II SA/Wa 1139/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczeniem z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w sprawie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej przez A. L.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że komisja I instancji w pkt 8.1 orzeczenia rozpoznała u orzekanego zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa z ocenioną aktywnością choroby w skali BASDAI i ASDAS (odpowiednio 8,1 i 3,99) leczone reumatologicznie ze wstępną kwalifikacją do leczenia biologicznego - § 34 pkt 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.) i z tego powodu uznała orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu do tego orzeczenia A. L. podniósł, że stwierdzone schorzenia, tj. ZZSK, a także przebyty uraz stawu kolanowego - zabieg operacyjny, obecnie nie wpływają na funkcjonowanie w codziennym życiu, typu: praca zawodowa, sport. Nie wykazują one dysfunkcji narządu ruchu i nie miały żadnego wpływu na dotychczasowe pełnienie zawodowej służby wojskowej. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że z analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej wynika, iż u badanego rozpoznano zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK). W 2022 r. przebywał w [...] Ośrodku Reumatologicznym w [...] z powodu nasilenia objawów chorobowych. Komisja wyjaśniła, że ZZSK jest chorobą przewlekłą i wymaga stosowania leczenia farmakologicznego oraz prowadzenia oszczędzającego się trybu życia, natomiast służba wojskowa wiąże się z narażeniem na nadmierny wysiłek fizyczny. Pełniona jest w różnych warunkach klimatycznych, z narażeniem na niskie temperatury otoczenia oraz nadmierną wilgotność i może być pełniona okresowo poza granicami państwa. Powyższe czynniki mogłyby nasilić objawy chorobowe i uniemożliwiłyby wykonywanie obowiązków służbowych. A. L. wniósł na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.), § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości a także § 12 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., poprzez ich błędnie zastosowanie i uznanie, że należy utrzymać w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., podczas gdy: rozpoznanie z punktu 8.1 orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2024 r. było już przedmiotem badań wcześniejszych komisjach lekarskich takich jak orzeczenie z dnia [...].02.2022 r. nr [...], ponadto orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2024 r. stoi w sprzeczności z orzeczeniem z dnia [...].01.2022 r. nr [...], które także zakwalifikowało skarżącego jako zdolnego do wykonywania służby wojskowej; również rozpoznanie z punktu 8.2. orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2024 r. było już przedmiotem badań we wcześniejszych komisjach lekarskich; 2. art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym zebranie, rozpatrzenie oraz dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z wymienionych artykułów tj. pominięcie dokumentacji medycznej, która wskazywała na poprawę stanu zdrowia skarżącego oraz pominięcie dotychczas wydawanych w stosunku do niego orzeczeń, które uprawniały do wykonywania służby wojskowej, pomimo tego, iż schorzenie kręgosłupa istniało i nie wpływało wówczas na możliwość pełnienia służby wojskowej; 3. art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony, poprzez całkowity brak współdziałania organów w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania; 4. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego o wydanie opinii w kwestii zdolności skarżącego do pełnienia służby zawodowej w świetle faktu iż orzeczenia stoją w sprzeczności z dokumentacją medyczną skarżącego oraz jego aktualnym stanem zdrowia. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia komisji I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: a. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...]; b. Historii zdrowia i choroby z [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r.; c. dokumentacji medycznej skarżącego z poradni reumatologicznej dr n. med. A. H.; d. orzeczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]; e. kopii książeczki wojskowej skarżącego; f. kopii Historii Choroby żołnierza zawodowego; g. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...]; h. zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2022 r.; i. zaświadczenia lekarskiego z [...] Ośrodka Reumatologicznego Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. celem wykazania faktu, że stan zdrowia skarżącego pozwala na pełnienie służby wojskowej. Z daleko posuniętej ostrożności skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia, czy skarżący jest zdolny do pełnienia służby zawodowej, w szczególności celem wykazania faktu aktualnego stanu jego zdrowia, schorzeń towarzyszących i ich wpływu na wykonywanie służby wojskowej w oparciu o przedłożoną dokumentację medyczną. W uzasadnieniu postawionych zarzutów skarżący podał, że z zapisów widniejących w jego Książeczce Wojskowej wynika, iż pełnił służbę wojskową pomimo schorzenia, a nadto niemal każdorazowo przy zmianie opisywanych w punkcie 5. załączonej książeczki wojskowej przechodził komisje, które dopuszczały go do wykonywania służby wojskowej. Także z książeczki zdrowia żołnierza zawodowego wynika, że schorzenie kręgosłupa istniało i mimo to skarżący był przez komisje lekarskie kwalifikowany jako zdolny do wykonywania służby wojskowej. Co istotne, leczenie związane ze schorzeniem kręgosłupa istniało cały czas, a jak wynika z załączonej dokumentacji medycznej, nigdy aż do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia nie stanowiło podstawy do uznania skarżącego za niezdolnego do wykonywania służby wojskowej. Skarżący podkreślił, że wydanie orzeczenia odmiennego od dotychczasowych było dla niego wielkim zaskoczeniem. Zdaniem skarżącego, komisja błędnie uznała, że stan zdrowia nie pozwala mu na pełnienie służby wojskowej w sytuacji, gdy schorzenie kręgosłupa było schorzeniem, które było oceniane przez wcześniejsze komisje lekarskie za brak przeciwwskazań do pełnienia służby wojskowej. Skarżący wyjaśnił także, że stan zdrowia w zakresie schorzenia kręgosłupa na skutek zastosowanego leczenia uległ poprawie, co potwierdza obszerna dokumentacja medyczna. Skarżący przedłożył aktualne zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2024 r., z którego wynika niska aktywność choroby, ogólna poprawa samopoczucia i sprawności chorego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że podstawą rozstrzygnięcia nie jest subiektywne przeświadczenie orzekanego o braku wpływu dokonanego rozpoznania na możliwość pełnienia zawodowej służby wojskowej, a określone rozpoznanie przypisane do odpowiedniego paragrafu załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy po pierwsze podkreślić, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola orzeczeń komisji lekarskich dotyczących zdolności do służby oparta jest wyłącznie na kryterium legalności, tj. ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sądy administracyjne nie mają natomiast kompetencji specjalistycznych do oceny tego rodzaju orzeczeń z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organy wiedzy medycznej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 726/21, "sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej trafności skarżonego orzeczenia w zakresie postawionej przez lekarzy diagnozy. Nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w zakresie medycyny. Ustawodawca tworząc przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie wyposażył sądów administracyjnych w stosowne instrumentarium procesowe, umożliwiające np. przy pomocy opinii biegłych sądowych, dokonywanie merytorycznej oceny diagnozy postawionej przez komisję. W związku z powyższym Sąd nie mógł się wypowiadać co do tego, czy diagnoza postawiona przez komisję lekarską jest merytorycznie poprawna czy też nie." Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił składanych w skardze wniosków dowodowych. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle powołanego przepisu Sąd nie ma możliwości przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z opinii biegłego. Pozostałe wnioski dowodowe z dokumentów nie mogą być natomiast uznane za niezbędne do wyjaśnienia istotnych w sprawie wątpliwości, skoro Sąd nie jest uprawniony do dokonywania oceny stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji nie może przeprowadzać dowodów na okoliczność, że stan zdrowia skarżącego pozwala na pełnienia służby wojskowej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę badał zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej jedynie pod względem kryterium legalności i stwierdził, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W postępowaniu przed komisją I instancji stwierdzone zostały u skarżącego następujące schorzenia: 1. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa z ocenioną aktywnością choroby w skali BASDAI i ASDAS (odpowiednio 8,1 i 3,99) leczony reumatologicznie ze wstępną kwalifikacją do leczenia biologicznego - § 34 pkt 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r., 2. Przebyty uraz stawu kolanowego prawego po leczeniu operacyjnym z częściową meniscektomią MM tego stawu - § 77 pkt 5 załącznika nr 1. Należy wyjaśnić, że jedynie schorzenie wskazane w pkt 1 skutkowało stwierdzeniem niezdolności do służby wojskowej (kategoria N). Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego orzeczenia nie odnosił się zatem do rozpoznania opisanego w pkt 2 i nie było ono podstawą stwierdzenia u skarżącego niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Zarzuty skargi odnoszące się do rozpoznania zawartego w pkt 8.2 orzeczenia komisji I instancji nie mają zatem w istocie związku z treścią kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia. Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2022 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r., poz. 466), które weszło w życie z dniem 29 marca 2024 r. (a więc przed wydaniem orzeczenia I instancji w tej sprawie). Jednak zgodnie z § 14 rozporządzenia z dnia 5 marca 2024 r., sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Skoro w niniejszej sprawie skierowanie skarżącego do komisji lekarskiej zostało wydane w dniu [...] grudnia 2023 r., to oznacza, że w tej sprawie organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały przepisy dotychczasowe, tj. załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. Jak wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r. schorzenie wskazane w § 34 pkt 8 załącznika nr 1 (a więc stwierdzone u skarżącego w niniejszej sprawie) kwalifikuje się do kategorii "Z/N". Komisja, wydając orzeczenie w sprawie zdolności do służby wojskowej, wobec rozpoznanych u skarżącego schorzeń, była zatem uprawniona zakwalifikować go do kategorii "N", co też uczyniła. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia komisja wyjaśniła przyczyny, którymi się kierowała, ustalając, że skarżący jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W szczególności wskazała, że ZZSK jest chorobą przewlekłą i wymaga stosowania leczenia farmakologicznego oraz prowadzenia oszczędzającego się trybu życia, natomiast służba wojskowa wiąże się z narażeniem na nadmierny wysiłek fizyczny. Pełniona jest w różnych warunkach klimatycznych, z narażeniem na niskie temperatury otoczenia oraz nadmierną wilgotność i może być pełniona okresowo poza granicami państwa. Powyższe czynniki mogłyby nasilić objawy chorobowe i uniemożliwiłyby wykonywanie obowiązków służbowych. Nie można zatem stwierdzić, by rozstrzygnięcie organu charakteryzowało się w tym zakresie dowolnością. W konsekwencji Sąd stwierdził, że orzeczenie organu jest zgodne z treścią § 34 pkt 8 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2002 r. i zostało prawidłowo uzasadnione. Brak zatem podstaw do uznania, by wydając zaskarżone orzeczenie, organy naruszyły przepisy prawa materialnego, w tym w szczególności rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2022 r., a także przepisy postępowania. Natomiast, jak już wskazano, Sąd nie jest uprawniony do oceny wyciągniętych przez organ wniosków natury medycznej co do stanu zdrowia skarżącego. Skarżący w żaden sposób skutecznie nie zakwestionował przyjętej przez komisje obydwu instancji kwalifikacji do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W istocie podnoszona przez niego w toku postępowania argumentacja nie kwestionuje, że cierpi na zesztywniające zapalenia stawów kręgosłupa, jednak jego zdaniem stwierdzone schorzenie nie uniemożliwiało mu (i w dalszym ciągu nie uniemożliwia) pełnienia zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego w skardze argumentacji w tym zakresie, należy zauważyć, że orzekające w tej sprawie organy dokonywały oceny stanu zdrowia skarżącego jedynie na dzień wydawania orzeczenia. Ewentualna poprawa stanu zdrowia osoby orzekanej w przyszłości lub stan jej zdrowia sprzed okresu orzekania nie może stanowić podstawy do uchylenia wydanych w sprawie orzeczeń. Fakt, że komisje lekarskie inaczej oceniały stan zdrowia skarżącego w 2022 r. nie oznacza, że dokonane w 2024 r. rozpoznanie jest wadliwe. Tym bardziej, jeśli wziąć pod uwagę, że jak wynika z Karty informacyjnej leczenia szpitalnego (k. 46 akt administracyjnych) skarżący przebywał w dniach [...].10.2023 r. – [...].10.2023 r. w szpitalu ([...] Ośrodek Reumatologiczny SP Specjalistyczny ZOZ), gdzie został przyjęty "z rozpoznaniem zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, z powodu nasilonych dolegliwości bólowych, zwłaszcza w zakresie odcinka lędźwiowego kręgosłupa oraz stawów kolanowych, ramiennych i drobnych rąk; sztywność poranna do 1,5 godziny". Wydając swoje orzeczenia, komisje obydwu instancji opierały się zatem na najbardziej aktualnej dokumentacji medycznej obrazującej stan zdrowia skarżącego na dzień orzekania. Podsumowując, Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, obejmuje niezbędne badania lekarskie, a dokonana kwalifikacja zdolności skarżącego do służby wojskowej była trafna. Z tej przyczyny Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie, oceniane – jak już wskazywano – wyłącznie pod względem kryterium jego legalności, jest prawidłowe. Stawiane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego okazały się z tych przyczyn niezasadne. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.