcy są tożsame z danymi osobowymi, które znajdują się w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa oraz innych osób, udostępnionymi w Instytucie Pamięci od dnia [...] listopada 2006 r. (art. 29a ustawy o IPN). Natomiast tryb dostępu do innych informacji uregulowany został w kolejnych przepisach ustawy i przybiera on albo formę czynności technicznej - udostępnienia do wglądu kopii określonych dokumentów (zanonimizowanych oraz niezanonimizowanych, ewentualnie także wydania tych dokumentów na wniosek osoby uprawnionej), albo też formę decyzji o odmowie udostępnienia dokumentów ze zbiorów IPN. Ustawa o IPN przewiduje jednocześnie, iż postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej (art. 43 ust. 1 tej ustawy). Innymi słowy należy stwierdzić, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają ograniczone zastosowanie do postępowań prowadzonych w trybie ustawy o IPN, bowiem stosuje się je tylko w sprawach uregulowanych w tej ustawie oraz gdy przepisy ustawy nie przewidują innych, szczególnych rozwiązań. Jeżeli chodzi zatem o wydawanie zaświadczeń przez Instytut Pamięci Narodowej, to jak już wyżej powiedziano, możliwe jest ono jedynie na podstawie art. 29a ustawy o IPN, a więc tylko w takim zakresie stosuje się przepisy działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż ww. art. 29a ustala szczególny zakres i warunki wydawania zaświadczeń, dlatego też przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosować można jedynie dla określenia właściwej procedury wydawania zaświadczenia (tj. formy postanowienia, na które służy zażalenie), a nie dla określenia zakresu informacji, do których potwierdzenia w drodze zaświadczenia uprawniona jest dana osoba. Z tego też względu art. 218 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania do spraw uregulowanych w ustawie o IPN. Mając powyższe na względzie należy jeszcze raz podkreślić, iż z uwagi na szczególne uregulowanie zawarte w art. 29a ustawy o IPN i w związku z treścią art. 43 tej ustawy, niedopuszczalne jest wydawanie przez Prezesa instytutu Pamięci Narodowej zaświadczeń w innym przedmiocie co do zakresu informacji niż określony w powołanym art. 29a tej ustawy. Możliwe jest natomiast uzyskanie dostępu do dokumentów znajdujących się w zbiorach Instytutu Pamięci Narodowej, ale tryb postępowania w tym zakresie regulują pozostałe przepisy rozdziału 4 ustawy o IPN, w których to przewidziano inne formy niż zaświadczenie. Stanowisko zawarte w skardze jest zatem nieprawidłowe i wywodzi się z błędnej wykładni art. 43 ust. 1 ustawy o IPN. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.