II SA/Wa 1130/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Iwona Maciejuk, Protokolant referent stażysta Magdalena Frąckiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich – oddala skargę – Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. oraz 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] o cofnięciu A. H. pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu podał, że art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji uprawnia właściwy organ Policji do zobowiązania posiadacza pozwolenia na broń do poddania się przez niego badaniom lekarskim i psychologicznym w przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia co do zdrowotnych i psychicznych możliwości dysponowania przez niego bronią. Natomiast w myśl art. 18 ust. 5 pkt 2 tej ustawy, właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń, jeżeli osoba posiadająca pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego nie wykona. W toku postępowania Komendant Główny Policji ustalił, że organ pierwszej instancji uzyskał z Komendy Powiatowej Policji w [...] informację o sporządzeniu Niebieskiej Karty dotyczącej podejrzenia stosowania przemocy przez A. H. oraz, że leczy się psychiatrycznie w związku ze zdiagnozowanym zespołem psychoorganicznym objawiającym się napadami złości na zmianę z napadami euforii. Z tego względu zobowiązano go do przedstawienia aktualnych orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego potwierdzających, że może dysponować bronią. Pomimo dwukrotnego wezwania A. H. pismami z dnia 22 listopadami 2017 r. i 21 grudnia 2017 r. do przedstawienia stosownych orzeczeń i upływu wyznaczonego terminu do ich przedłożenia strona nie wykonała obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji. W ocenie organu odwoławczego strona nie poddając się badaniom lekarskim i psychologicznym, a w konsekwencji nie przedkładając organom Policji orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, nie udokumentowała, że posiada zdolność psychiczną i psychologiczną do dysponowania bronią. Podkreślił, że żadna okoliczność nie zwalniała strony z wykonania obowiązku potwierdzenia, że należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Odnosząc się do zarzutu A. H. dotyczącego nieprzeprowadzenia przez organy Policji dowodu z dokumentacji dotychczasowych badań lekarskich strony zaznaczył, że w aktach sprawy o wydanie pozwolenia nr [...] nie ma dokumentacji badań lekarskich, w aktach tych znajdują się orzeczenia lekarskie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. i psychologiczne nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Komendant Główny Policji wyjaśnił, że orzeczenia w zakresie zdolności do dysponowania bronią są wydawane na podstawie wyników przeprowadzonych badań, które są objęte tajemnicą lekarską, a zatem organ Policji nie może się z nimi zapoznawać. Ponadto nie ma ani kompetencji ani stosownej wiedzy do ich oceny. Dokumentacja medyczna (w świetle obecnego, jak i uprzedniego stanu prawnego) pozostaje w dyspozycji orzeczników, a nie w aktach broni. Organy Policji otrzymują jedynie orzeczenia wydane na podstawie tej dokumentacji, a z woli ustawodawcy są zobowiązane respektować taką formę uzyskiwania wiedzy o zdolności bądź jej braku do dysponowania bronią. Organ odwoławczy nie stwierdził błędów organu pierwszej instancji mających wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy, a oceniając materiał dowodowy uznał, że jest wystarczający i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Co zaś do wniosku strony o umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń, organ stwierdził, że brak było podstaw do jego umorzenia w trybie art. 105 § 1 i § 2 K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej pismem z dnia 8 czerwca 2018 r., A. H. zastępowany przez adwokata L. K. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 5 w związku z art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez błędne zastosowanie i wykładnię skutkujące uznaniem, że organowi wydającemu pozwolenie na posiadanie broni przysługuje prawo do zobowiązania posiadacza pozwolenia na broń do poddania się przez niego badaniom psychologicznym w przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia co do zdrowotnych i psychicznych możliwości dysponowania przez niego bronią, podczas gdy organ posiada takie prawo wyłącznie w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 ustawy, a następnie w wyniku błędnej interpretacji art. 15 ust. 5 ustawy bezprawne zobowiązanie go do poddania się badaniom lekarskim na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy, 2. przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie sprawy w zakresie należytego, wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, poprzez niedostateczne i nierzetelne rozważenie stanu faktycznego, dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i na skutek tego wydanie decyzji w oparciu o nieuprawnione, niepoparte dogłębną analizą i materiałem dowodowym domniemania. Skarżący wskazał, że z treści powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 5 ustawy o Policji wynika fakultatywna możliwość organu Policji do zobowiązania osoby do poddania się badaniom, co następuje jedynie w przypadku, gdy wystąpi ujawnienie okoliczności dostatecznie uzasadniających ewentualną przynależność do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 ustawy. W przedmiotowej sprawie jedyną nową okolicznością było sporządzenie tzw. Niebieskiej Karty (procedura ta została wszczęta w sposób nieuprawniony, a ponadto nie przeprowadzono żadnego formalnego postępowania w tym zakresie). Kwestia zaś zdrowia psychicznego i psychiatrycznego była już wcześniej znana organowi Policji, bowiem podczas badania lekarskiego i psychologicznego w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską wskazywał na ujawnienie u niego zespołu psychoorganicznego i pod tym kątem był badany przez lekarzy orzeczników. Organ zatem dysponuje znajdującymi się w aktach pozytywnymi orzeczeniami: lekarskim nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. i psychologicznym nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Przyznał, że mimo iż faktycznie dokumentacja medyczna pozostaje w dyspozycji orzeczników i organ Policji nie ma do niej dostępu samo orzeczenie lekarskie stwierdzające zdolność do dysponowania bronią powinno być dla organu wystarczającym dowodem na to, że stan psychiczny danej osoby umożliwia przyznanie jej zezwolenia na posiadanie broni. Dodatkowo wyjaśnił, że korzysta z konsultacji psychiatrycznych, które nie mają charakteru leczenia, a zespół psychoorganiczny objawiający się napadami złości na zmianę z napadami euforii nie jest chorobą psychiczną ani też zaburzeniem psychiki. Tym samym zarzucanie mu, że cierpi na zaburzenia psychiczne, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego lub ma znacznie ograniczoną sprawność psychofizyczną są zarzutami nieprawdziwymi, niepopartym materiałem dowodowym i dokonanym na skutek dowolnej oceny dowodów. W ocenie skarżącego, organ dysponując pozytywnymi orzeczeniami zarówno lekarza nr [...] z dnia [...] marca 2015, jak i psychologa nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. wydanymi w postępowaniu o wydanie pozwolenia na broń nie miał podstaw do wszczynania postępowania kierowania go na kolejne badania. W jego ocenie organy Policji w sposób nieuzasadniony prawnie przypisały sobie prawo do kierowania osoby na badania w przypadku istnienia okoliczności uzasadniających podejrzenie wystąpienia schorzeń psychologicznych lub psychiatrycznych, podczas gdy ustawa nie używa takiego określenia, a jedynie wskazuje na ujawnienie takich okoliczności. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839, z późn. zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy, właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5. Natomiast w myśl art. 15 ust. 5 ustawy, w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 – 4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi – zdaniem Sądu – wątpliwości fakt, że okoliczności sprawy (uzyskanie z Komendy Powiatowej Policji w [...] informacji o sporządzeniu Niebieskiej Karty dotyczącej podejrzenia stosowania przemocy przez A. H. oraz leczenia się psychiatrycznego w związku ze zdiagnozowanym zespołem psychoorganicznym objawiającym się napadami złości na zmianę z napadami euforii) zasadnie wzbudziły podejrzenie organu Policji, iż skarżący może należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy i w tej sytuacji organ mógł go zobowiązać do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz do przedstawienia wydanych orzeczeń. Skarżący nie kwestionuje, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] wezwaniami z dnia [...] listopada 2017 r. i [...] grudnia 2017 r. zobowiązał skarżącego, na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, do dostarczenia aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wydanego przez uprawnionego lekarza i psychologa, potwierdzającego zdolność strony do dysponowania bronią palną. W piśmie tym organ Policji wskazał okoliczności uzasadniające skierowanie do strony przedmiotowego wezwania, jak też podał, że w przypadku ich niedostarczenia, bez podania przyczyny, zostanie cofnięte pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji. Analizując treść powyższego wezwania, w którym organ przywołał okoliczności uzasadniające jego wystosowanie do skarżącego, jak też powołane w nim podstawy prawne, nie sposób podzielić zarzutu skargi o braku konieczności kierowania go na kolejne badana i w związku z tym przedstawienia aktualnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, bowiem w aktach sprawy nr [...] dotyczących wydania pozwolenia na broń znajdują się pozytywne orzeczenia: lekarskie nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. i psychologiczne nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Dla Sądu jest bowiem oczywiste, iż zobowiązanie skarżącego do dostarczenia aktualnego orzeczenia, należy odczytywać jako aktualnego na dzień jego wydania przez lekarza uprawnionego do przeprowadzenia tych badań (orzeczenia kontrolnego, o którym mowa w art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji), a nie orzeczenia, które uzyskał skarżący przed zaistnieniem okoliczności uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 – 4, tak jak w tym przypadku sporządzenia Niebieskiej Karty dotyczącej podejrzenia stosowania przemocy oraz leczenia się psychiatrycznego w związku ze zdiagnozowanym zespołem psychoorganicznym objawiającym się napadami złości na zmianę z napadami euforii. Zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 2 i 6 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5. Przepisy ust. 5 pkt 2-3 i 6 stosuje się odpowiednio do osób posiadających dopuszczenie do posiadania broni. Wprawdzie powołany przepis pozostawia organowi Policji możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy, to jednak podejmując decyzję o zachowaniu przez osobę posiadającą uprawnienie do posługiwania się bronią palną organ musi mieć na uwadze, iż tego rodzaju pozwolenie ma reglamentacyjny charakter. To z kolei uzasadnia rygorystyczną politykę organów Policji w zakresie spraw dotyczących pozwolenia na broń. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela, wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp do broni nie ma z tego względu charakteru powszechnego. W judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że posiadanie oraz używanie broni i amunicji stanowi tradycyjnie sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Rygorystyczne unormowanie dostępu jednostki do broni podyktowane jest z jednej strony przysługującym państwu monopolem na stosowanie środków przemocy, a z drugiej strony – koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, niepubl.). Skoro skarżący nie przedstawił aktualnych na dzień wezwania organu Policji orzeczeń lekarskiego i psychologicznego stwierdzających zdolność do posiadania broni palnej, to Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie miał innej możliwości jak tylko cofnąć skarżącemu dopuszczenie do posiadania broni myśliwskiej do celów łowieckich, na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, iż wydanie orzeczenia ostatecznego o posiadaniu przez badanego zdolności fizycznej i psychicznej do posługiwania się bronią palną przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się taką bronią – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09 (publik LEX nr 606704). Reasumując, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie dostrzegł także istotnych naruszeń prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na końcowy sposób załatwienia sprawy. Z tych względów, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.