II SA/Wa 1174/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA - Jacek Fronczyk,, Asesor WSA - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji poprzedzającej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z poźn. zm.), w dniu [...] marca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił E. L. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., iż wnioskowane świadczenie może zostać przyznane, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem wnioskodawca musi spełniać łącznie następujące warunki: 1) jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, 3) nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4) nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Wnioskodawczyni nie spełnia warunku określonego w pkt 2. Mając 48 lat udokumentowała łącznie okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 2 lat i 4 dni. Pierwszy okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne przypada na kwiecień 1996 r. W latach 1998 – 2000 nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. W tych okresach wnioskodawczyni była osobą zdolną do pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa, w dniu [...] maja 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia 17 marca 2006 r. W jej uzasadnieniu podał m.in., że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny nie spełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. W okresach od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 31 marca 1996 r. oraz od dnia 15 stycznia 1998 r. do dnia 15 października 2000 r. wystąpiły nieuzasadnione przerwy w zatrudnieniu odwołującej się. W tych okresach była ona zdolna do pracy. Za niezdolną do pracy została ona uznana od dnia 14 kwietnia 2003 r. okresowo do dnia 31 grudnia 2007 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyznanie wnioskowanego świadczenia w drodze wyjatku, gdyż nie zostały spełnione łącznie wszystkie warunki z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez E. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu skargi przedstawiła przebieg swojego zatrudnienia potwierdzonego opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne, jak również stwierdziła, że świadczenia w drodze wyjątku otrzymują osoby młodsze od niej, które nigdy nie pracowały. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodał, że renta z tytułu niezdolności do pracy jest ubezpieczeniem od utraty zdolności zarobkowania dla ubezpieczonego, którego praca stanowiła podstawę utrzymania, nie zaś dla osoby, która na ponad 25 lat aktywności zawodowej pracowała ok. 6 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze. Na wstępie należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym, ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1). W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez Ewę Nowakowską wicedyrektora Departamentu Świadczeń Emerytalno – Rentowych. W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wandę Pretkiel. W pełnomocnictwie tym nie powołano żadnego przepisu, na podstawie którego zostało ono udzielone. Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej. Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącego zarzutów. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.