II SA/Wa 1188/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Iwona Maciejuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Gminy L. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie zamiaru likwidacji przedszkola 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Gminy L. kwotę 100 zł słownie (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] grudnia 2015 r. Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Publicznego Przedszkola w [...]. W wymienionej uchwale Rada Miejska w [...] zobowiązała i upoważniła Burmistrza [...] do dokonania czynności niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji przedszkola, w tym do uzyskania opinii [...] Kuratora Oświaty w sprawie ww. likwidacji. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. (znak: [...]) Burmistrz [...], stosownie do art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, wystąpił do [...] Kuratora Oświaty o wydanie opinii w sprawie zamiaru likwidacji Publicznego Przedszkola w [...]. [...] Kurator Oświaty postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. (znak: [...]) negatywnie zaopiniował likwidację ww. przedszkola. W postanowieniu kurator stwierdził między innymi, że w roku szkolnym 2014/2015 Publiczne Przedszkole w [...] w wyniku przeprowadzenia całościowej ewaluacji zewnętrznej uzyskało w większości badanych obszarów jego działalności wysoki poziom (poziom B w skali od E do A; gdzie A było najwyższym poziomem) spełniania wymagań stawianych przedszkolom przez państwo. Ponadto kurator zaznaczył, że czynnik ekonomiczny nie może być argumentem dominującym przy likwidacji placówki, a rodzice oraz szersze kręgi lokalnej społeczności są przeciwko likwidacji przedszkola, które cieszy się uznaniem i bardzo dobrą opinią wśród rodziców. Na powyższe postanowienie Burmistrz [...], pismem z dnia [...] lutego 2016 r. (znak: [...]) wniósł zażalenie, za pośrednictwem [...] Kuratora Oświaty. W zażaleniu Burmistrz zarzucił zaskarżonemu postanowieniu brak prawnego uzasadnienia opinii wskazującego, jakich wymogów ustawy o systemie oświaty, w szczególności określonych w art. 59 ust. 1 ustawy, nie wykonała Gmina [...]. W ocenie Burmistrz, zostały wypełnione wszystkie przesłanki, do których wypełnienia obliguje gminę art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, a jako miejsce kontynuacji wychowania przedszkolnego gmina wskazała oddział zamiejscowy Przedszkola Publicznego w [...], który byłby utworzony w budynku przeznaczonego do likwidacji Publicznego Przedszkola w [...]. Zdaniem Burmistrza, zamiar likwidacji Publicznego Przedszkola w [...] i zastąpienie go oddziałem zamiejscowym został wyczerpująco uzasadniony. W zażaleniu planowane zmiany organizacyjne w sieci przedszkoli Gminy [...], Burmistrz uzasadnia spadkową tendencją liczby dzieci, dla których Publiczne Przedszkole w [...] jest najbliższą placówką przedszkolną, względami ekonomicznymi, spodziewaną poprawą warunków organizacyjnych (organizacja zastępstw) i poprawą dostępności przedszkola dla dzieci z rejonu [...]. Ponadto, Burmistrz nie podzielił następujących, wyrażonych w zaskarżonym postanowieniu, opinii: 1. "W bieżącym roku szkolnym do przedszkola uczęszcza 21 dzieci, a prognozy na lata następne nie wykazują poważnej tendencji spadkowej". Zdaniem Burmistrza analizy demograficzne dowodzą istnienia tendencji spadkowej liczby dzieci. 2. "W perspektywie zwiększenia się liczby dzieci ubiegających się o przyjęcie do Publicznego Przedszkola w [...] nic nie stoi na przeszkodzie, aby uczęszczały one do Przedszkola w [...], do którego już chodzą dzieci z [...]." Burmistrz powyższe stwierdzenie kuratora traktuje jako próbę wejścia w kompetencję gminy, gdyż zgodnie z ustawą o systemie oświaty to rada gminy ustala sieć publicznych przedszkoli. Zdaniem Burmistrza, likwidacja przedszkola w [...] i utworzenie w jego miejsce oddziału zamiejscowego jest korzystne dla rodziców, którym gmina zapewni bezpłatny transport do tego oddziału. 3. "Przedszkole Publiczne w [...] zostało poddane całościowej ewaluacji zewnętrznej, której wyniki są bardzo zadowalające", "Przedszkole współpracuje ze środowiskiem lokalnym...", "Wzmacniane są poprzez to więzi lokalne...", "Przedszkole dysponuje swoją kuchnią...". Zdaniem Burmistrza, nie ma racjonalnych przesłanek do przywoływania w zaskarżonym postanowieniu powyższych faktów, gdyż gmina zakłada utrzymanie obiektu, kadry pedagogicznej i administracyjno-obsługowej oraz sposób żywienia w tym co obecnie stanie z tym, że nie będzie przedszkola tylko oddział zamiejscowy. Taka zmiana organizacyjna, zdaniem Burmistrza, nie wpłynie negatywnie na funkcjonowanie placówki w [...]. 4. "Przy dokonywaniu likwidacji przedszkola czynnik ekonomiczny nie może być argumentem dominującym." Zdaniem Burmistrza, nie można takiej tezy wywieść z uzasadnienia do wniosku złożonego pismem z dnia [...] stycznia 2016 r., a względy ekonomiczne stanowią jeden z wielu elementów branych pod uwagę przy proponowanej zmianie organizacyjnej. 5. "Na negatywną opinię dotyczącą likwidacji przedszkola (...) ma również wpływ powszechne niezadowolenie i poczucie niepewności rodziców jak również szerszych kręgów społeczności lokalnej". W ocenie Burmistrza [...], ta części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jest sprzeczna z orzecznictwem sądów administracyjnych. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Minister Edukacji Narodowej utrzymał w mocy skarżone postanowienie. Zdaniem Ministra Edukacji Narodowej, samo wypełnienie przesłanek zawartych w art. 59 ust. 1 oraz realizacja obowiązków związanych z dowozem uczniów, nałożonych na gminą w art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty nie daje podstaw do wydania przez kuratora oświaty pozytywnej opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły. Kurator oświaty jest organem nadzoru pedagogicznego, który w szczególności obejmuje swymi działaniami kwestię zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 33 ust. 2 pkt 7 ustawy o systemie oświaty). Zatem [...] Kurator Oświaty powinien przeanalizować wszystkie aspekty związane z likwidacją przedszkola, w szczególności związane z zapewnieniem uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki. Organ podkreślił również, iż [...] Kurator Oświaty, uzasadniając negatywną opinię wyrażaną w zaskarżonym postanowieniu, zaakcentował sprzeciw rodziców i społeczności lokalnej wobec planowanej likwidacji Przedszkola Publicznego w [...] i utworzenia w jego miejsce oddziału zamiejscowego innego przedszkola. W ten sposób kurator, choć nie przywołał literalnie brzmienia przepisu prawa, wskazał na realne zagrożenie właściwego wykonania obowiązkowego zadania własnego Gminy [...], o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515). Zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu zadaniem gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie edukacji publicznej. W tym miejscu organ podkreślił, że pomimo faktu, że do ww. przedszkola uczęszcza niewiele ponad 20 dzieci, pod protestem przeciw planowanym zmianom organizacyjnym w sieci przedszkoli Gminy [...] podpisało się ponad dwustu mieszkańców gminy. W ocenie Ministra Edukacji Narodowej, problem reorganizacji sieci przedszkoli i dostosowania jej do potrzeb mieszkańców wymaga uzgodnień uwzględniających wszystkie okoliczności materialne i społeczne, w tym protesty przeciwko likwidacji szkoły. Odnosząc się do kwestii demograficznych przesłanek likwidacji Przedszkola Publicznego w [...], Minister Edukacji Narodowej zgodził się w pełni ze stanowiskiem zaprezentowanym w tej kwestii przez [...] Kuratora Oświaty. Przedstawione przez Burmistrza [...] dane demograficzne, w kontekście nadmiernej liczby dzieci aplikujących do Przedszkola w [...], nie uzasadniają likwidacji Przedszkola Publicznego w [...], a zamiar utworzenia w jego miejsce oddziału zamiejscowego dowodzi potrzeby istnienia placówki przedszkolnej w tej miejscowości. Należy przy tym zauważyć, że przedszkolom, odmiennie niż szkołom podstawowym i gimnazjom, nie ustala się obwodów, a zgodnie z art. 14 ust. 4b ustawy o systemie oświaty, Burmistrz [...] jest zobowiązany do wskazania rodzicom dzieci nieprzyjętych do Przedszkola w [...] innego przedszkola, np. Przedszkola Publicznego w [...]. Ponadto, Minister nie podzielił przekonania Burmistrza, że treść zaskarżonego postanowienia należy potraktować jako próbę wejścia przez kuratora oświaty w kompetencję gminy w związku z tym, że zgodnie z ustawą o systemie oświaty to rada gminy ustala sieć publicznych przedszkoli. [...] Kurator Oświaty jedynie sugerował w postanowieniu możliwe rozwiązanie. Sugestia ta nie miała charakteru polecenia, jakie kurator oświaty może wydać organowi prowadzącemu przedszkole na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w związku z naruszenie ustawowych przepisów. Minister nie podzielił również przekonania Burmistrza, że likwidacja przedszkola w [...] i utworzenie w jego miejsce oddziału zamiejscowego jest korzystne dla rodziców, którym gmina zapewni bezpłatny transport do tego oddziału. Zgodnie z art. 14a ust. 3 ustawy o systemie oświaty, jeśli droga dziecka realizującego obowiązkowe przygotowanie przedszkolne z domu do przedszkola jest dłuższa niż 3 km, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna. Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 4a, gmina może zorganizować dzieciom bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do przedszkola również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku. W związku z takim brzmieniem wyżej zacytowanych przepisów, utworzenie w miejsce przedszkola oddziału zamiejscowego w niczym nie zmieni obowiązków Gminy [...] lub jej uprawnień w zakresie organizacji dowozu dla mieszkających na terenie gminy dzieci korzystających z wychowania przedszkolnego w przedszkolach prowadzonych przez tę gminę. Minister nie podzielił również stwierdzenia Burmistrza, że nie ma racjonalnych przesłanek do przywoływania w zaskarżonym postanowieniu wyników zewnętrznej ewaluacji przeprowadzonej w Przedszkolu Publicznym w [...]. Wysokie wyniki ewaluacji zewnętrznej wskazują na prawidłowe funkcjonowanie przedszkola w badanych obszarach oraz właściwie prowadzony nadzór pedagogiczny sprawowany przez obecnego dyrektora Przedszkola Publicznego w [...]. Fakt ten może być uzasadnieniem do pozostawienia placówki przedszkolnej w [...] w obecnym kształcie. Sprawowanie nadzoru pedagogicznego przez dyrektora Przedszkola w [...] nad, oddalonym o kilka kilometrów, oddziałem zamiejscowym może nie gwarantować funkcjonowania tego oddziału na obecnym, satysfakcjonującym rodziców, poziomie. W związku z powyższym, organ uznał, że negatywna opinia [...] Kuratora Oświaty w przedmiocie zamiaru likwidacji Przedszkola Publicznego w [...] jest w pełni uzasadniona, a zażalenie Burmistrza [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł Burmistrz Gminy [...]. Postanowieniu w zakresie prawa materialnego Burmistrz [...] zarzucił: - naruszenie art. 171 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przekroczenie norm kompetencyjnych przypisanych nadzorowi nad samorządem terytorialnym wyłącznie do zasad legalności i zgodności z prawem, a w szczególności nie wskazanie przesłanek uzasadniających ingerencję w autonomię organu stanowiącego gminy, - naruszenie art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 165 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na uniemożliwieniu samodzielnego podjęcia przez gminę decyzji o likwidacji przedszkola i utworzeniu w miejsce zlikwidowanego przedszkola oddziału zamiejscowego w sposób optymalny dla gminy jako organu prowadzącego, przy zachowaniu przez gminę norm prawnych zabezpieczających interes społeczny, w tym interes wychowanków do dostępu do edukacji, opieki i wychowania przedszkolnego, - naruszenie art. 31 ust. 1 pkt 6 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zaniechanie współdziałania ze skarżącą gminą w tworzeniu lokalnej polityki oświatowej dostosowanej do sytuacji demograficznej oraz zabezpieczającej potrzeby społeczności lokalnej, - naruszenie art. 33 ust. 2 ustawy o systemie oświaty poprzez zaniechanie w wydanej negatywnej opinii wskazania zadań podlegających nadzorowi pedagogicznemu, których realizacja jest realnie zagrożona w związku z utworzeniem oddziału zamiejscowego w obiekcie zlikwidowanego przedszkola w [...], - naruszenie art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w związku z art. art. 5a ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty polegające na ingerencji, poprzez dowolnie wydaną opinię, w autonomię gminy przy wykonywaniu zadań publicznych finansowanych przez gminę ze środków publicznych zgodnie z zasadą celowości i optymalnego doboru metod i środków służących w tym przypadku zabezpieczeniu potrzeb w zakresie edukacji, wychowania i opieki przedszkolnej, - naruszenie art. 4 ust 5 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego poprzez nieuprawnione ograniczenie swobody skarżącej Gminy [...] do dostosowania sposobu wykonywania kompetencji organu stanowiącego w zakresie wykonywania zadania własnego jakim jest zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, przy zachowaniu przez skarżącą norm prawa materialnego regulujących sprawy dostępu do edukacji, wychowania i opieki przedszkolnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniu powyższemu w zakresie prawa procesowego Burmistrz [...] zarzucił: 1. naruszenie art. 20 kpa w związku z art. 7 Konstytucji RP polegające na naruszeniu przez organ właściwości rzeczowej polegające na wydaniu opinii wykraczającej poza kwestie zastrzeżone dla nadzoru pedagogicznego i ponad zobowiązanie wynikające z przepisów ustawy o systemie oświaty, 2. naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 124 § 2 kpa poprzez nierozważenie w postanowieniu - opinii - mającej charakter uznaniowy, słusznego interesu strony, występującej z wnioskiem, wynikającego z przedłożonych dokumentów i analiz, poprzez nieuzasadnione kompetencją oraz charakterem uzgodnienia, przyjęcie przez organ prymatu interesu "społecznego", w oparciu o nieujawnione i niezweryfikowane z udziałem skarżącej dowody. Wskazując na powyższe wszystkie uchybienia, mające wpływ na treść postanowienia Ministra Edukacji Narodowej, jak również opinii [...] Kuratora Oświaty, Burmistrz [...] wniósł o: 1. uchylenie postanowienia w całości, 2. zwrot kosztów postępowania według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w skarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należało, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do zbadania przez Sąd, czy skarżone orzeczenie zawiera wszelkie, wymagane prawem elementy. W myśl art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Paragraf 2 ww. przepisu precyzuje natomiast to, że postanowienie winno też zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Kierując się treścią art. 126 k.p.a. nakazującego odpowiednie stosowanie do postanowień m.in. przepisów art. 107 § 2-5 k.p.a. uzasadnienie postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ uzasadniając wydane postanowienie powinien więc odnieść się przede wszystkim do materiału dowodowego jaki zgromadził w trakcie trwania postępowania administracyjnego. Dotyczy to zarówno materiału dowodowego, na którym się oparł przy rozstrzyganiu, jak też materiału, któremu odmówił wiary. Po przedstawieniu zebranych dowodów, i wyjaśnieniu, którym z nich dał wiarę, a którym tej wiary odmówił i dlaczego, na organie wydającym rozstrzygnięcie ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego, stanowiącego istotę badanej sprawy. W końcowej zaś fazie uzasadnienia, organ powinien przedstawić swoje wnioski, jakie wysnuł po zbadaniu dowodów zebranych w sprawie i na ich podstawie wyjaśnić powody, dla których oparł swoje rozstrzygnięcie na konkretnym przepisie prawa. Tak sporządzone uzasadnienie umożliwia stronie postępowania, poznanie motywów działania organu, i zrozumienia wydanego rozstrzygnięcia. Dzięki poprawnie sporządzonemu uzasadnieniu również Sąd, w razie wniesienia skargi, ma możliwość zweryfikowania wydanego rozstrzygnięcia, i zbadania, czy organ wziął pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czy zastosował właściwy przepis prawa materialnego w oparciu o który wydał rozstrzygnięcie, oraz czy w sposób logiczny wyjaśnił swoje stanowisko. W świetle powyższego, odnosząc się do skarżonego orzeczenia uznać należało, iż nie spełnia ona wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to nie zawiera bowiem wszystkich elementów, o których mowa w wyżej powołanym przepisie. Organ sporządzając uzasadnienie nie wyjaśnił w nim powodów, dla których uznał, że negatywna opinia [...] Kuratora Oświaty w sprawie planowanej likwidacji przedszkola, jest poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem oraz koreluje ze stanem faktycznym sprawy. Przepis art. 59 ust. 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, z którego upoważnienia działały w sprawie organy obydwu instancji, wskazuje kryterium jakie winno być brane pod uwagę przy ocenie zasadności likwidacji danej placówki oświatowej. Kryterium tym jest – zapewnienie uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Przesłanka uwypuklona w wyżej powołanym przepisie winna więc podlegać szczególnie wnikliwej analizie organu, w nawiązaniu do aktualnego stanu faktycznego. Takiej zaś analizy zabrakło w skarżonym postanowieniu. Minister zaakcentował jedynie fakt sprzeciwu rodziców przeciwko likwidacji przedszkola, fakt otrzymania przez likwidowane przedszkole dobrych wyników zewnętrznej ewaluacji, oraz możliwość braku gwarancji funkcjonowania oddziału zamiejscowego w miejsce likwidowanego przedszkola na obecnym poziomie w związku ze sprawowaniem nadzoru pedagogicznego nad nowym przedszkolem przez dyrektora Przedszkola w [...] – oddalonego o kilka kilometrów. Nie odniósł się zaś do faktu, że w miejscu likwidowanego przedszkola, miałoby nadal funkcjonować przedszkole w tym samym budynku i z tą samą kadrą pedagogiczną i administracyjno – obsługową, a nawet z tym samym sposobem żywienia. Aby zaś można było uznać uzasadnienie skarżonego postanowienia za właściwie sporządzone organ winien wyjaśnić, dlaczego uważa, że sama zmiana formy organizacyjnej przedszkola (w miejsce Przedszkola w [...] oddział zamiejscowy Przedszkola w [...]), przy braku zmiany kadry pedagogicznej a nawet administracyjno-obsługowej wpłynie na pogorszenie jakości kształcenia i spowoduje obniżenie dobrych wyników ewaluacji. Winien również wyjaśnić, jaki wpływ na istnienie obiektywnych kryteriów ustawowych, które ustawodawca nakazał badać przy ocenie możliwości likwidacji placówki oświatowej, mają racje natury pozaustawowej, jak protesty środowisk lokalnych. Winien także szczegółowo wyartykułować powody, dla jakich uważa, że oddalenie oddziału zamiejscowego, od miejsce pracy dyrektora przedszkola w [...], może przełożyć się na funkcjonowanie oddziału. Odnośnie ostatniej omawianej przesłanki, wobec użycia przez organ nieostrego sformułowania "może nie gwarantować..." należało dodatkowo zwrócić organowi uwagę na to, że w rozstrzygnięciu oraz w jego uzasadnieniu, winien posługiwać się określeniami stanowczymi. Skoro danym aktem organ kształtuje rzeczywistość, winien opierać się przy jego wydawaniu na bezsprzecznie ustalonym stanie faktycznym, a nie na przypuszczeniach, których dodatkowo w żaden sposób nie potrafi umotywować. Powyższe niedociągnięcia w sporządzeniu badanego uzasadnienia sprawiają, że nie sposób dojść do tego, czym kierował się organ wydając skarżone orzeczenie i czy zbadał wszystkie dowody zebrane w sprawie i powoływane przez skarżącego. Tym bardziej jako niemożliwe jawi się ocenienie poprawności skarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe sprawia więc, że przedmiotowe orzeczenie nie poddaje się kontroli sądowej. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do sporządzenia poprawnego uzasadnienia orzeczenia, z uwzględnieniem podniesionych wyżej argumentów.