II SA/Wa 1178/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S. z dnia [...] czerwca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie [...] z siedzibą w S. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r. wystąpiło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej powoływanej jako ppsa), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W treści wniosku podano (rubryka 5 formularza wniosku), że Stowarzyszenie ma status stowarzyszenia zwykłego, nie posiada jakiegokolwiek majątku trwałego, ruchomego i nie posiada żadnych środków finansowych pozwalających na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Nadto przedstawiciel Stowarzyszenia oświadczył, że Stowarzyszenie nie zbiera też składek, a swoją działalność opiera na zasadach: non profit i pro publico bono. Z kolei wszystkie rubryki formularza "PPPr" obejmujące oświadczenie o majątku i dochodach Stowarzyszenia (rubryki od 6-9) wypełniono poprzez wpisanie słowa "BRAK". Natomiast do wniosku nie dołączono jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających podniesione we wniosku okoliczności. Wobec powyższego, pismem z dnia [...] lipca 2011 r. wezwano Stowarzyszenie do przedstawienia dokumentów źródłowych poświadczających majątek, dochody i możliwości płatnicze, a mianowicie: ksiąg rachunkowych (bieżącej oraz za ostatni rok obrotowy, aktualnego (ostatniego) sprawozdania finansowego oraz odpisu zeznania podatkowego CIT-8 za 2010 r. Wezwanie doręczono w dniu [...] lipca 2011 r. W dniu [...] lipca 2011 r. do akt sprawy wpłynęło pismo R.O.. Wnoszący pismo, powołując się na działanie w imieniu Stowarzyszenia, oświadczył, iż, z uwagi na regulację art. 42 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, zakazującą stowarzyszeniom zwykłym prowadzenia działalności gospodarczej, przyjmowania darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywania dotacji i korzystania z ofiarności publicznej, a także ze względu na fakt niepodjęcia uchwały o wysokości składek i ich faktycznym niezbieraniu, wnosi o wycofanie wezwania. Jednocześnie autor pisma wywiódł, że skoro organizacja społeczna nie posiada jakichkolwiek środków finansowych, ani majątku i nie osiąga dochodów, to tym samym nie dokonuje jakichkolwiek operacji finansowych determinujących prowadzenie dokumentacji będącej przedmiotem wezwania. Poza powołanym pismem, w terminie otwartym do wykonania wezwania, Stowarzyszenie nie przedstawiło żądanych dokumentów źródłowych. Dokumentów tych Stowarzyszenie nie przedstawiło również w terminie późniejszym. W tej sytuacji, oceniając złożone oświadczenia skarżącego należy mieć na względzie regulację art. 252 § 1 ppsa, w myśl którego strona, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Trzeba nadto podkreślić, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tym samym, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydanie prawidłowego orzeczenia w zakresie prawa pomocy możliwe jest tylko wówczas, gdy brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony. Przede wszystkim należy wskazać, że ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest Stowarzyszenie o szerokim zakresie działalności statutowej bowiem działalność ta obejmuje także uczestniczenie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych przed organami [...] w sprawach [...] oraz osób zwolnionych ze służby w [...], uczestniczenie na prawach strony we wszelkich postępowaniach administracyjnych, w których strona jest [...], osoba zwolniona ze służby w [...] lub osoba zatrudniona w [...], a nadto występowanie z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego (zwykłego i nadzwyczajnego) dotyczących takich osób (v. § 5 statutu Stowarzyszenia– w aktach administracyjnych oraz rubryka 2.7. formularza wniosku). Co więcej z dalszych postanowień statutu jednoznacznie wynika, że działalność tę stowarzyszenia realizuje opierając się na społecznej pracy członków, a środki na wskazaną działalność stowarzyszenie uzyskuje ze składek członkowskich (§ 8 ust. 1 i 2 statutu). Powyższe okoliczności w zestawieniu z oświadczenie zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w szczególności z podaną w nim informacją o niezbieraniu składek członkowskich, czyniły złożone oświadczenie budzącym wątpliwości. W konsekwencji, usunięcie powyższych wątpliwości stało się możliwe jedynie poprzez złożenie przez Stowarzyszenie dokumentów (urzędowych) źródłowych, do których prowadzenia zobowiązane jest każdego stowarzyszenie (także zwykłe) na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Otóż, zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.), przepisy tejże ustawy mają również zastosowanie do jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, czyli także i do stowarzyszeń zwykłych /por. art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.)/. Ponadto, ustawodawca nie objął stowarzyszeń zwykłych zwolnieniem podmiotowym od podatku dochodowego od osób prawnych (art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), a stworzył jedynie dla tych podmiotów możliwość zwolnienia przedmiotowego. Oznacza to, że na stowarzyszeniu zwykłym, a zatem i na skarżącym, ciąży obowiązek rozliczania się z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, który obejmuje również obowiązek składania zeznania podatkowego na formularzu CIT-8 (art. 27 cyt. wyżej ustawy) i to niezależnie od tego, czy stowarzyszenie z prowadzonej działalności osiąga jakikolwiek dochód. Poza tym, stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe ma obowiązek stosowania zasad rachunkowości określonych tą ustawą, w tym (jeżeli stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej) do prowadzenia ksiąg rachunkowych i sprawozdań finansowych w sposób uproszczony. Szczegółowe zasady określają w tym zakresie przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 137, poz. 1539 ze zm.). Dodatkowo należy wyjaśnić, że ww. obowiązki ustawowe nie pozostają w jakiejkolwiek sprzeczności z obowiązkiem nałożonym treścią art. 42 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, ponieważ przepisem tym ustawodawca wprowadził wyłącznie zakaz osiągania przez stowarzyszenie zwykłe dochodów z określonych – wymienionych w tym przepisie – źródeł. W rezultacie Stowarzyszenie [...] z siedzibą w S. nie wykonując wezwania do złożenia opisanych dokumentów źródłowych nie usunęło budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazało przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.