II SA/Wa 1134/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi R. R. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem [...], działając na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] [...], stanowiącego załącznik Nr 17 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (tekst jednolity Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz.6725), § 4 w związku § 22 ust. 5 oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr LVI11/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, z późn. zm.) nie wyraził zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu R .R. (§ 1). Wykonanie uchwały Zarząd Dzielnicy [...] powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2). Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia (§ 3). W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że wnioskodawczyni zameldowana jest w lokalu nr [...] przy ul. [...] w[...], którego właścicielem jest jej córka. Wnioskodawczyni posiada nieodpłatną i dożywotnią służebność mieszkania i korzystania z ww. lokalu polegająca na prawie korzystania przez uprawnioną z całego lokalu mieszkalnego (ww. była właścicielem lokalu i zbyła nieruchomość 5 lat temu). Lokal składa się z jednego pokoju i kuchni, powierzchnia użytkowa wynosi 26,37 m , powierzchnia mieszkalna 17,55 m2. W lokalu zamieszkują 3 osoby. Na jedną osobę zamieszkującą w lokalu przypada 5,85 m2 powierzchni mieszkalnej. Zainteresowana przeszła depresje, obecnie leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego, syn ww. choruje na [...], posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Zainteresowana składając wniosek o najem lokalu zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego właścicielem jest dziadek syna. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ojciec byłego partnera jest alkoholikiem i zaistniała konieczność opuszczenia przedmiotowego lokalu. Wcześniej przez kilka lat zainteresowana zamieszkiwała w [...] z ojcem dziecka. Dochód wnioskodawczyni wynosi 951,42 zł na osobę miesięcznie. Organ wskazał, że mimo pozytywnej opinii Komisji Mieszkaniowej wniosek został rozpatrzony negatywnie na podstawie § 4 w związku z § 22 ust. 5 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy - posiadanie tytułu do lokalu (służebność). Zgodnie z § 24 ust. 1 ww. Uchwały wnioski zaopiniowane przez Komisję Mieszkaniową rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu. R. R. pismem z dnia 18 maja 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła swoją sytuację mieszkaniową podając jednocześnie, że jej syn jest dzieckiem z niepełnosprawnością, ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Cierpi na [...], ma zaburzenia [...]. Warunki mieszkaniowe uniemożliwiają u syna kontynuowanie terapii, powodują u niego nasilenie zaburzeń – [...]. Syn w związku z chorobą potrzebuje stałości, rutyny, nawet w najmniejszych aspektach w podstawowych codziennych czynnościach. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek został rozpatrzony przez organ negatywnie z uwagi na posiadanie przez skarżącą, w dacie podjęcia uchwały, tytułu prawnego do lokalu - służebności mieszkania i korzystania z zajmowanego obecnie lokalu. W kolejnym piśmie procesowym skarżąca wskazała, iż nie przysługuje jej już w/opisana służebność mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga oceniania w świetle powołanych wyżej przepisów jawiła się jako dopuszczalna i merytorycznie uzasadniona. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy uznać należało, że jej istota, sprowadzała się do oceny tego, czy organ ocenił stan faktyczny przez pryzmat przesłanek opisanych w § 4 i 5 ust. 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Powyższe przepisy, w świetle § 12 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. regulują bowiem zasady najmu lokalu socjalnego. Pierwszy z w/powołanych przepisów określa minimalne przesłanki pozytywne (warunki mieszkaniowe i dochód), których spełnienie umożliwia uwzględnienie wniosku. Druga zaś z w/powołanych norm prawnych określa wyjątki od zasad wyartykułowanych w § 4 uchwały. Stąd też, nie budzi wątpliwości Sądu administracyjnego, iż przy rozpoznawaniu spraw o przydział lokalu z zasobu mieszkaniowego [...] obowiązkiem organu jest dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach przedmiotowych zakreślonych przepisami § 4 i 5 ust. 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat powyższych norm prawnych. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie ustaleń faktycznych, jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego. W świetle powyższego należało przyjąć, iż tylko uzasadnienie uchwały zawierające zarówno ustalenia faktyczne, jak też ocenę faktów w granicach § 4 i 5 ust. 2 omawianej regulacji prawnej, będzie mogło być uznane za poprawne i poddające się weryfikacji sądowej. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, że organ nie podołał ciążącym na nim obowiązkom. Skupił się bowiem jedynie na materii kryterium z § 4 uchwały mieszkaniowej. Nie odniósł się zaś w ogóle do materii ewentualnych wyłączeń, sformułowanych w treści par.5 ust.2 omawianej regulacji. Powyższe uchybienie organu jest zaś o tyle istotne w realiach niniejszej sprawy, gdyż jednym z wyjątków, uzasadniających odstępstwo od stosowania kryterium metrażowego opisanego w § 4 uchwały mieszkaniowej, jest m. in. istnienie – pozostającej w związku z warunkami mieszkaniowymi – wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej , rodzinnej lub społecznej obejmującej niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Jak zaś sam organ ustalił, syn wnioskodawczyni, ujęty we wniosku inicjującym postępowanie, posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Mimo tego organ nie dokonał oceny wniosku przez pryzmat tej okoliczności. Zestawiając więc powyższe ustalenia faktyczne organu, z treścią § 5 ust. 2 pkt.3 lit. a uchwały mieszkaniowej, skarżone rozstrzygnięcie jawi się jako niepoddające się kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie znając motywów dla których organ, mimo ustalenia istnienia niepełnosprawności u osoby zgłoszonej do wspólnego zamieszkiwania nie zastosował w sprawie wyłączenia opisanego w w/powołanym par.5 uchwały mieszkaniowej, nie może ocenić poprawności całego rozstrzygnięcia. Rolą Sądu nie jest zaś zastępowanie organów w obowiązkach wyczerpującego zbadania i oceny całokształtu sprawy. Powyższe uchybienie organu prowadzi więc do wniosku, iż skarżony akt jawi się jako przedwczesny. Wydany bowiem został bez uprzedniego przeanalizowania stanu faktycznego (a więc także przed dokonaniem jego oceny) przez pryzmat wymogów prawnych. Dodatkowo wytknąć należało też organowi, iż uzasadnienie dotyczące istnienia przesłanek z § 4 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego jest niepełne. Organ przywołał wyłącznie ustalenia dotyczące kryterium metrażowego i kryterium dochodowego. Nie dokonał jednakże oceny sprawy przez pryzmat treści przywołanej regulacji. Na zakończenie uzasadnienia przywołał zaś okoliczność przysługiwania stronie służebności mieszkania. Uzasadnienie uchwały nie wskazuje więc tego, czy powodem negatywnego rozpoznania wniosku była okoliczność niespełnienia kryterium metrażowego czy dochodowego, czy też fakt zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych strony. Rolą Sądu administracyjnego nie jest zaś domyślanie się motywów, jakimi kierował się organ administracji przy rozstrzyganiu sprawy. Dodatkowego podkreślenia wymagało to, że na dzień orzekania przez tut. Sąd uległa zmianie sytuacja faktyczna. Jak wynika ze złożonego do akt sądowych dokumentu, skarżącej nie przysługuje już służebność mieszkania. Tej okoliczności nie sposób więc było pominąć przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy gdyż pozostawała ona w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem kwestii prawa skarżącej do domagania się przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów [...]. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem przepisu par. 22 ust. 2 pkt. 5 w zw. z § 4 i 5 ust. 2 pkt. 3 lit. a uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zaszły zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto mając na względzie to, że skoro od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały, nie minął jeszcze jeden rok do dnia orzekania, to tym samym nie zachodziło wyłączenie o jakim mowa w art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 z późn. zm.), który to przepis wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do szczegółowej oceny aktualnego stanu faktycznego sprawy, w tym m.in. przez pryzmat przesłanek zarówno z przepisu § 4 jak i 5 ust. 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, oraz do poprawnego i wyczerpującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia.