II SA/Wa 1188/05
WyrokWSA w Warszawie2005-10-05
Skład orzekający: Anna Mierzejewska, Ewa Kwiecińska, Andrzej Kołodziej
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie funkcjonariusza celnego na inne stanowisko służbowe do innej izby celnej, uzasadnione ważnymi względami służbowymi wynikającymi ze zmian organizacyjnych po przystąpieniu Polski do UE, jest zgodne z prawem, jeśli funkcjonariusz posiada dzieci w wieku przedszkolnym i choruje?Ratio decidendi
Przeniesienie funkcjonariusza celnego na inne stanowisko służbowe do innej izby celnej, uzasadnione ważnymi względami służbowymi wynikającymi ze zmian organizacyjnych po przystąpieniu Polski do UE, jest zgodne z prawem, nawet jeśli funkcjonariusz posiada dzieci w wieku przedszkolnym, o ile nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość przeniesienia określone w art. 19 ustawy o Służbie Celnej. Zarzut naruszenia art. 178 § 2 Kodeksu pracy nie jest zasadny, gdy oboje rodzice są zatrudnieni, a z uprawnień korzysta jedno z nich, a w analizowanym przypadku żona funkcjonariusza korzystała z urlopu macierzyńskiego.Stan faktyczny
Skarżący, Pan P. N., został przeniesiony decyzją Szefa Służby Celnej z Izby Celnej w R. do Izby Celnej w P. z uwagi na ważne względy służbowe związane ze zmianami granic po przystąpieniu Polski do UE. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na narodziny drugiego dziecka i chorobę wymagającą rehabilitacji. Szef Służby Celnej uchylił pierwotną decyzję w części dotyczącej daty i miejsca przeniesienia, orzekając o przeniesieniu do Izby Celnej w P. z dniem 1 lipca 2005 r., a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył tę decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące błędnej podstawy prawnej i naruszenia jego sytuacji rodzinnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Anna Mierzejewska (spr.), Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej,, Protokolant: - Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe - oddala skargę -
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Szef Służby Celnej, na podstawie art. 18 ust. 2 i 6 w związku z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) przeniósł Pana P. N. na stanowisko kontrolera celnego wraz z etatem od dnia 18 kwietnia 2005 r. z Izby Celnej w R. do pełnienia służby w Izbie Celnej w P..
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej część granicy polskiej tj. granica polsko-niemiecka, polsko-czeska, polsko-słowacka i polsko-litewska uległa zmianie z punktu widzenia kontroli celnej, a obecna granica wschodnia stała się zewnętrzną granicą Unii Europejskiej. W związku z powyższym w izbach celnych usytuowanych na zachodzie i południu kraju zmniejszyła się ilość wykonywanych zadań, natomiast powstała konieczność zwiększenia obsady kadrowej w izbach celnych położonych na wschodzie kraju. Po dokonaniu analizy aktualnych zadań Służby Celnej opracowana została celowa obsada etatowa izb celnych, którą w dniu 28 października 2004 r. zatwierdził Szef Służby Celnej. W oparciu o powyższy dokument wystąpiła konieczność zwiększenia obsady etatowej Izby Celnej w P., przy jednoczesnym zmniejszeniu obsady etatowej Izby Celnej w R. Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego można, gdy wymagają tego ważne względy służbowe, przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu , w tej samej lub innej miejscowości. Wskazane względy służbowe spowodowały potrzebę przeniesienia w/w z Izby Celnej w R. do Izby Celnej w P. na stanowisko kontrolera celnego. Podejmując decyzję wzięto pod uwagę kwalifikacje, przygotowanie zawodowe a także kryterium określone w pkt 4d część III Kryteria i kolejność wyłaniania osób do procesu alokacji kadr zawarte w "Protokole uzgodnień w sprawie kryteriów i trybu alokacji kadr w Służbie Celnej" zawartym pomiędzy Pełnomocnikiem Ministra Finansów do Spraw Alokacji Kadr Służby Celnej a Federacją Związków Zawodowych Służby Celnej w dniu 30 września 2003 r.
W dniu 1 kwietnia 2005 r. Pan P. N. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Pan N. wskazał, że w dniu [...] lutego 2005 r. urodziło mu się drugie dziecko a część III pkt 4d wspomnianego protokołu jego nie dotyczy. Ponadto w okresie od 9 do 18 marca 2005 r. przebywał na [...] Szpitala Powiatowego w Z. Rozpoznana u niego choroba kręgosłupa wymaga intensywnego leczenia i rehabilitacji.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2005 r. Pan P. N. uzupełnił swój wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ten sposób, że prosił o zmianę daty i miejsca przeniesienia do Izby Celnej w P., na Izbę Celną w P. z dniem 1 lipca 2005 r. Jako powód wskazał uregulowanie spraw służbowych i rodzinnych.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Szef Służby Celnej, na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 – Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 i Nr 273, poz. 2703), po rozpatrzeniu wniosku Pana P. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy przeniesienia służbowego na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2005 r.:
- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej miejsca przeniesienia oraz daty i orzekł o przeniesieniu do pełnienia służby w Izbie Celnej w P. z dniem 1 lipca 2005 r.,
- w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została ze względu na wystąpienie ważnych względów służbowych tj. aktualnych potrzeb kadrowych Służby Celnej związanych z koniecznością zapewnienia sprawnego funkcjonowania jednostek organizacyjnych Służby Celnej usytuowanych na wschodniej granicy kraju, która z dniem 1 maja 2005 r. została zewnętrzną granicą Unii Europejskiej. W uzasadnieniu decyzji przytoczone jest kryterium, w oparciu o które wnioskujący został wytypowany do procesu alokacji tj. pkt 4 d część III protokołu, który stanowi, że alokacji podlegają osoby posiadające dzieci w wieku przedszkolnym. Przyjęcie tego kryterium miało na celu szczególną ochronę dzieci w wieku szkolnym, tak aby w trakcie trwania roku szkolnego nie były zmuszone do zmiany szkoły. Dzieci Pana N. nie podlegają jeszcze obowiązkowi szkolnemu, zatem możliwe było przeniesienie funkcjonariusza według tego kryterium. Przytoczona przez funkcjonariusza konieczność leczenia i rehabilitacji wynikająca z rozpoznanej u niego choroby [...] nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji. Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. (Dz.U. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) o Służbie Celnej, w Służbie Celnej może pełnić służbę osoba, która posiada stan zdrowia pozwalający na pełnienie służby na określonym stanowisku. Jeżeli stan zdrowia wnioskującego umożliwia mu dalsze pełnienie służby, brak jest podstaw do tego, aby ewentualna rehabilitacja nie mogła być kontynuowana w nowym miejscu zamieszkania funkcjonariusza.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Pan P.N. podnosi, że organ podał błędną podstawę prawną decyzji, ponadto decyzja nie uwzględnia jego sytuacji rodzinnej tj. faktu, że jest ojcem dzieci w wieku poniżej czterech lat, przez co został naruszony art. 178 § 2 Kodeksu Pracy.
W odpowiedzi na skargę organ Szef Służby Celnej wniósł o oddalenie skargi , podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie .
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 18 ust 2 i 6 w związku z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). Z treści art. 18 ust 2 cytowanej ustawy wynika, że funkcjonariusza celnego można, gdy wymagają tego ważne względy służbowe, przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu w tej samej lub innej miejscowości. Prawidłowo organ wskazał, że wystąpiły ważne względy służbowe. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej wymagało zmniejszenia obsady etatowej w izbach zachodnich. Wobec powyższych okoliczności i zgodnie z zatwierdzoną w dniu 28 października 2004 r. przez Szefa Służby Celnej docelową obsadą etatową izb celnych, należało w izbie celnej, w której dotychczas skarżący pełnił służbę, zmniejszyć obsadę etatową o co najmniej 600 etatów. Wobec tego, że Izba Celna w P. wymaga zwiększenia obsady etatowej o co najmniej 150 etatów, a skarżący spełniał kryterium pomocnicze, został przeniesiony do pełnienia służby w innej izbie celnej. Kryterium pomocnicze ustalone zostało w "Protokole uzgodnień w sprawie kryteriów i trybu alokacji kadr w Służbie Celnej" zawartym pomiędzy Pełnomocnikiem Ministra Finansów do Spraw Alokacji Kadr Służby Celnej a Federacją Związków Zawodowych Służby Celnej w dnia 30 września 2003 r. Skarżący spełniał kryterium pomocnicze, stanowiące podstawę do wyłonienia kolejnej grupy funkcjonariuszy do przeniesienia tj. jest osobą w służbie stałej posiadającą dziecko w wieku przedszkolnym. Przesłanki wyłączające możliwość przeniesienia funkcjonariusza celnego określa art. 19 ustawy o Służbie Celnej, który stanowi, że nie można bez zgody zainteresowanego przenieść do pełnienia służby w innej miejscowości kobiety w ciąży ani funkcjonariusza celnego samodzielnie sprawującego opiekę nad dzieckiem do lat 14. Żadna z przesłanek zawartych w art. 19 ustawy nie ma zastosowania w stosunku do skarżącego.
W ocenie Sądu, nie można również podzielić poglądu skarżącego, że nieprawidłowo podano w decyzji jako podstawę prawną art. 18 ust. 2 ustawy a nie art. 21 ust. 1. Przepis art. 21 ust 1 ustawy o Służbie Celnej przewiduje, że w razie reorganizacji urzędu, funkcjonariusza celnego można przenieść na inne równorzędne lub niższe stanowisko służbowe w tym urzędzie, odpowiadające jego kwalifikacjom, jeżeli nie jest możliwe dalsze pełnienie służby na dotychczasowym stanowisku. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej urzędem w rozumieniu rozdziałów 2-13 tej ustawy jest izba celna wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej może być podstawą przeniesienia służbowego wyłącznie w sytuacji, kiedy nie dochodzi do zmiany izby celnej. Konstrukcja przepisu art. 21 ust 1 ustawy o Służbie Celnej uniemożliwia zastosowanie tego przepisu w przypadku przeniesienia funkcjonariusza celnego do pełnienia służby w innej izbie celnej. W sytuacji, kiedy niemożliwe było przeniesienie skarżącego na inne równorzędne lub niższe stanowisko służbowe w Izbie Celnej w R., stan faktyczny w pełni wyczerpuje unormowanie zawarte w art. 18 ust 2 cytowanej ustawy, który stanowi , że funkcjonariusza celnego można, gdy wymagają tego ważne względy służbowe, przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu, w tej samej lub innej miejscowości.
Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 178 ust 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 43 ust 1 ustawy o Służbie Celnej do funkcjonariusza celnego kobiety stosuje się przepisy prawa pracy dotyczące szczególnej ochrony pracy kobiet, chyba że przepisy ustawy o Służbie Celnej są dla niej korzystniejsze. Zgodnie z ust. 2 art. 43 ustawy, art. 189¹ Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio. Przepis art. 178 § 2 Kodeksu pracy stanowi, że pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie czwartego roku życia nie wolno bez jego zgody delegować poza stałe miejsce pracy. Jednocześnie z art. 189¹ Kodeksu pracy wynika, że z uprawnień określonych art. 178 §2 Kodeksu pracy może korzystać zarówno funkcjonariusz celny kobieta jak i mężczyzna z tym, że jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni z powyższych uprawnień korzystać może jedno z nich. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, że jego żona jest zatrudniona i w okresie od 21 lutego do 21 czerwca 2005 r. korzystała z urlopu macierzyńskiego, czyli sprawowała opiekę nad dzieckiem. Zgodnie z treścią art. 189¹ Kodeksu pracy skarżący nie był uprawniony do korzystania z uprawnień przewidzianych w art. 178 § 2 Kodeksu pracy.
Wskazać ponadto należy, że wyrażenie zgody na mianowanie do Służby Celnej, co prowadzi do powstania stosunku służbowego, powoduje, że oprócz szczególnych uprawnień przyznanych funkcjonariuszowi celnemu nakłada się na niego także ograniczenia i obowiązki nie znane w innych stosunkach prawnych .Decydując się zatem na podjęcie służby funkcjonariusz celny musi liczyć się w większą dyspozycyjnością i podporządkowaniem, co wiąże się z możliwością przeniesienia w każdym czasie funkcjonariusza celnego na stałe, o ile wystąpią ważne względy służbowe.
Ponadto zważyć należy, że decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005, wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku Pana P. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy uwzględnia wnioski zawarte w uzupełnieniu tego wniosku, a dotyczące miejsca przeniesienia i daty.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji
Powołane przepisy
art. 18 ust. 2art. 17 ust. 1b ustawyart. 18 ust. 2 ustawyart. 127 § 3art. 138 § 1 pkt 2art. 81 ust. 2 ustawyart. 2 pkt 6 ustawyart. 178 § 2art. 1 § 1art. 18 ust 2art. 19 ustawyart. 21 ust. 1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło