II SA/Wa 1155/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Joanna Kube (spr.), Protokolant Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RP) (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] o odmowie przyznania D.M. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w W. na podstawie art. 29 w związku z art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Z ustaleń faktycznych organu wynika, że w dniu [...] października 1983 r. Kierownik Garnizonowej Administracji Mieszkań Nr [...] wydał decyzję nr [...] o przydziale M.M. ww. lokalu jako pomieszczenia zastępczego. Przy ustalaniu należnej powierzchni mieszkalnej uwzględniono jej syna D.M. W dniu [...] marca 2008 r. M.M. poinformowała Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W., że zrzekła się praw najemcy, opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w W. oraz wymeldowała się. W dniu [...] sierpnia 2008 r. D.M. wystąpił o przyznanie mu w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP prawa zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odmawiając przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu, odwołał się do treści art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którym w sytuacji wyjątkowej, dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej. Organ zwrócił uwagę, że ustawodawca nie sprecyzował jakie przypadki należy uznać za wyjątkowe. Fakt ten pozostawił do decyzji organowi rozstrzygającemu sprawę. W związku z powyższym to dyrektor oddziału regionalnego WAM, przy zachowaniu zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, ocenia czy przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja wyczerpuje przesłanki wynikające z brzmienia tego przepisu. Sytuacji wyjątkowych należy upatrywać w takich okolicznościach jak: ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych. Natomiast długotrwałe zamieszkiwanie w lokalu, utrata tytułu prawnego do jego zajmowania, a także brak innego mieszkania, choć stwarza trudną sytuację, nie jest sytuacją wyjątkową, gdyż jest to sytuacja często występująca. Zadaniem ustawowym Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Dlatego też zasób mieszkaniowy pozostający w dyspozycji Agencji, przeznaczony jest na zaspokojenie ich potrzeb. Interes żołnierzy zawodowych oczekujących na realizację swoich ustawowych uprawnień niewątpliwie góruje nad interesem innych osób. W W. niezrealizowane potrzeby mieszkaniowe na dzień [...] kwietnia 2009 r. miało 1364 żołnierzy służby stałej, oraz 352 żołnierzy służby terminowej posiadających rodziny. Zdaniem organu, sytuacja D.M. nie zasługuje na uznanie jej jako wyjątkowej. Pozostaje on bez stałego zatrudnienia, utrzymując się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej, mimo, iż zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności jest zdolny do pracy bez wysiłków fizycznych. Nie jest to jednakże sytuacja szczególna lub osobliwa, czyli wyjątkowa w rozumieniu ustawy. Podobnie zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego nie jest okolicznością rzadko spotykaną. Celem art. 29 powołanej ustawy nie było ustanowienie podstawy do pomocy o charakterze wyłącznie socjalnym dla tych osób, które nie mają prawa do swojego lokalu czy domu. Zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach należy do zadań własnych gminy, zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.M. zakwestionował decyzję z dnia [...] maja 2009 r. i zarzucił organowi nierzetelną interpretację art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Uznał, że ocena jego sytuacji przez organ z punktu widzenia "wyjątkowości" jest niesprawiedliwa. Podał, że jest synem oficera Wojska Polskiego. Kończy [...] lat, nie ma rodziny i żadnego wsparcia. Korzysta ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. Żyje poniżej poziomu socjalnego. Jest zarejestrowany w charakterze bezrobotnego. Leczy się w poradni [...]. Zwrócił uwagę, że lokal mieszkalny, do którego prawo zamieszkiwania wnioskuje, ma powierzchnię użytkową [...] m2 bez łazienki i ciepłej wody. Poinformował, że regularnie opłaca czynsz odkąd dowiedział się, że jego matka zrzekła się prawa do lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Przesłanką materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który stanowi, że w sytuacji wyjątkowej, dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz służby stałej. Z użytego sformułowania "może wydać" wynika, iż podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest zatem ograniczona. Sąd może badać tylko, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych. Zarówno Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jak i organ I instancji, wydając w sprawie decyzje, dopuścili się naruszenia powyższych reguł procesowych, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że w świetle ustalonego stanu faktycznego nie zachodzi sytuacja wyjątkowa, umożliwiająca przyznanie skarżącemu prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w W. w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1519/07 - dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że adresatem decyzji o prawie do lokalu mieszkalnego, na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, są osoby, które z uwagi na wyjątkowe okoliczności, takie jak ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych, szczególnie trudna sytuacja życiowa wymagają swoistej opieki organu WAM w postaci zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wymienione aspekty wyjątkowości wskazał, lecz nie odniósł ich do sytuacji skarżącego. Skarżący ma [...] lat. Zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od 1983 r. Został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Leczy się w poradni [...]. Był w związku z tym czterokrotnie hospitalizowany. Jest zarejestrowany w charakterze bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Korzysta z pomocy opieki społecznej. Nie ma innego źródła dochodu. W dniu [...] marca 2008 r. matka skarżącego – M.M., będąca najemcą przedmiotowego lokalu, zrzekła się do niego tytułu prawnego, opuściła lokal, wymeldowała się z niego i w konsekwencji skarżący utracił pochodny tytuł do zamieszkiwania w tym lokalu. Wyżej przytoczone okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy wskazują, że D.M. znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej, finansowej, która wymaga od organu zabezpieczenia jego potrzeb mieszkaniowych w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Reasumując, właśnie wymieniony powyżej zespół okoliczności należy - w ocenie Sądu - poddać ocenie z punktu widzenia sytuacji wyjątkowej, o której mowa w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że warunkiem wydania decyzji pozytywnej w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest uprzednie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Takiego kryterium przepis ten nie zawiera. Gdyby tak miało być, to wobec znacznej liczby żołnierzy oczekujących na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, przepis art. 29 powołanej ustawy stałby się przepisem martwym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł, na podstawie art. 152 tej ustawy.