II SA/Wa 1188/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA - Przemysław Szustakiewicz, Protokolant - Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu skargi w sprawie przetwarzania danych osobowych - oddala skargę - E. S. w dniu 22 lutego 2007 r. zwrócił się ze skargą do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w sprawie przetwarzania jego danych osobowych przez Przewodniczącego Gminnej Komisji [...] w P. na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 101, poz. 926 ze zm.) oraz zawarł jednocześnie wniosek o zwolnienie z opłat i kosztów postępowania w tej sprawie. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), przekazał Prezydentowi W. podanie o zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od dokonania czynności urzędowej w postaci wydania decyzji administracyjnej, jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Następnie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 123 § 1 oraz art. 261 § 2 k.p.a., zwrócił E. S. jego skargę z dnia 22 lutego 2007 r. z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie należności z tytułu opłat i kosztów postępowania. W wyniku zażalenia skarżącego z dnia 25 czerwca 2007 r. na powyższe postanowienie, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 oraz 261 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu natomiast podał, że w myśl art. 261 § 2 k.p.a., jeżeli w wyznaczonym terminie nie zostaną uiszczone należności z tytułu opłat i kosztów postępowania, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostaje zaniechana. Jednocześnie dodał, że gdy Prezydent W. – jako właściwy organ podatkowy do załatwiania spraw z art. 7 ustawy o opłacie – podejmie decyzję zwalniającą skarżącego od opłat, to skarżący może się zwrócić do organu o rozpoznanie sprawy, załączając stosowne dowody na powyższą okoliczność. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący E. S. zakwestionował postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2007 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1745/07, uchylił zaskarżone i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] stwierdzając jednocześnie, że nie podlega ono wykonaniu w całości. W wyniku skargi kasacyjnej Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 748/08, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że stosownie do treści art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a., organ powinien załatwić podanie mimo nieuiszczenia należności z tytułu opłat i kosztów postępowania jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na ważny interes strony, jednakże przepis tan ma charakter wyjątkowy i nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Ponadto ważny interes strony i względy społeczne muszą być skonkretyzowane i wskazane przez osobę, która z dobrodziejstwa tego przepisu chce skorzystać. Natomiast okoliczności dotyczące trudnej sytuacji skarżącego są przesłanką ewentualnego zwolnienia go od opłaty skarbowej, jednak w żadnym wypadku nie uzasadniają zastosowania wskazanego powyżej przepisu, bowiem ważny interes strony lub względy społeczne przemawiające za niezwłocznym załatwieniem nie są tożsame z niemożnością poniesienia przez stronę kosztów opłaty skarbowej. Z tego mianowicie powodu, że instytucja zwolnienia od kosztów, o której mowa w art. 267 k.p.a., jest zupełnie inną instytucją niż przewidziana w art. 261 § 4 k.p.a. i każda z nich wymaga spełnienia odmiennych przesłanek. Dlatego też nie można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, który w uzasadnieniu swojego wyroku stwierdził, że "jeżeli strona wnosząc podanie nie wpłaciła należności z tytułu opłaty skarbowej, którą powinna była uiścić z góry, a jednocześnie złożyła wniosek o zwolnienie od opłaty tej należności do organu administracji publicznej, prowadzący postępowanie powinien stosownie do art. 261 § 4 pkt 1 k.p.a. załatwić podanie, a przedmiotowy wniosek przekazać do załatwienia według właściwości". Powołany bowiem przez Sąd przepis nie dotyczy wniosku o zwolnienie od kosztów, lecz wskazuje natomiast jako przyczyny załatwienia podania na względy społeczne lub ważny interes strony, a te w sprawie nie zostały wykazane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 261 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni, zaś według § 2, jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący E. S. nie uiścił należności tytułem opłaty skarbowej i jednocześnie wniósł o zwolnienie z tegoż obowiązku. Nie budzi również wątpliwości fakt, że w rozpoznawanej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia tegoż wniosku jest Prezydent W., któremu przekazano powyższy wniosek celem rozpoznania. Stąd też za prawidłowe uznać należy działanie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, który mając za podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 261 § 2 k.p.a., zwrócił skarżącemu skargę z dnia 22 lutego 2007 r., bowiem do tego dnia opłata skarbowa nie został uiszczona, ani też Prezydent W. nie wydał korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Natomiast ewentualne załatwienie skargi przez organ mimo nieuiszczenia powyższej należności w myśl art. 261 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na interes strony, nie zasługuje na uwzględnienie. Z tego mianowicie powodu, że – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 748/08, a którego wytyczne są dla Sądu wiążące stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłaty skarbowej, uzasadniając go trudną sytuacją finansową. To zaś z kolei może jedynie skutkować rozstrzygnięciem w myśl art. 267 k.p.a., według którego w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności, a zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach. Innymi słowy mówiąc skarżący nie wskazał, jakie ewentualnie względy społeczne lub wzgląd na jego ważny interes przemawiają za niezwłocznym, bez oczekiwania na zwolnienie w trybie art. 267 k.p.a., załatwieniem jego sprawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.