II SA/Wa 1154/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-09
Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Tomasz Szmydt, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia wykonawczego, który jest analogiczny do przepisu ustawy uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, w zakresie ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop?Ratio decidendi
Sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia wykonawczego, który jest analogiczny do przepisu ustawy uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. W sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności normy prawnej, jej negatywne orzeczenie uchyla domniemanie konstytucyjności, co powinno mieć wpływ na stosowanie innych przepisów zawierających taką samą niekonstytucyjną normę. W związku z tym, organy administracji publicznej muszą rekonstruować treść przepisów zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, aby zapewnić realizację konstytucyjnych praw funkcjonariuszy.Stan faktyczny
Skarżący, były funkcjonariusz Straży Granicznej, domagał się wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający za niezgodny z Konstytucją przepis ustawy o Policji dotyczący sposobu obliczania tego ekwiwalentu. Organy administracji odmówiły, wskazując, że wyrok TK dotyczy ustawy o Policji, a nie ustawy o Straży Granicznej, i że obowiązujące przepisy nie przewidują innej metody obliczania ekwiwalentu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. Zasądził od Komendanta [...] Straży [...] na rzecz skarżącego kwotę 497 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Komendanta [...] Straży [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] 2. zasądza od Komendanta [...] Straży [...] na rzecz skarżącego J P. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Straży Granicznej (organ) decyzją z dnia [...] kwietnia 2019r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania sierż. sztab. SG rez. J.P. (skarżąc) od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (organ I instancji) z dnia [...] stycznia 2019 r nr [...], utrzymał w mocy decyzję odmawiającej ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy wraz z odsetkami
Organ działał w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. Kpa) oraz art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 147 - ustawa o SG), w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. z 2005 r. Nr 186 poz. 1560 – rozporządzenie).
Skarżący został zwolniony ze służby w Straży Granicznej rozkazem personalnym nr [...] Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2009 r., z dniem [...] lipca 2009 r.
W związku ze zwolnieniem w/w wypłacono należności przysługujące z tytułu zwolnienia (zgodnie z brzmieniem art. 118 ustawy o Straży Granicznej obowiązującym w dacie zwolnienia ze służby i rozporządzeniem wydanym wówczas na jego podstawie), w tym ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
Skarżący wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z wnioskiem o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej, wskazując w uzasadnieniu, iż wypłata ma nastąpić z odsetkami.
W uzasadnieniu wniosku w/w podał, że wypłata należnego w dniu zwolnienia ze służby ekwiwalentu urlopowego nastąpiła w oparciu o mnożnik wynikający z rozporządzenia. Następnie powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, z dnia 30 października 2018 r., opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r., w którym to Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ustawa o Policji) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji.
Jego zdaniem metoda obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop zawarta w ustawie o Policji - i analogicznie w ustawie o Straży Granicznej i akcie wykonawczym - jest mniej korzystna niż metoda, w której czynnikiem jest liczba 1/22 lub 1/21. W wyniku powyższego funkcjonariusze Policji i Straży Granicznej za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymują ok 73% dziennego uposażenia, czego nie można uznać za pełną rekompensatę poniesionej straty...".
Jego zdaniem ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Przyjęcie zaś w art. 118 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o SG w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia funkcjonariusza oznacza, że wypłacanej funkcjonariuszowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.".
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmówił w/w wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wraz z odsetkami. Wskazał, że w dacie zwolnienia w/w ze służby w Straży Granicznej skarżącemu wypłacono ekwiwalent za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe zgodnie z obowiązującym w tej dacie przepisem art. 118 ustawy o SG i rozporządzeniem, które zostało wydane na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy powołanej ustawy i regulowało kwestię obliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy.
Organ wskazał, że powołany przez Stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego dnia [...] października 2018 r. (sygn. [...]), w którym to Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie dotyczy Straży Granicznej, lecz jedynie konkretnego przepisu ustawy o Policji
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. odmawiającej wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wraz z odsetkami organ zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podniósł, że żądania skarżącego są niezasadne. Zdaniem organu wskazany przez skarżącego współczynnik 1/22 funkcjonuje w stosunku do funkcjonariuszy Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, jak również żołnierzy zawodowych. Natomiast w przepisach dotyczących Służby Więziennej funkcjonuje współczynnik 1/21. W związku z powyższym uznał, iż zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji działają na podstawie przepisów prawa i w stanie faktycznym sprawy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) nie ma znaczenia. Wskazał, że nie zostało znowelizowane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. poz. 1560).
Jego zdaniem w obowiązującym stanie prawnym brak jest w odniesieniu do funkcjonariusza Straży Granicznej przepisu, który wskazywałby współczynnik przy zastosowaniu którego organ Straży Granicznej powinien dokonać wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
Wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone przez organ I instancji przeprowadzone zostało prawidłowo, na zasadach i w granicach obowiązującego prawa, z uwzględnieniem wszystkich praw jednostki, oraz w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Jego zdaniem organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do załatwienia sprawy, dokonał wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem wszelkich materiałów dowodowych będących zarówno w posiadaniu Organów jak i zebranych w trakcie postępowania administracyjnego.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów:
1. postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. K.p.a.), polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr: [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku odmawiającej ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy wraz z odsetkami, w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji;
2. prawa materialnego:
art. 118 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm. u.o.s.g.), w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 września 2005 r. w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby (Dz. U. Nr 186, poz. 1560 rozporządzenie) - poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, pomimo że przepisy te są niezgodne z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP (Dz. U. z 1997r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm. Konstytucja RP), w zakresie, w jakim ustalają wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 uposażenia.
Jego zdaniem doszło do naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Podniósł, że zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję, od której wniesiono odwołanie jednak utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie narusza ona przepisów materialnych i procesowych." Wbrew powyższemu, organ swoim rozstrzygnięciem utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, czym naruszył powyżej powołany przepis k.p.a.. Wskazał, że zaskarżona w drodze odwołania decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 roku odmawiająca ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy wraz z odsetkami, powinna zostać uchylona w całości, z uwagi na naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ I instancji.
Wskazał miedzy innymi, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. ma zastosowania w niniejszej sprawie. Podniósł, że wyrok ten dotyczy zaskarżonego przepisu ustawy o Policji, jednakże uznana za niezgodną z konstytucją regulacja jest analogiczna do przepisów art. 118 ust. 1 pkt 2) i ust. 4 ustawy o Straży Granicznej w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystane przez funkcjonariusza Straży Granicznej urlopy i czas wolny od służby. Dlatego też, jego zdaniem powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego RP znajdzie odpowiednie zastosowanie do mniejszej sprawy. Podniósł, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny RP wskazał, że metoda obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop zawarta w ustawie o Policji - i analogicznie w ustawie o Straży Granicznej i akcie wykonawczym - jest mniej korzystna niż metoda, w której czynnikiem jest liczba 1/22 lub 1/21. W konsekwencji za każdy dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusz otrzymał odpowiednio mniejszy ekwiwalent niż otrzymując takie samo uposażenie zasadnicze funkcjonariusz Służby Więziennej czy żołnierz zawodowy. W wyniku powyższego, funkcjonariusze Policji i Straży Granicznej za każdy dzień niewykorzystanego urlopu otrzymują ok 73% dziennego uposażenia, czego nie można uznać za pełną rekompensatę poniesionej straty, a pośrednio zmniejszony został także czas wypoczynku funkcjonariusza. Wskazał, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jego ekwiwalentem.
W tej sytuacji podniósł, że zaskarżone decyzje nie tylko są krzywdzące dla strony, ale wskazują na brak spójności w działaniach organu, a tym samym naruszają zasadę zaufania obywatela do organów państwa.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2019 r. odmawiającej ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy wraz z odsetkami, w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, oraz zwrotu opłaty skarbowej w kwocie 17 zł. i rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko opisane w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2019 r. odmawiająca ponownego ustalenia i wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy wraz z odsetkami.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z dnia 28 listopada 2019r. - ppsa), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy w istocie odniesienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15, w myśl którego art. 115a ustawy o policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, do analogicznego w treści przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia.
Innymi słowy, chodzi o odpowiedź na pytanie, czy w procesie stosowania prawa można uznać za niezgodny z Konstytucją przepis prawny, którego treść jest analogiczna z treścią przepisu innej ustawy, uznanego za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny.
Kwestia rozszerzonej skuteczności orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa była przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (vide wyroki z 17 marca 2016 r., sygn. akt V CSK 377/15 i z 20 lutego 2018 r., sygn. akt V CSK 230/17) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyroki z 24 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 2791/14 i z 9 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3236/16 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniach tych, stosując prokonstytucyjną metodę wykładni przepisów prawa, przyjęto, że jeżeli tak samo brzmiąca norma prawa występuje w dwóch aktach prawnych o podobnym charakterze i jedna z nich została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczną z Konstytucją (art. 62 ust. 2 Konstytucji), to również norma zawarta w drugim akcie prawnym, co do której nie toczyło się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym może być uznana za niekonstytucyjną. Ten pogląd znalazł akceptację w doktrynie (vide M. Jackowski, Następstwa wyroków Trybunału Konstytucyjnego w procesie sądowego stosowania prawa, Wydawnictwo Sejmowe 2016, s. 339). W uzasadnieniu tego stanowiska podnosi się, że negatywne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego uchyla domniemanie konstytucyjności nomy prawnej, a nie przepisu prawnego. Taka sama norma prawna może być zawarta w przepisach rożnych aktów prawnych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy zakodowanej w konkretnym przepisie prawa deroguje zatem z systemu praw ten przepis lub jego część. Musi mieć jednak również wpływ na stosowanie innych przepisów zawierających taką samą niekonstytucyjną normę.
Z art. 8 i art. 178 Konstytucji RP wynika, że sądy podlegają ustawom, w tym Konstytucji. Związanie sądu ustawą sprawia, że w zasadzie sądy nie mają kompetencji do kontroli konstytucyjności ustawy i w konsekwencji nie mogą odmówić jej zastosowania. W razie wątpliwości co do konstytucyjności ustawy mają obowiązek zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym. Jak już wyżej wskazano, przyjmuje się, że niedopuszczalność samodzielnej oceny przez sąd konstytucyjności normy ustawowej ustępuje wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł już o niekonstytucyjności, normy ustawowej, identycznej w treści z normą ustawy stosowaną przez sąd. W takim bowiem przypadku niekonstytucyjność ma charakter oczywisty, co niejako zwalnia sąd z obowiązku zwracania się z tą sprawą do Trybunału Konstytucyjnego.
W rozpatrywanym przypadku mamy jednak do czynienia z zarzutem niezgodności z Konstytucją normy podustawowej, zawartej w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W świetle wynikającego z Konstytucji związania sądu ustawą można uznać, że sądy są właściwe do badania i kwestionowania konstytucyjności norm prawnych zawartych w akcie prawnym niższego rzędu niż ustawa z konsekwencjami polegającymi na odmowie zastosowania tej normy podustawowej.
Jeżeli zatem akceptuje się stanowisko co do tego, że sąd wyjątkowo może odmówić zastosowania normy ustawowej w sytuacji, gdy analogiczna norma zawarta w innej ustawie została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją, to tym bardziej, sąd będąc związany tylko ustawą, może odmówić zastosowania normy rozporządzenia wykonawczego analogicznej z uznaną za niekonstytucyjną normą ustawy.
Należy przypomnieć, iż przepis art. 115a ustawy o Policji stanowi, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Z kolei w myśl przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia, podstawę do obliczania ekwiwalentu za urlop i za czas wolny od służby, podstawę do obliczania ekwiwalentu za urlop stanowi miesięczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Wysokość ekwiwalentu za urlop oblicza się, mnożąc 1/30 uposażenia przez liczbę dni niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych lub dodatkowych (ust. 2).
Sąd w składzie tu orzekającym aprobuje wyrażony w orzecznictwie pogląd odnośnie możliwości ponownego ustalenia / wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, bez konieczności ingerencji prawodawcy, z uwzględnieniem omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Wa 268/19 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w ostatnim czasie przez inne składy orzecznicze sądów administracyjnych, dotyczące możliwości wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy bez konieczności podejmowania przez ustawodawcę działań o charakterze legislacyjnym na skutek omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tak m. in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 maja 2019 r. o sygn. akt: III SA/Gd 189/19, III SA/Gd 204/19, III SA/Gd 218/19; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: z dnia 30 maja 2019 r. o sygn. akt II SA/Ol 314/19; z dnia 4 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SA/Ol 313/19; z dnia 11 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SA/Ol 364/19; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SAB/Sz 37/19 i innych.
W orzeczeniach tych podkreśla się w szczególności, iż: "na skutek przedmiotowego wyroku art. 115a ustawy o Policji utracił moc w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia z dniem 6 listopada 2018 r., tj. ogłoszenia wyroku TK, stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Jest to wyrok zakresowy, a więc art. 115a ustawy o Policji obowiązuje w dalszym ciągu i może stanowić podstawę rozstrzygania o ekwiwalencie pieniężnym za niewykorzystany urlop, przy czym jego stosowanie musi uwzględniać przedstawione stanowisko Trybunału Konstytucyjnego".
Jak wskazano w wyżej powołanych orzeczeniach "Rozważając stanowisko organów policyjnych, które wskazywały na brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy w zgodzie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z uwagi na brak regulacji ustawowej należy podkreślić, że Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności całego przepisu art. 115a ustawy o Policji, a jedynie jego części określającej sposób obliczania ekwiwalentu. Zatem pozostała w systemie prawnym obowiązująca regulacja, ustanawiająca uprawnienie policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku jego zwolnienia ze służby.
Oznacza to, że organ administracji publicznej orzekający na podstawie art. 115a ustawy o Policji musi zrekonstruować jego treść zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Przyjąć należy, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok i przepisy ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 90). Z kolei pobierane przez funkcjonariusza wynagrodzenie w danym roku kalendarzowym należy do danych posiadanych przez organ policyjny. Jakiekolwiek wątpliwości co do sposobu, w jaki współczynnik dni roboczych powinien zostać ustalony nie mogą, zdaniem Sądu, uniemożliwiać realizacji gwarantowanego art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariuszy Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania. Nie jest należytą realizacją tego prawa dokonanie w przeszłości wypłaty ekwiwalentu w wysokości ustalonej w oparciu o przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny.
Nadto należy zauważyć, że Straż Graniczna podjęła działania mające na celu zmianę ustawy o Straży Granicznej w zakresie art. 119 i wprowadzenia m.in. wskaźnika ustalenia ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy w wysokości 1/22 za 1 dzień urlopu. Jak wynika z uzasadnienia projektu z dnia 18 grudnia 2018 roku zmiany ustawy właśnie wyrok Trybunału Konstytucyjnego w 30 października 2018 roku stał się przesłanką projektowanej zmiany. Powyższy projekt wraz z uzasadnieniem w dniu 13 marca 2019 r. został umieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Komendanta Głównego Straży Granicznej - projekty aktów prawnych - zamieszczono projekt ustawy o zmianie ustawy o Straży Granicznej w części dotyczącej ekwiwalentu za urlopy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na względzie powyższe wywody i przełoży je bezpośrednio na sytuacje skarżącego byłego funkcjonariusza straży granicznej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło