II SA/Wa 1121/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej E.K. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarząd Dzielnicy [...] (dalej: organ) uchwałą z [...] kwietnia 2024 r., działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 8 uchwały nr XXIII/569/2019 Rady m.st. Warszawy z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 ze zm.; dalej: uchwała mieszkaniowa), odmówił zakwalifikowania E.K. (dalej: Skarżąca) do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że Skarżąca prowadząca wraz z synem M.K. (ur. 2008 r.) 2-osobowe gospodarstwo domowe wystąpiła 29 stycznia 2024 r. z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego [...]. Organ ustalił, że Skarżąca zamieszkuje z synem w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Powierzchnia użytkowa przedmiotowego lokalu wynosi 36,34 m2, a powierzchnia mieszkalna 24,14 m2. Przez warunki zamieszkania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której w 2-osobowym gospodarstwie domowym w zamieszkiwanym lokalu powierzchnia mieszkalna jest nie większa niż 14 m2. W związku z powyższym organ odstąpił od dokonania wizji, gdyż zostało przekroczone kryterium metrażowe. Następnie organ podniósł, że najemcą przedmiotowego lokalu była Skarżąca na podstawie umowy najmu lokalu z [...] lutego 2013 r. nr [...] zawartej na okres 10 lat z [...] (dalej: [...] ). Umowa najmu wygasła 14 lutego 2023 r. i nie została przedłużona na czas nieoznaczony, jak wnioskowała Skarżąca. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że 10 letni okres najmu lokalu z zasobu [...] miał umożliwić Skarżącej podjęcie działań w celu zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Jednocześnie zaproponowano Skarżącej wynajem lokali mieszkalnych w miejscowości [...] (powiat [...] , gmina [...]) lub [...] (powiat [...] , gmina [...]); Skarżąca odmówiła wynajmu lokali ze względu na pracę i szkołę syna. Skarżąca dostarczyła zaświadczenie lekarskie o przewlekłej chorobie - astmie - ze wskazaniem zmiany warunków zamieszkania pacjentki, które mogą wpłynąć na przebieg choroby. Organ podniósł, że dysponuje zawiadomieniem z Sądu Rejonowego [...] w [...] [...] Wydział Cywilny w sprawie powództwa [...] przeciwko M.K. i Skarżącej w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. Dalej organ wywiódł, że Skarżąca jako dochód wskazała pracę oraz alimenty na rzecz swojego syna. W badanym okresie uzyskała łączny dochód w wysokości 77 922,88 zł, średni miesięczny dochód wyniósł 6 493,57 zł, a zatem spełniła kryterium dochodowe najmu lokalu na czas nieoznaczony. Skarżąca rozliczała podatki na terenie [...] w dzielnicy [...] w latach 2018-2022. Wniosek Skarżącej 29 marca 2024 r. został negatywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową urzędu dzielnicy [...]. Konkludując, organ stwierdził, że oparł swoje rozstrzygnięcie o § 7 ust. 1 oraz 32 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 8 uchwały mieszkaniowej z uwagi na przekroczenie kryterium metrażowe oraz zamieszkiwanie bez zgody właściciela, który wskazał Skarżącej lokal do zamieszkania. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z 16 maja 2024 r. na powyższą uchwałę Skarżąca wniosła o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając organowi naruszenie: 1) § 35 ust. 1 uchwały mieszkaniowej poprzez wydanie jej w niewłaściwym składzie, tj. przez jednego członka organu - zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...]; 2) § 7 ust. 1 uchwały mieszkaniowej poprzez nieprzyjęcie i nieuwzględnienie postanowienia, że przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania: 1) 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2, 2) 2 osób w lokalu wynosi nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą w lokalu, gdy wraz z małoletnim synem Skarżąca dysponuje według umowy powierzchnią użytkową (podstawową) o wielkości 24,14 m2, co nie może być w świetle umowy uznane za powierzchnię mieszkalną; 3) § 32 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 8 uchwały mieszkaniowej poprzez przyjęcie, że istnieje przesłanka o zamieszkiwaniu wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, podczas gdy właściciel - [...] - wypowiedział umowę i wniósł do Sądu Rejonowego [...] sprawę o eksmisję z lokalu, w którym wnioskodawczym zamieszkuje z małoletnim synem (sygn. akt [...]); 4) § 32 ust. 8 uchwały mieszkaniowej w zakresie wyjaśnienia, co do tego którego ze wskazanych tam naruszeń lub składania nieprawdziwych oświadczeń miała się dopuścić Skarżąca, składając wniosek, co stanowi też naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego, tj. przejrzystości i jawności postępowania, jak również: 5) brak przeprowadzenia postępowania w zakresie zbadania treści umowy najmu i uznanie powierzchni użytkowej za powierzchnię mieszkalną; 6) nieuwzględnienie, że wskutek wypowiedzenia umowy najmu przez [...] Skarżąca wraz z małoletnim synem utraciła tytuł do lokalu, choć w orzeczeniu rozwodowym jest zobowiązana do zapewnienia mieszkania dziecku jako rodzic, przy którym ustalono miejsce zamieszkania (zgodnie wyrokiem Sądu Okręgowego [...] w [...] z [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...]); 7) nieuwzględnienie, że w związku małżeńskim Skarżącej zakończonym rozwodem, doświadczyła ona przemocy ze strony byłego męża, który był również uzależniony od alkoholu i hazardu, 8) nieuwzględnienie, że z racji opieki nad małoletnim dzieckiem Skarżąca posiada uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego lub komunalnego z zasobów [...]; 9) nieuwzględnienie, że dochód gospodarstwa domowego Skarżącej nie pozwala jej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych ani poprzez wynajem lokalu na wolnym rynku, ani poprzez nabycie lokalu z uwagi na brak zdolności kredytowej. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła że organ nie zwrócił uwagi na to, iż umowa najmu jest rozwiązana, a w Sądzie Rejonowym [...] toczy się sprawa o eksmisję jej i jej dziecka wytoczona przez [...] . Organ nie zbadał powierzchni mieszkalnej, której minimum kwalifikujące do poprawy ww. uchwały wynosi 14 m2 na 2 osoby. Tymczasem zgodnie z umową wynajmowany lokal ma 24,14 m2 powierzchni użytkowej. Organ nie zauważył że obecna umowa najmu lokalu już nie obowiązuje, a Skarżąca jest samotną matką, nie ma zdolności kredytowej i nie posiada środków, aby nabyć lokal lub go wynajmować - obecna stawka najmu jest nieadekwatna do aktualnych stawek liniowych i za taki czynsz nie jest w stanie wynająć innego lokalu. Więcej nie jest w stanie płacić, gdyż zarabia niewiele ponad ustawową płacę minimalną. Skarżąca uznała za błędne założenie organu, że każdy tytuł pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Przyjęcie takiego rozumienia bez zbadania istnienia umowy, jej postanowień odnośnie do powierzchni mieszkalnej, wysokości czynszu oraz daty zakończenia stosunku najmu prowadzi do błędnego rozumowania i błędnych ustaleń. Obecnie Skarżąca zamieszkuje w lokalu, w którym mieszkała 10 lat od czasu rozwodu. Chociaż [...] ma w zasobie wolne lokale, odmówiła Skarżącej zawarcia kolejnej umowy najmu pomimo wiedzy na temat jej dochodów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy uchwały mieszkaniowej wydanej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 725; dalej: Ustawa). Z art. 21 ust. 3 pkt 5 Ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Jakkolwiek judykatura nie uznaje uchwał o odmowie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej za decyzje administracyjne, to jednomyślnie przyjmuje, że w postępowaniu kończonym wydaniem tego typu uchwały obowiązują standardy odpowiadające zasadom przewidzianym przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyroki NSA z 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2151/16, oraz z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 2081/21). Zgodnie art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Określona powyżej zasada prawdy obiektywnej znajduje odzwierciedlenie w treści art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek sformułowania rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska poprzez przedstawienie toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia decyzji, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji ważkich okoliczności faktycznych stanowi przesłankę uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powodem odmowy przyznania Skarżącej pomocy mieszkaniowej było przekroczenie kryterium metrażowego oraz zamieszkiwanie bez zgody właściciela, który wskazał Skarżącej lokal do zamieszkania, a z której to propozycji Skarżąca nie skorzystała, natomiast podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił § 7 ust. 1 oraz § 32 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 8 uchwały mieszkaniowej. Zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały mieszkaniowej przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10m2. W myśl § 32 uchwały mieszkaniowej wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela (ust. 1 pkt 3). Podstawą odmowy zakwalifikowania wniosku do udzielenia pomocy mieszkaniowej może być potwierdzenie nieprawdy w złożonych oświadczeniach i dokumentach, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 1 oraz niezłożenie dokumentów i oświadczeń w wyznaczonym terminie określonym na podstawie § 31 ust. 1a (ust. 8). W ocenie Sądu kwestia możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Skarżącej nie została poddana przez organ szczegółowej analizie. Jak wynika z akt sprawy, 14 lutego 2023 r. wygasł stosunek najmu przedmiotowego lokalu między Skarżącą a [...] zs. w [...]. Od tego dnia Skarżąca nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu. Dodatkowo [...] 28 czerwca 2023 r. wniosła pozew o nakazanie opróżnienia rzeczonego lokalu. Organ nie zbadał zatem, czy Skarżąca dysponuje realną możliwością zamieszkiwania w zajmowanym dotychczas lokalu. Zaskarżona uchwała została zatem wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych. Organ, podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania Skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej, nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego materiału dowodowego niezbędnego do należytego rozpatrzenia sprawy udzielenia skarżącej pomocy mieszkaniowej. Organ nie ustalił rzeczywistych możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Skarżącej we własnym zakresie ani możliwości dalszego korzystania przez Skarżącą z lokalu przy ul [...]. Organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, przyjmując za udowodnione okoliczności faktyczne przemawiające za negatywnym rozpatrzeniem wniosku Skarżącej. Rozpoznając go ponownie, organ weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd w niniejszym wyroku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) jak w punkcie 1 sentencji, a na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji, zaliczając na poczet kosztów wpis od skargi w wysokości 300 złotych.