II SA/Wa 1192/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-15
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Maria Werpachowska, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stypendium stażowe może zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli osoba zarejestrowana jako bezrobotna miała wątpliwości co do daty zakończenia stosunku pracy i dokonała korekty oświadczenia pod wpływem sugestii urzędnika, a organy administracji nie wykazały jej złej wiary lub świadomego wprowadzenia w błąd?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji przedwcześnie przyjęły, iż skarżąca działała w złej wierze lub świadomie wprowadziła w błąd urząd pracy. Sposób wypełnienia oświadczenia przez skarżącą wskazywał na wątpliwości co do daty zakończenia stosunku pracy, a nie na celowe działanie. Organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie zbierając wszechstronnie materiału dowodowego i nie analizując go w całości, w szczególności nie wykazując świadomości skarżącej co do nienależnego pobrania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca I. P. została zarejestrowana jako bezrobotna i skierowana na staż, za który pobierała stypendium. Po analizie danych ZUS okazało się, że w okresie rejestracji była zatrudniona. Organy administracji uznały stypendium za nienależnie pobrane i nakazały jego zwrot. Skarżąca twierdziła, że miała wątpliwości co do daty zakończenia zatrudnienia, a korekty w oświadczeniu dokonała pod wpływem sugestii urzędnika, działając w dobrej wierze. Sąd administracyjny uchylił decyzję organów, uznając, że nie wykazano złej wiary ani świadomego wprowadzenia w błąd.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta P.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Iwona Maciejuk, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2016 r.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 2, w związku z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 645), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] kwietnia 2016 r., znak [...] orzekającej o obowiązku zwrotu przez I. P. nienależnie pobranego stypendium stażowego za okres od 8 grudnia 2014 r. do 7 grudnia 2015 r. w wysokości [...] zł.
Organ wyjaśnił, że w dniu 24 października 2014 r. I. P. została zarejestrowana w Miejskim Urzędzie Pracy w P. jako bezrobotna. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] października 2014 r. znak [...] , nr [...] orzekł o uznaniu jej za osobę bezrobotną od 24 października 2014 r. oraz nieprzyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Od dnia 8 grudnia 2014 r. I. P. została przyjęta do odbywania stażu na stanowisku referenta w Miejskim Urzędzie Pracy w P. W tym dniu złożyła też "Oświadczenie bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu", w którym potwierdziła, że wyraża zgodę na odbycie stażu w Miejskim Urzędzie Pracy w P., w okresie od 8 grudnia 2014 r. do 7 marca 2015 r., na stanowisku referenta.
Decyzją z [...] grudnia 2014 r. znak[....], nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał I. P. od 8 grudnia 2014 r. stypendium w okresie odbywania stażu. Pismem z [...] lutego 2015 r. znak [...] Miejski Urząd Pracy w P. poinformował I. P. o przedłużeniu stażu do dnia 7 grudnia 2015 r.
Decyzją z [...] grudnia 2015 r. znak[...], nr [...] organ I instancji orzekł o utracie prawa do stypendium od [...] grudnia 2015 r. z powodu ukończenia stażu.
W dniu 14 stycznia 2016 r. Miejski Urząd Pracy w P. wygenerował z systemu Syriusz raport ZUS-U1 Prawo i raport ZUS-U2, z których wynikało, że w okresie od 17 czerwca 2014 r. do 16 września 2014 r. płatnik składek NIP [...] zgłosił stronę do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, wypadkowego, chorobowego i zdrowotnego z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług z kodem[...] . W okresie od 19 września 2014 r. do 25 października 2014 r. strona została zgłoszona przez tego samego płatnika składek do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik.
W dniu 14 stycznia 2016 r. firma "[...] " Sp. z o.o. poinformowała Miejski Urząd Pracy w P., że I. P. zakończyła pracę w tej firmie 25 października 2014 r.
Po wznowieniu z urzędu postępowania objętego postanowieniem z [...] lutego 2016 r. znak [...] , decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] marca 2016 r. znak [...] uchylono decyzję ostateczną Prezydenta Miasta P. z [...] października 2014 r. znak [...], nr [...] o uznaniu I. P. za osobę bezrobotną od 24 października 2014 r. i nieprzyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych i orzeczono o odmowie uznania za osobę bezrobotną od 24 października 2014 r.
Kolejną decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] marca 2016 r. znak [...] uchylono decyzje ostateczne Prezydenta Miasta P. z [...] grudnia 2014 r. znak [...], nr [...] o przyznaniu ww. prawa do stypendium od 8 grudnia 2014 r. i z 14 grudnia 2015 r. znak [...] , nr [...] o utracie przez panią I. P. prawa do stypendium od 8 grudnia 2015 r. oraz orzeczono o odmowie przyznania stypendium od 8 grudnia 2014 r.
Od powyższych decyzji skarżąca nie wniosła odwołania.
Strona załączyła do akt sprawy świadectwo pracy wystawione w dniu 25 października 2014 r. przez "[...]" Sp. z o.o. w W. potwierdzające, iż od 19 września 2014 r. do 25 października 2014 r. ww. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy oraz pismo z 6 października 2014 r. z tejże firmy, w którym podano, że rozwiązuje się ze skarżącą umowę o pracę zawartą 17 września 2014 r. z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, który upłynie w dniu 25 października 2014 r. W toku postępowania strona podała, że ostatnim dniem wykonywania przez nią pracy był 8 października 2014 r., ponieważ od tej daty korzystała z urlopu wypoczynkowego w okresie wypowiedzenia, a w następnych dniach była zwolniona ze świadczenia pracy. Ponadto skarżąca nadmieniła, że w dniu zgłoszenia do Urzędu Pracy nie wydano jej świadectwa pracy, ponieważ pracodawca był zobowiązany wydać je dopiero po rozwiązaniu umowy. I. P. wskazała, że nie była świadoma różnicy pomiędzy pojęciem "zakończenie wykonywania pracy" a "zakończenie zatrudnienia". Korekty daty zakończenia wykonywania pracy dokonała zgodnie ze wskazaniami pracownika Miejskiego Urzędu Pracy, bez zamiaru wprowadzenia kogokolwiek w błąd. Od 27 października 2014 r. nie była zatrudniona i nie pobierała zasiłku dla bezrobotnych, co następnie stało się podstawą skierowania jej do odbycia stażu. W dacie skierowania na staż spełniała wszystkie warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Strona wniosła o umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu świadczenia, bowiem działała w dobrej wierze pod wpływem błędu wynikającego z niedostatecznej informacji uzyskanej w Urzędzie Pracy oraz niezrozumienia różnicy pojęć użytych jej sytuacji zawodowej w dacie zgłoszenia się do urzędu.
Prezydent Miasta P. postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. znak [...] odmówił umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium.
Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. znak [...] Prezydent Miasta P. orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego.
I. P. wniosła odwołanie od ww. decyzji Prezydent Miasta P. Rozpatrując wniesione odwołanie, Wojewoda [...] stwierdził, że nie jest ono zasadne. Organ stwierdził, że z dokumentacji sprawy wynika, iż w okresie od 19 września 2014 r. do 25 października 2014 r. I. P. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w "[...]" Sp. z o.o. w W., co stanowiło okoliczność wykluczającą przyznanie jej statusu osoby bezrobotnej oraz korzystanie z instrumentów rynku pracy. Stypendium z tytułu odbywania stażu przysługuje osobie bezrobotnej. W związku z tym, że w dniu 24 października 2014 r. I. P. nie spełniała warunków do nabycia statusu bezrobotnego, nie była też uprawniona do pobierania stypendium stażowego.
Ze świadectwa pracy wystawionego w dniu 25 października 2014 r. przez z "[...]" Sp. z o.o. w W. wynika, że I. P. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w okresie od 19 września 2014 r. do 25 października 2014 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Wygenerowany przez Miejski Urząd Pracy w P. z systemu Syriusz raport ZUS-U1 Prawo i raport ZUS-U2 również potwierdza, że w okresie od 19 września 2014 r. do 25 października 2014 r. strona została zgłoszona przez płatnika składek NIP [...] do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, wypadkowego, chorobowego i zdrowotnego jako pracownik. Zatem w dniu rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy – 24 października 2014 r. I. P. nie spełniała przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej.
Już w dniu 6 października 2014 r. I. P. została poinformowana przez firmę "[...] " Sp. z o.o., iż umowa o pracę zawarta z nią 17 września 2014 r. zostaje rozwiązana z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia, który upłynie w dniu 25 października 2014 r. oraz że skarżąca wykorzystuje przysługujący jej urlop wypoczynkowy w okresie od 9 października 2014 r. do 14 października 2014 r., a po tym okresie zostaje zwolniona z obowiązku świadczenia pracy, o czym świadczy własnoręczny podpis skarżącej złożony na piśmie, w dniu 6 października 2014 r.
Pozostawanie w stosunku pracy w dniu dokonania rejestracji w urzędzie pracy jako bezrobotny, wyklucza uznanie za bezrobotnego a tym samym korzystanie z instrumentów rynku pracy. Stypendium z tytułu odbywania stażu przysługuje osobie bezrobotnej. W związku z tym, że decyzją z [...] marca 2016 r. Prezydent Miasta P. odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną od [...] października 2014 r., to nie była też uprawniona do pobierania stypendium stażowego.
Strona w dniu rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy w P. tj. 24 października 2014 r. oświadczyła, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie oraz zobowiązała się do zawiadamiania urzędu pracy osobiście o wszelkich zmianach danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach, w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia, co potwierdziła własnoręcznym podpisem złożonym na "Oświadczeniu bezrobotnego", w części C karty rejestracyjnej bezrobotnego. W tym samym dniu I. P. potwierdziła własnoręcznym podpisem, że otrzymała wydruk danych z karty rejestracyjnej bezrobotnego.
W dniu [...] października 2014 r. skarżącą również pouczono o obowiązku zwrotu świadczenia pieniężnego, w przypadku nienależnego jego pobrania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, co potwierdziła własnoręcznym podpisem złożonym na "Informacji o przysługujących prawach i obowiązkach osobie rejestrującej się jako osoba bezrobotna wynikających z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy". W dniu 24 października 2014 r. I. P. pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań złożyła oświadczenie, że wszystkie podane przez nią w trakcie rejestracji dane są zgodne ze stanem faktycznym oraz że została pouczona o warunkach zachowania statusu bezrobotnego, o czym świadczy własnoręczny podpis złożony na oświadczeniu.
W tym samym dniu skarżąca oświadczyła, że pracowała na umowę zlecenie w firmie "[....] " Sp. z o.o. w okresie od 17 czerwca 2014 r. do 16 września 2014 r. oraz że pracowała na umowę o pracę w okresie od 19 września do 8 października (2 tygodniowy okres wypowiedzenia) i nie posiada świadectwa pracy. Ponadto składając w dniu 8 grudnia 2014 r. "Oświadczenie bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu" I. P. potwierdziła własnoręcznym podpisem, że zapoznała się z przepisami ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Strona była świadoma swoich praw i obowiązków wynikających z posiadania statusu osoby bezrobotnej, w tym obowiązku zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. W dniu rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy, tj. 24 października 2014 r., skarżąca złożyła nieprawdziwe "Oświadczenie bezrobotnego", że nie jest osobą zatrudnioną, mimo że faktycznie pozostawała w stosunku pracy, skutkiem czego przyznano jej świadczenie, które jej nie przysługiwało. Gdyby strona poinformowała Urząd Pracy o podanej powyżej okoliczności w dniu rejestracji, to nie ponosiłaby tak dotkliwych konsekwencji jak odmowa uznania za osobę bezrobotną od dnia 24 października 2014 r., bowiem, po ustaniu stosunku pracy w dniu 25 października 2014 r., mogłaby dokonać ponownej rejestracji w Urzędzie Pracy i uzyskać status osoby bezrobotnej a także odbyć staż bez ponoszenia odpowiedzialności finansowej.
Pobranie nienależnego świadczenia pieniężnego – wypłaconego mimo, że faktycznie nie zachodziły przesłanki do jego przyznania – skutkuje obowiązkiem jego zwrotu. W dniu 24 października 2014 r., tj. w dniu rejestracji w Urzędzie Pracy skarżąca nie spełniała warunków do nabycia statusu bezrobotnego, dlatego nie była też uprawniona do pobierania stypendium stażowego.
W związku z tym, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pobrane przez I. P. stypendium stażowe za okres od 8 grudnia 2014 r. do 7 grudnia 2015 r. w wysokości 12.002,10 zł jest świadczeniem nienależnym i strona jest obowiązana do jego zwrotu.
I. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. Skarżąca stwierdziła, że wyjaśnienia, jakich udzieliła w toku postępowania, zostały przez organ uznane za niewiarygodne. Zdaniem skarżącej zarejestrowanie jej jako osoby bezrobotnej w dniu 24 października 2014 r. nastąpiło bez kompletu dokumentów, wśród których powinno znajdować się oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę i wskazaniu daty zakończenia okresu wypowiedzenia.
W czasie rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy nie zażądano od skarżącej okazania świadectwa pracy. Nie żądano go również przez cały okres odbywania stażu w Miejskim Urzędzie Pracy w P. Dopiero w dniu 16 lutego 2016 r. Urząd wezwał skarżącą do złożenia świadectwa pracy w firmie "[...]" Sp. z o.o.
Składając oświadczenie przy zarejestrowaniu w Miejskim Urzędzie Pracy w P., skarżąca wpisała okres zatrudnienia w "[...]" Sp. z o.o. do dnia 25 października 2014 r. Od dnia 8 października 2014 r. skarżąca była zwolniona ze świadczenia pracy. Skreślenia i poprawienia dat skarżąca dokonała na skutek sugestii ze strony pracownika Urzędu, a nie z własnej inicjatywy. Skarżąca podkreśliła, że nie miała świadomości popełnienia błędu w określeniu daty zakończenia zatrudnienia. Nie miała również zamiaru wprowadzania organu w błąd.
Strona stwierdziła też, że jej wyjaśnienia składane w toku postępowania zostały pominięte. Organ orzekający nie podał, z jakiej przyczyny uznał złożone wyjaśnienia za niewiarygodne i niestanowiące usprawiedliwienia dla popełnionego błędu. Organ pominął też fakt, że błąd został popełniony przez pracownika Miejskiego Urzędu Pracy dokonujący rejestracji w dniu 24 października 2014 r.
Skarżąca podkreśliła, też że zarejestrowanie jej jako osoby bezrobotnej w dniu 24 października, zamiast w dniu 26 października 2014 r., nie spowodowało dla niej jakichkolwiek korzyści. W dniu 8 grudnia 2014 r. przy rozpoczęciu stażu w Miejskim Urzędzie Pracy w P. skarżąca spełniała wszystkie warunki dla uzyskania stypendium.
Z dokumentacji uzyskanej w ZUS wynika, że Miejski Urząd Pracy, bezpośrednio po wydaniu decyzji o cofnięciu prawa do stypendium dokonał wyrejestrowania z ubezpieczenia społecznego, chociaż decyzja ta podlegała zaskarżeniu, a Miejski Urząd Pracy nie mógł przecież przewidzieć wyniku postępowania odwoławczego. Decyzja zobowiązująca do zwrotu pobranego stypendium wydana została bez szczegółowej analizy zgromadzonych dowodów i jest dla skarżącej niezmiernie krzywdząca. Zaznaczyła, że otrzymane stypendium przeznaczyła na sfinansowanie podstawowych wydatków bytowych i nie jest w stanie zgromadzić środków na zwrot tak znaczącej sumy. Błąd w sporządzeniu oświadczenia nie był podyktowany złą wolą, stanowił jedynie wynik wadliwej informacji i nieprawidłowego pouczenia w toku rejestracji w urzędzie pracy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależne pobrane świadczenie pieniężne uważa się:
1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;
3) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego , jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że I. P., zgłaszając się do Miejskiego Urzędu Pracy w dniu rejestracji, tj. 24 października 2014 r., celowo zataiła fakt jej zatrudnienia do dnia 25 października 2014 r., stwierdzając, że jest osobą bezrobotną. Jak bowiem wynika z załączonego w późniejszym czasie przez bezrobotną świadectwa pracy była ona zatrudniona przez firmę "[...]" Sp. z o.o. do dnia 25 października 2014 r. Powyższe w ocenie organu oznacza, iż w dniu rejestracji skarżąca nie spełniała warunków do nabycia statusu bezrobotnego. Organ podkreślił, że o obowiązkach bezrobotnego i okolicznościach związanych z warunkami, jakie należy spełnić, aby posiadać status osoby bezrobotnej, skarżąca została pouczona.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym o świadczeniu nienależnie pobranym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, można mówić w sytuacji, gdy strona w momencie zgłoszenia się do urzędu pracy w celu uzyskania statusu bezrobotnego i przysługujących z tego tytułu świadczeń, będąc świadoma – w wyniku udzielonego jej pouczenia – prawnego znaczenia określonych faktów oraz okoliczności decydujących o uznaniu za osobę bezrobotną, czyli taką osobę, której w związku z przyznaniem statusu bezrobotnego przysługują określone w ustawie świadczenia, jak też zasad odpowiedzialności w przypadku nieuprawnionego korzystania ze świadczeń przysługujących osobom uznanym za bezrobotne – okoliczności lub fakty te zataja lub oświadcza nieprawdę.
Z oświadczeń złożonych przez I. P. wynika, iż w dacie zgłoszenia się przez nią do Miejskiego Urzędu Pracy w P., tj. w dniu 24 października 2014 r., nie wykonywała już pracy na rzecz firmy "[...]" Sp. z o.o. W dniu 8 października 2014 r. otrzymała od pracodawcy informację o rozwiązaniu z nią umowy o pracę za wypowiedzeniem pracodawcy. Skarżącą poinformowano, że obowiązuje dwutygodniowy okres wypowiedzenia. Od dnia 8 października 2014 r. skarżąca została też zwolniona z obowiązku wykonywania pracy. Dzień ten był zatem ostatnim dniem wykonywania przez skarżącą pracy w firmie "[...]" Sp. z o.o. Skarżąca wyjaśniła też, iż w dniu stawiennictwa w Miejskim Urzędzie Pracy w P. nie dysponowała jeszcze świadectwem pracy obejmującym ostatni okres zatrudnienia.
Skarżąca wskazała nadto, że początkowo na formularzu oświadczenia wskazała datę 25 października 2014 r. jako datę zakończenia pracy, lecz następnie wskutek rozmowy z urzędnikiem skreśliła tę datę i wpisała "8 października ( (2 tygodnie okres wypowiedzenia".
Przy ocenie przedstawionych okoliczności, zdaniem Sądu, należy zwrócić uwagę, iż w postępowaniu nakazującym zwrot świadczenia nienależnie pobranego organ jest zobowiązany do ustalenia, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i – w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego w rozumieniu art. 76 ust. 2 ustawy.
W okolicznościach faktycznych sprawy przyjęcie, że pobrane przez skarżącą świadczenie było nienależne w rozumieniu art. 76 ust. 1 pkt 2 ustawy wymagało zatem wykazania negatywnego zachowania wnioskodawczyni ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Powyższe wynika z faktu, że zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 ust. 2 cyt. ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn.akt I OSK 826/09, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Go 872/13).
Ze wskazanych przez skarżącą okoliczności a także z akt sprawy wynika, że organy przedwcześnie przyjęły, że skarżąca działała w złej wierze. Sposób, w jaki wypełnione zostało oświadczenie z dnia 24 października 2014 r. wskazuje raczej, że skarżąca miała wątpliwości, jaką datę należy wskazać jako datę zakończenia umowy o pracę. Zwrócić należy uwagę, że w istocie skarżąca, po skreśleniu daty 25 października, nie wskazała takiej daty. Za wskazanie daty zakończenia stosunku pracy nie może zostać uznane określenie "8 października ( (2 tyg. okres wypowiedzenia)". Ten zapis był na tyle nieprecyzyjny, że powinien skutkować dodatkowym wyjaśnieniem tej okoliczności w toku postępowania wywołanego wspomnianym zgłoszeniem. Obowiązek zaś wyjaśnienia spoczywał na organie prowadzącym postępowanie zainicjowane wskazanym wnioskiem. Skarżąca w sposób konsekwentny twierdzi, że omawiana poprawka w oświadczeniu była wynikiem wskazówek, które otrzymała od urzędnika przyjmującego zgłoszenie. Dokonując oceny działania skarżącej – w kontekście przesłanki "świadomego wprowadzania w błąd" – organy naruszyły zatem zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nakazujące zebrać w sposób wszechstronny materiał dowodowy i poddać go w całości stosownej analizie.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji winny uwzględnić wskazania wynikające z powyższego uzasadnienia, mając w szczególności na uwadze właściwą interpretację pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia", ze wskazaniem, że ocena pobierania nienależnie świadczenia jest ściśle związana ze świadomością tego faktu przez świadczeniobiorcę.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło