II SA/Wa 1143/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały Postępowanie w sprawie zainicjowała M. K. ubiegając się wraz z synem o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez zamianę obecnie zajmowanego lokalu na lokal większy. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z [...] marca 2024r. odmówił uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że strona zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego jest najemcą. Lokal składa się z 1 pokoju z kuchnią o powierzchni mieszkalnej 20,02 m i powierzchni użytkowej 27,49m2. W lokalu zamieszkują 2 osoby, a metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej dla dwuosobowego gospodarstwa domowego nie może przekroczyć 14,00 m2 powierzchni mieszkalnej. Dodano też, że na koncie lokalu nie figuruje zadłużenie czynszowe. Wyjaśniono, iż wnioskodawczyni ubiega się o zamianę lokalu na większy z uwagi na chorobę dziecka - [...]. Małoletni syn -O. C. posiada orzeczenie o niepełnosprawności - które nie potwierdza, by wymagał on zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Średni miesięczny dochód w dwuosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wynosi [...] zł. Kryterium dochodowe kwalifikujące do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie może przekroczyć 8 830,07 zł. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie. Wyjaśniono również, iż wniosek został rozstrzygnięty na podstawie § 4, § 5 ust 1 w związku z ust. 2 pkt 4 lit. c, § 7 ust. 1,§ 12 ust. 1 pkt 4 Uchwały Nr XXlll/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy tj. przekroczone kryterium dotyczące warunków zamieszkiwania a Zarząd nie znalazł podstaw do zwolnienia z ww. kryterium. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tut. Sądu wywiodła M. K. ponieważ w jej ocenie "narusza podstawowe uprawnienia do posiadania warunków mieszkaniowych, których wymaga stan zdrowia małoletniego syna, O. C. (posiada on orzeczenie o niepełnosprawności z Miejskiego Zespołu ds. Orzekania, symbol niepełnosprawności: 12-C oznaczający - całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16. rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia)". Dodała też, iż z uwagi na charakter schorzenia i zaburzeń, na które cierpi jej syn decyzja odmowna w sprawie odrębnego pokoju dla autystycznego 12-letniego chłopca, jest niehumanitarna i niezgodna z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej jako "p.u.s.a.").sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Na wstępie należało podkreślić, że chwała objęta przedmiotową skargą, należy do kognicji Sądów administracyjnych. Dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa, prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Na poprawność powyższej konkluzji nie rzutuje forma ostatecznie udzielanej pomocy mieszkaniowej. Samo zawarcie cywilno-prawnej umowy najmu jest bowiem czynnością wtórną w stosunku do uchwały wyrażającej stanowisko co do samej zasadności udzielenia takiej pomocy. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zaś przecież właśnie owa uchwała, rozstrzygająca samą zasadność przyznania pomocy mieszkaniowej. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga oceniania w świetle powołanych wyżej przepisów jawiła się więc jako dopuszczalna a także jako merytorycznie uzasadniona. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy uznać należało, że jej istota, sprowadzała się do oceny tego, czy organ ustalił i następnie ocenił stan faktyczny przez pryzmat przesłanek opisanych w ust.4 par.7 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Powyższy przepis określa odstępstwa od warunków opisanych w par.7 ust.1 w/w uchwały (tj. od kryterium dochodowego i metrażowego). Nie budzi wątpliwości Sądu administracyjnego, iż przy rozpoznawaniu spraw, w trakcie którego organ odnosi się do kryteriów opisanych w ust.1 par.7 omawianej regulacji, jego bezwzględnym obowiązkiem jest dokonanie ustaleń stanu faktycznego w granicach przedmiotowych zakreślonych przepisami zarówno owego ust.1 jak i ust.4 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, a następnie dokonanie szczegółowej oceny stanu faktycznego przez pryzmat powyższej normy prawnej. Oczywistym jest też to, że efekt powyższych działań organu powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Uzasadnienie winno prezentować zarówno stanowisko organu odnośnie ustaleń faktycznych (uczynionych na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie), jak też jego wnioski wysnute z analizy faktów przez pryzmat stosownego przepisu prawa materialnego, oraz sposób dochodzenia do owych wniosków. Tylko bowiem znając motywy jakimi kierował się organ przy rozstrzyganiu sprawy, strona postępowania, a następnie Sąd administracyjny rozpoznający ewentualną skargę, będą w stanie dokonać oceny poprawności samej uchwały. Tak więc tylko uzasadnienie uchwały zawierające zarówno ustalenia faktyczne, jak też ocenę faktów w granicach par.7 ust.1 i 4 omawianej regulacji prawnej, będzie mogło być uznane za poprawne i poddające się weryfikacji sądowej. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, że organ nie podołał ciążącym na nim obowiązkom. Pomimo tego, iż już we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie strona uwypukliła niedogodności związane z brakiem posiadania lokalu składającego się z dwóch pokoi i wpływem powyższego na rozwój swojego niepełnosprawnego dziecka, organ w zasadzie zignorował ową kwestię. Przytoczył wyłącznie w uzasadnieniu fakt braku przedłożenia przez stronę zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego konieczność zamieszkiwania przez syna skarżącej w oddzielnym pokoju. Nie dokonał jednakże żadnej oceny istnienia wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej dziecka strony pozostającej w związku z warunkami mieszkaniowymi w jakich znajduje się wnioskodawczyni i jej syn. W szczególności nie odniósł się ani do argumentów wnioskodawczyni ani do kwestii istnienia związku pomiędzy faktem zamieszkiwania w jednopokojowym mieszkaniu, a zdiagnozowaną chorobą syna strony i wpływem warunków mieszkaniowych na stan zdrowia dziecka. Omawiając powyższą problematykę nie sposób abstrahować od tego, że twórca par.7 ust.4 powyższego aktu prawnego nie zawęził granic dowodzenia istnienia owej wyjątkowo trudnej sytuacji mieszkaniowej, do materii zaświadczeń czy orzeczeń lekarskich. Wręcz przeciwnie, sposób sformułowania omawianej regulacji świadczy o tym, że intencją prawodawcy było umożliwienie jak najszerszego badania istnienia owych kwalifikowanych warunków mieszkaniowych. Twórca powyższej normy nawiązał przecież wprost do problematyki zgodności z ujętymi w art.5 Kodeksu cywilnego zasadami współżycia społecznego. Zgodnie zaś z ugruntowanym od lat orzecznictwem Sądu Najwyższego wypracowanym na kanwie przywołanej regulacji K.c. zasady współżycia społecznego dotyczą przede wszystkim materii nieskodyfikowanej a wymagającej odczytywania przez pryzmat konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. Powyższe uchybienie organu, w realiach faktycznych niniejszej sprawy ma zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie. Brak zbadania przez organ omawianej problematyki sprawia, że skarżone rozstrzygnięcie jawi się jako przedwczesne. Gdyby bowiem (po wyczerpującym ustaleniu i zbadaniu stanu faktycznego) okazało się, iż wnioskodawczyni i jej syn, w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej – co nie dawałoby się pogodzić z zasadami współżycia społecznego – istniałaby możliwość pozytywnego dla skarżącej rozpoznania sprawy przez organ. Powyższe w ocenie tut. Sądu świadczy więc niezbicie o tym, iż organ nie udowodnił przyjętej przez siebie tezy, że w odniesieniu do wnioskodawczyni, winny znaleźć zastosowanie wymogi opisane w par.7 ust.1 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem przepisu par.7 ust.1 i 4 oraz par.32 uchwały Nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zaszły zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 2 p.p.s.a.. Nadto mając na względzie to, że skoro od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały, nie minął jeszcze jeden rok do dnia orzekania, to tym samym nie zachodziło wyłączenie o jakim mowa w art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.), który to przepis wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do wyczerpującego ustalenia i szczegółowej oceny stanu faktycznego sprawy, przez pryzmat przesłanek z przepisu par.7 ust.4 uchwały nr XXIII/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy , oraz do poprawnego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia.